Được xây dựng trên nền thành Đại La thời Cao Biền. Trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô năm 1010, khu vực này đã là trung tâm hành chính Đại La dưới thời Đường, do Cao Biền xây dựng vào thế kỷ 9, tạo nền tảng cho kinh thành Thăng Long sau này.
Ảnh hưởng của quy hoạch phong thủy phương Đông. Kinh thành được xây dựng theo trục Bắc – Nam, dựa lưng vào sông Hồng và hồ Tây, phản ánh quan niệm phong thủy và tư duy quy hoạch đô thị cổ truyền.
Cấu trúc gồm ba vòng thành khép kín. Kinh thành Thăng Long truyền thống gồm La thành (vòng ngoài), Hoàng thành (khu hành chính – triều đình) và Tử Cấm thành (khu vực sinh hoạt của vua và hoàng gia).
Đoan Môn là cổng chính vào khu trung tâm. Đoan Môn là một trong những kiến trúc cổ tiêu biểu còn được gìn giữ của Hoàng thành Thăng Long, từng là lối vào chính dẫn đến điện Kính Thiên – trung tâm nghi lễ của triều đình.
Điện Kính Thiên là trái tim của Hoàng thành. Dù công trình chính không còn nguyên vẹn, nền điện và bậc thềm rồng đá thời Lê sơ vẫn tồn tại, thể hiện nghệ thuật điêu khắc đá tinh xảo thế kỷ 15.
Từng bị phá hủy và cải tạo nhiều lần. Qua các cuộc chiến và biến động chính trị, nhiều công trình trong Hoàng thành bị phá bỏ, đặc biệt dưới thời Pháp thuộc khi khu vực được chuyển đổi để phục vụ mục đích quân sự của chính quyền thực dân.
Khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu mang giá trị đặc biệt. Cuộc khai quật lớn năm 2002 ở khu đất 18 Hoàng Diệu phát lộ hàng nghìn hiện vật, nền móng cung điện, giếng cổ và đồ gốm qua nhiều triều đại, chứng minh sự liên tục lịch sử hiếm có của Hoàng thành Thăng Long.
Là Di sản Văn hóa Thế giới của UNESCO. Năm 2010, Hoàng thành Thăng Long được UNESCO công nhận nhờ giá trị nổi bật toàn cầu về lịch sử, khảo cổ và tính liên tục của một trung tâm quyền lực.
Là biểu tượng lịch sử của thủ đô Hà Nội. Ngày nay, Hoàng thành Thăng Long không chỉ là điểm tham quan mà còn là không gian tổ chức nghi lễ, triển lãm và sự kiện văn hóa quan trọng của thủ đô Hà Nội thời hiện đại.
