Khám phá giàn hỏa táng 16.000 năm tuổi tại Malawi

13/01/2026 07:32

Nghiên cứu cho thấy hành vi hỏa táng đã xuất hiện từ rất sớm, phản ánh sự tôn kính tổ tiên và các hoạt động cộng đồng của người xưa.

Tâm Anh (TH)

Phát hiện bình đựng tro cốt 2.600 năm hình dạng giống ngôi nhà

Các nhà khoa học đã tìm thấy bằng chứng lâu đời nhất về việc hỏa táng có chủ đích ở châu Phi cũng như giàn hỏa táng lâu đời nhất được biết đến dành cho người lớn vẫn còn "nguyên trạng", hay ở vị trí ban đầu. Ảnh: Patrick Fahey.

Cụ thể, các nhà nghiên cứu đã phát hiện hài cốt của một phụ nữ được hỏa táng trên giàn thiêu tại một khu nghĩa địa của người săn bắn hái lượm dưới chân núi Hora, Malawi. Ảnh: Patrick Fahy.

Nghĩa trang này là nơi người xưa chôn cất người quá cố cách đây 8.000 - 16.000 năm. Đây là giàn hỏa táng duy nhất được biết đến tại địa điểm này. Phân tích 170 mảnh xương người được hỏa táng tìm thấy tại đây cho thấy người này cao dưới 150 cm và qua đời trong độ tuổi từ 18 - 60. Ảnh: keralakaumudi.com.

Nhóm nghiên cứu cũng tìm thấy các công cụ bằng đá, có thể là đồ vật dùng trong tang lễ, bên trong tàn tích của giàn hỏa táng cổ xưa trên. Ảnh: T.P.S. Dave.

"Điều đáng ngạc nhiên là không tìm thấy mảnh răng hay xương sọ nào trong đống tro cốt. Chúng tôi cho rằng, phần đầu có thể đã không được hỏa táng cùng thi hài người phụ nữ", đồng tác giả nghiên cứu Elizabeth Sawchuk, nhà khảo cổ học sinh học và người phụ trách về sự tiến hóa của loài người tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Cleveland cho biết. Ảnh: earth.com.

Theo nghiên cứu được công bố ngày 1/1/2026 trên tạp chí Science Advances, các chuyên gia cho biết những vết cắt trên một số mảnh xương cho thấy các bộ phận cơ thể của người quá cố đã bị tách rời. Ảnh: exposure.org.uk.

Tác giả chính của nghiên cứu Jessica Cerezo-Román và là nhà nhân chủng học tại Đại học Oklahoma, cho biết trong những vết cắt cũng như việc loại bỏ hộp sọ trước khi hỏa táng có thể liên quan đến việc tưởng nhớ, ký ức xã hội và sự tôn trọng tổ tiên. Nhóm nghiên cứu cho biết thêm người phụ nữ này có khả năng đã được hỏa táng chỉ vài ngày sau khi qua đời, trước khi thi thể bắt đầu phân hủy. Ảnh: portside.org.

Trước phát hiện này, những trường hợp hỏa táng lâu đời nhất được xác nhận ở châu Phi có niên đại khoảng 3.500 năm trước ở Kenya và có liên quan đến những người chăn nuôi gia súc thời Đồ đá mới. Ảnh: ancient-origins.

Giàn hỏa táng tìm thấy ở Malawi cần ít nhất 30 kg gỗ và cỏ cho thấy việc này cần nỗ lực của một tập thể. Nghiên cứu cũng tiết lộ rằng các cá nhân liên tục thêm gỗ, cỏ vào giàn thiêu để duy trì nhiệt độ cao, có thể vượt quá 500 độ C. Ảnh: ancient-origins.

Các nhà nghiên cứu còn xác định được dấu vết của những đám cháy lớn tại địa điểm này từ cả 700 năm trước và 500 năm sau khi tìm thấy giàn hỏa táng 9.500 năm trên. Bằng chứng này cho thấy địa điểm này là một địa điểm quan trọng trong suốt thời gian dài. Ảnh: HaiderShah/Adobe Stock.