Ở kỳ 1, Báo Tri thức và Cuộc sống đã thông tin về chuỗi trúng thầu thiết bị CNTT tại các phường xã TP HCM của Công ty TNHH Thương mại Gia Bảo A.B.
Một điểm đáng chú ý tại gói thầu tại Phường Bình Đông. Cụ thể, ngày 23/03/2026, bà Nguyễn Thị Yến Linh – Chánh Văn phòng Đảng ủy phường Bình Đông đã ký Quyết định số 27-QĐ/VPĐU phê duyệt cho Công ty TNHH Thương mại Gia Bảo A.B trúng gói thầu "Mua sắm trang thiết bị công nghệ thông tin phục vụ công tác chuyển đổi số của Đảng ủy phường Bình Đông".
Đáng kinh ngạc là gói thầu này có giá dự toán được phê duyệt tại Kế hoạch lựa chọn nhà thầu là 440.580.000 đồng. Kết quả trúng thầu của Gia Bảo A.B là 440.126.000 đồng. Như vậy, qua đấu thầu, số tiền tiết kiệm được cho ngân sách nhà nước chỉ 454.000 đồng, tương đương tỉ lệ tiết kiệm "siêu thấp" chỉ khoảng 0,1%. Đây là một con số khiến các chuyên gia đấu thầu không khỏi đặt dấu hỏi về tính hiệu quả kinh tế của công tác tổ chức thầu tại đây.
Trước đó, tại Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Bình Đông, bà Trần Thị Thu Trang – Chủ tịch cũng đã ký Quyết định số 33/QĐ-MTTQ-MSC ngày 13/02/2026 phê duyệt cho Gia Bảo A.B trúng gói thầu tương tự với giá 342.610.000 đồng. Giá trúng thầu này bằng đúng giá gói thầu được duyệt tại Kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 32/QĐ-MTTQ-MSC (342.610.000 đồng), đồng nghĩa với việc tỉ lệ tiết kiệm là 0%.
Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, trong nhiều gói thầu mà Gia Bảo A.B trúng, có sự xuất hiện thường xuyên của Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Xuất nhập khẩu Đại Tín Nghĩa với vai trò là nhà thầu đối thủ.
Tại gói thầu ở Phường Long Trường, Công ty Đại Tín Nghĩa cũng tham gia nhưng không được đánh giá theo quy trình 2 vì Gia Bảo A.B có giá chào thấp hơn và đã đạt yêu cầu kỹ thuật. Kịch bản tương tự lặp lại tại Xã Hiệp Phước, Công ty Đại Tín Nghĩa tiếp tục xếp hạng 2 với giá chào thầu 7.116.409.000 đồng, cao hơn mức 6.877.290.000 đồng của Gia Bảo A.B.
Dữ liệu lịch sử đấu thầu cho thấy Công ty TNHH Thương mại Gia Bảo A.B đã từng đối đầu với 269 nhà thầu khác nhau. Trong đó, Công ty TNHH Thương mại Đầu tư Đỉnh Vàng đã thua Gia Bảo A.B tới 17 lần trong 24 gói thầu cùng tham gia.
Chuyên gia đấu thầu Đào Giang nhận định: "Việc sử dụng Quy trình 2 để đánh giá hồ sơ dự thầu qua mạng (E-HSDT) cho phép chỉ đánh giá nhà thầu xếp hạng thứ nhất về giá. Tuy nhiên, nếu giá trúng thầu sát nút dự toán như tại các gói thầu trên, Bên mời thầu cần xem xét kỹ lưỡng tính cạnh tranh và việc lập dự toán đã sát với giá thị trường hay chưa".
Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhấn mạnh: "Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định rất rõ về trách nhiệm của Chủ đầu tư trong việc bảo đảm hiệu quả kinh tế của gói thầu. Những gói thầu có tỉ lệ tiết kiệm dưới 1%, đặc biệt là 0,1% như tại phường Bình Đông, cần được giải trình rõ ràng để đảm bảo tinh thần của Luật Đấu thầu".
Bên cạnh những con số về giá, năng lực nhân sự của nhà thầu này cũng là một vấn đề cần soi xét khi đồng thời triển khai nhiều gói thầu trong cùng một khung thời gian.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:
[Kỳ 3:] Sức khỏe nhà thầu và trách nhiệm giải trình của các Bên mời thầu cơ sở.
QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU
Điều 6 Luật Đấu thầu và Điều 6 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định về tính độc lập giữa các bên để tránh tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi". Cụ thể, nhà thầu dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với: Chủ đầu tư, bên mời thầu; Nhà thầu tư vấn lập, thẩm định hồ sơ mời thầu; Nhà thầu tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu.
Định nghĩa "độc lập về tài chính" được cụ thể hóa là: Không cùng thuộc một cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp quản lý đối với đơn vị sự nghiệp; Không có cổ phần hoặc vốn góp của nhau trên 30%; Không cùng có cổ phần hoặc vốn góp trên 20% của một tổ chức khác. Quy định này nhằm đảm bảo mọi nhà thầu khi tham gia vào thị trường đều có cơ hội ngang nhau, không có sự ưu ái ngầm giữa đơn vị quản lý và đơn vị thực thi.
Năm 2026, với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, các chủ đầu tư tại 34 tỉnh/thành phố và các xã phải thực hiện rà soát nghiêm ngặt danh sách cổ đông của các nhà thầu. Nếu phát hiện nhà thầu có mối quan hệ sở hữu chéo với đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu đó sẽ bị loại ngay lập tức. Đây là lá chắn pháp lý quan trọng để ngăn chặn các "sân sau" của những người có thẩm quyền trong việc thâu tóm các gói thầu địa phương, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính.