Trong khi các tập đoàn công nghệ toàn cầu đang đau đầu vì thiếu điện, thiếu đất và chi phí vận hành trung tâm dữ liệu AI ngày càng đắt đỏ, SpaceX lại đưa ra một ý tưởng tưởng chừng chỉ xuất hiện trong phim khoa học viễn tưởng: đưa cả máy chủ AI lên quỹ đạo Trái Đất để khai thác năng lượng mặt trời và mở rộng hạ tầng tính toán quy mô chưa từng có.
Mới đây, tỷ phú Elon Musk đã lần đầu công bố thiết kế chi tiết của AI1, vệ tinh AI đầu tiên thuộc dự án xây dựng mạng lưới máy chủ trí tuệ nhân tạo ngoài không gian, với sải cánh pin mặt trời lên tới 70 mét, tương đương chiều dài một sân bóng đá và đủ khả năng cung cấp công suất tính toán trung bình 120 kW, đạt đỉnh khoảng 150 kW cho hệ thống chip AI NVIDIA bên trong.
Theo SpaceX, AI1 sẽ hoạt động ở độ cao khoảng 600 km so với bề mặt Trái Đất, thấp hơn đáng kể so với các vệ tinh địa tĩnh truyền thống, giúp giảm độ trễ truyền dữ liệu đồng thời tận dụng nguồn năng lượng mặt trời gần như liên tục để duy trì hoạt động của các cụm xử lý AI trên không gian.
Điểm đặc biệt của dự án nằm ở việc giải quyết bài toán đang khiến ngành AI toàn cầu đau đầu, bởi các trung tâm dữ liệu hiện nay tiêu thụ lượng điện khổng lồ tương đương một quốc gia nhỏ, trong khi quỹ đất phù hợp, nguồn nước làm mát và hạ tầng điện năng ngày càng trở nên khan hiếm và đắt đỏ.
Để xử lý lượng nhiệt sinh ra từ các bộ xử lý AI hoạt động liên tục trong môi trường chân không, vệ tinh AI1 được trang bị hệ thống tản nhiệt bức xạ lỏng rộng 110 mét vuông cùng nhiều lớp bảo vệ chống vi thiên thạch và cơ chế bơm tuần hoàn dự phòng nhằm đảm bảo độ ổn định lâu dài.
Tham vọng của Elon Musk không dừng lại ở một vài vệ tinh thử nghiệm khi SpaceX tiết lộ kế hoạch cuối cùng là xây dựng mạng lưới lên tới 1 triệu vệ tinh AI hoạt động đồng thời trên quỹ đạo, tạo thành một siêu hạ tầng điện toán đám mây ngoài không gian có khả năng cung cấp năng lực tính toán cho các đối tác trên toàn cầu.
Để phục vụ dự án này, SpaceX đang phát triển tổ hợp Gigasat tại Texas chuyên sản xuất pin mặt trời khổng lồ cho vệ tinh, đồng thời kết hợp với Tesla triển khai dự án Terafab trị giá có thể lên tới 119 tỷ USD nhằm tự chủ chuỗi sản xuất chip và hướng tới năng lực tính toán AI vượt mốc 1 terawatt mỗi năm.
Dù AI1 vẫn chưa có lịch phóng chính thức và kế hoạch 1 triệu vệ tinh hiện mới tồn tại trên giấy tờ, nhưng nếu chỉ một phần nhỏ trong dự án trở thành hiện thực, SpaceX có thể tạo ra cuộc cách mạng mới cho ngành AI toàn cầu, biến không gian vũ trụ thành trung tâm dữ liệu khổng lồ và mở ra kỷ nguyên điện toán ngoài khí quyển lần đầu tiên trong lịch sử nhân loại.
