Hải quân Mỹ vừa phát đi yêu cầu đề xuất (RFP) cho chương trình Hệ thống Huấn luyện Phản lực Cơ bản (Undergraduate Jet Training System - UJTS), nhằm phát triển máy bay huấn luyện phản lực thế hệ mới cùng hệ thống đào tạo tích hợp dành cho phi công hải quân và thủy quân lục chiến.

Ưu tiên mô phỏng thay vì huấn luyện truyền thống

Theo thông báo ngày 26/3, các nhà thầu có thời hạn đến 29/6/2026 để nộp hồ sơ. Chương trình này đánh dấu bước chuyển lớn trong cách đào tạo phi công quân sự, khi các máy bay hiện tại dần lạc hậu và yêu cầu tác chiến ngày càng phức tạp.

UJTS không chỉ là một loại máy bay mới, mà là một giải pháp đào tạo tổng thể. Hải quân Mỹ yêu cầu gói thầu bao gồm thiết kế và phát triển máy bay, sản xuất lô đầu tiên, hệ thống huấn luyện mặt đất, mô phỏng bay và hỗ trợ hậu cần.

Một điểm đáng chú ý là chương trình UJTS sẽ giảm bớt các yêu cầu huấn luyện liên quan đến hạ cánh tàu sân bay theo phương pháp truyền thống.

Cụ thể, máy bay huấn luyện mới không bắt buộc phải thực hiện các bài tập “chạm - bay lại” (touch-and-go) trên đường băng - vốn được dùng lâu nay để mô phỏng hạ cánh tàu sân bay. Thay vào đó, Hải quân Mỹ sẽ dựa nhiều hơn vào các môi trường mô phỏng và công nghệ số để huấn luyện phi công.

Cách tiếp cận này cho phép giảm yêu cầu kỹ thuật đối với máy bay, đồng thời tăng vai trò của các hệ thống mô phỏng, giúp học viên luyện tập các tình huống phức tạp nhiều lần với chi phí thấp hơn.

Đáp ứng chiến tranh hiện đại

Theo Hải quân Mỹ, hệ thống mới nhằm chuẩn bị tốt hơn cho phi công vận hành các máy bay chiến đấu hiện đại - vốn phụ thuộc nhiều vào cảm biến, dữ liệu mạng và hệ thống điện tử tiên tiến.

UJTS sẽ bao gồm các giai đoạn huấn luyện trung cấp và nâng cao, trước khi học viên chuyển sang các đơn vị tác chiến. Chương trình cũng tích hợp các nội dung như lập kế hoạch nhiệm vụ, xử lý tình huống và tác chiến trong môi trường đa miền.

Hợp đồng dự kiến bao gồm giai đoạn phát triển kỹ thuật (EMD), sau đó là sản xuất lô đầu tiên với số lượng hạn chế (LRIP). Hải quân Mỹ cho biết có thể lựa chọn một hoặc hai nhà thầu, tùy theo hiệu quả và ngân sách.

Hiện tại, Hải quân Mỹ đang sử dụng máy bay huấn luyện phản lực T-45 Goshawk cho đào tạo trung cấp và nâng cao. Tuy nhiên, dòng máy bay này đã phục vụ nhiều thập kỷ và bộc lộ hạn chế trong việc đáp ứng yêu cầu hiện đại.

UJTS được kỳ vọng sẽ thay thế hoặc bổ sung cho T-45 bằng khoảng 216 máy bay mới. Đây là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm hiện đại hóa toàn bộ hệ thống đào tạo phi công của quân đội Mỹ.

Giới chuyên gia nhận định, việc kết hợp máy bay huấn luyện với mô phỏng và công nghệ số sẽ giúp rút ngắn thời gian đào tạo, giảm chi phí và nâng cao chất lượng phi công trong bối cảnh chiến tranh công nghệ cao.