Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, gói thầu Thi công xây dựng thuộc dự án Sửa chữa, cải tạo, nâng cấp nền sân, hệ thống thoát nước, tường rào và các hạng mục công trình khác của trụ sở Đảng ủy xã Bình Mỹ TP HCM vừa hoàn tất quá trình lựa chọn nhà thầu.

Gói thầu hơn 1,19 tỷ đồng tiết kiệm vỏn vẹn 5 triệu đồng

Gói thầu nêu trên do Văn phòng HĐND và UBND xã Bình Mỹ làm chủ đầu tư, có giá trị dự toán được phê duyệt là 1.194.780.181 đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách xã năm 2026. Quá trình lựa chọn nhà thầu được diễn ra dưới hình thức chào hàng cạnh tranh trong nước qua mạng, theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Quyết định phê duyệt E-HSMT số 58/QĐ-VP được ban hành vào ngày 15/04/2026 do Chánh Văn phòng Phạm Tấn Phát ký duyệt, mở ra kỳ vọng về một cuộc cạnh tranh sòng phẳng nhằm tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại cơ sở.

Kết quả mở thầu công khai ghi nhận sự góp mặt của ba doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp gồm: Công ty TNHH Xây dựng Hoàng Phương Minh, Công ty TNHH Xây dựng Nhật Đăng Phát và Công ty Cổ phần Xây dựng Cầu đường Bàu Bàng. Sự xuất hiện của nhiều nhà thầu tại một gói thầu có quy mô vừa và nhỏ thường mang lại một tỷ lệ tiết kiệm khả quan cho ngân sách nhà nước. Thế nhưng, Báo cáo đánh giá E-HSDT số 518/BCĐG-BT ngày 18/05/2026 do Công ty TNHH Tư vấn Dịch vụ Bảo Tín lập lại cho thấy một diễn biến hoàn toàn khác biệt.

Cụ thể, Công ty Cổ phần Xây dựng Cầu đường Bàu Bàng sớm phải dừng bước ngay tại vòng đánh giá tính hợp lệ do không đáp ứng điều kiện về cấp doanh nghiệp. Hồ sơ mời thầu yêu cầu rõ nhà thầu tham gia phải là doanh nghiệp cấp nhỏ hoặc siêu nhỏ, nhưng hồ sơ dự thầu của đơn vị này lại không thỏa mãn tiêu chí tiên quyết này. Việc một nhà thầu tham gia một gói thầu mà không đối chiếu kỹ lưỡng các yêu cầu về tư cách hợp lệ đã bộc lộ sự thiếu cẩn trọng trong khâu chuẩn bị hồ sơ dự thầu.

Trong khi đó, đối thủ thứ hai là Công ty TNHH Xây dựng Nhật Đăng Phát dù đã vượt qua bước đánh giá tính hợp lệ nhưng lại bị đánh giá không đạt ở bước đánh giá năng lực và kinh nghiệm. Tổ chuyên gia kết luận nhà thầu này không đáp ứng yêu cầu về nguồn lực tài chính cho gói thầu tại mục 3.3 của E-HSMT do không có cam kết tín dụng theo yêu cầu. Đối với các doanh nghiệp chuyên hoạt động trong lĩnh vực đấu thầu xây lắp, việc chuẩn bị thư cam kết tín dụng từ tổ chức tài chính là một nghiệp vụ vô cùng cơ bản. Việc thiếu sót một tài liệu quan trọng mang tính cốt lõi như vậy dẫn đến kết cục trượt thầu là điều hoàn toàn có thể lường trước.

Việc hai đối thủ liên tiếp ngã ngựa bởi những nguyên nhân cơ bản, mang tính lỗi hồ sơ, tạo điều kiện cho Công ty TNHH Xây dựng Hoàng Phương Minh tiến vào bước đánh giá kỹ thuật và sau đó là đánh giá tài chính, doanh nghiệp này đã trúng thầu với mức giá đề nghị là 1.189.649.780 đồng theo Quyết định số 65/QĐ-VP ngày 26/05/2026. Đáng chú ý, mức giá trúng thầu này chỉ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước 5.130.401 đồng, tương đương tỷ lệ vô cùng khiêm tốn ở mức xấp xỉ 0,43%.

Năng lực của Công ty Hoàng Phương Minh

Dữ liệu doanh nghiệp cho thấy Công ty TNHH Xây dựng Hoàng Phương Minh có mã số doanh nghiệp 0308113768, được thành lập vào ngày 15/04/2009, do ông Trần Phương Minh làm người đại diện pháp luật với chức vụ Giám đốc, đóng trụ sở trên địa bàn TP HCM. Doanh nghiệp này được phân loại là doanh nghiệp nhỏ, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây lắp, chuẩn bị mặt bằng và lắp đặt hệ thống xây dựng.

Phân tích dữ liệu lịch sử đấu thầu cho thấy tính đến tháng 06/2026 nhà thầu đã tham gia khoảng 22 gói thầu, trong đó đã trúng thầu tới 21 gói và chỉ trượt duy nhất một gói thầu. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng với vai trò độc lập đạt 18.035.198.160 đồng, trong số đó có 6.963.444.380 đồng giá trị đến từ các gói được thực hiện theo quy trình chỉ định thầu rút gọn. Tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán: 99.4%.

Hiệu quả nguồn vốn đầu tư công và góc nhìn từ chuyên gia

Trong bối cảnh hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện, những gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thấp luôn thu hút sự quan tâm của dư luận. Mục tiêu của Luật Đấu thầu không chỉ là tìm được một nhà thầu có khả năng thực hiện dự án, mà quan trọng hơn là sử dụng nguồn vốn nhà nước một cách hiệu quả, minh bạch và tiết kiệm nhất.

Theo chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ "Hiện tượng các nhà thầu đối thủ liên tục trượt vì lỗi hồ sơ rất cơ bản, thiếu sót những giấy tờ thiết yếu như cam kết tín dụng hoặc sai cấp doanh nghiệp, trong khi một nhà thầu lại trúng thầu sát giá là một trong những tín hiệu cần được lưu tâm để rà soát kỹ lưỡng khâu lập hồ sơ mời thầu cũng như quá trình đánh giá của Tổ chuyên gia". Dù mọi bước đi, quy trình có thể tuân thủ đúng quy định về thời gian, trình tự trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, nhưng hiệu quả kinh tế là mục tiêu tối thượng và cốt lõi nhất của đấu thầu vẫn cần được đánh giá khách quan.

Theo Luật sư Nguyễn Thị Hương "Việc khích lệ và tạo điều kiện để các nhà thầu tham gia rộng rãi vào các dự án là yếu tố cần thiết nhằm mang lại tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức tốt, dao động từ 3% đến 6%. Khi kết quả đấu thầu liên tục trả về tỷ lệ tiết kiệm nằm ở mức chưa tới 0,5%, câu hỏi lớn về trách nhiệm giải trình của người đứng đầu trong việc quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn vốn nhà nước sẽ được đặt ra". Các cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu cần thường xuyên tổ chức kiểm tra, giám sát chặt chẽ các gói thầu có dấu hiệu kém cạnh tranh, qua đó bảo đảm môi trường kinh doanh thực sự công bằng.