Eo biển Hormuz là một tuyến đường thủy uốn khúc, rộng khoảng 33 km ở điểm hẹp nhất, nối liền Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman.

Tuyến đường thủy trọng yếu

Theo AP, trong quá khứ, eo biển Hormuz đã đóng vai trò quan trọng trong thương mại, với việc đồ gốm sứ, ngà voi, lụa và hàng dệt từ Trung Quốc được vận chuyển qua khu vực này.

Hiện nay, đây là tuyến đường cho các tàu chở dầu và khí đốt từ Ả Rập Xê Út, Kuwait, Iraq, Qatar, Bahrain, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Iran. Phần lớn lượng dầu này được vận chuyển đến các thị trường ở châu Á, bao gồm cả Trung Quốc.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, hầu hết lượng dầu vận chuyển qua eo biển này không có tuyến đường thay thế nào để thoát ra khỏi khu vực. Các mối đe dọa đối với tuyến đường thủy vận chuyển 1/5 lượng dầu toàn cầu này từng đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng vọt trong quá khứ, bao gồm cả trong cuộc chiến Israel-Iran hồi tháng 6/2025.

Bất cứ sự gián đoạn nào đối với giao thông qua eo biển Hormuz đều ảnh hưởng đến hoạt động buôn bán dầu mỏ. Một số tàu thuyền trong và xung quanh eo biển đã bị Iran tấn công khi cuộc xung đột tiếp diễn. Nỗi lo về việc eo biển bị đóng cửa đã khiến giá dầu tăng vọt hôm 9/3 nhưng sau đó giảm xuống khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng cuộc chiến (với Iran) có thể sớm kết thúc.

"Mức độ nghiêm trọng của vấn đề không thể bị đánh giá thấp. Sự gián đoạn một phần kéo dài một hoặc hai tuần có thể được các công ty dầu khí giải quyết. Nhưng việc đóng cửa (eo biển Hormuz) hoàn toàn hoặc gần như hoàn toàn kéo dài một tháng trở lên sẽ đẩy giá dầu thô lên mức ba chữ số và giá khí đốt tự nhiên ở châu Âu tiến gần hoặc vượt qua mức khủng hoảng năm 2022”, Hakan Kaya, quản lý danh mục đầu tư cấp cao tại công ty quản lý đầu tư Neuberger Berman, bình luận.

Eo biển Hormuz có bị đóng cửa?

Iran đã tấn công một số tàu thuyền ở eo biển Hormuz và đe dọa bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua nhưng trên thực tế không chính thức đóng cửa eo biển này.

Trước đây, Iran từng tạm thời đóng cửa một phần eo biển vào giữa tháng 2/2026 với lý do tiến hành một cuộc tập trận quân sự.

Trong những thời điểm căng thẳng và xung đột trước đây, Iran từng quấy nhiễu các tàu thuyền đi qua eo biển này. Trong cuộc chiến Iran - Iraq những năm 1980, hai bên đều tấn công các tàu chở dầu và những tàu khác, sử dụng thủy lôi để làm tê liệt hoàn toàn giao thông tại một số điểm.

Dù vậy, theo AP, cho đến nay, Iran chưa thực hiện bất kỳ lời đe dọa nào về việc đóng cửa hoàn toàn tuyến đường thủy này, ngay cả trong cuộc xung đột Mỹ-Israel kéo dài 12 ngày hồi tháng 6/2025.

Công ty vận tải toàn cầu tạm ngừng hoạt động

Một số hãng vận tải biển toàn cầu đã đưa ra cảnh báo dịch vụ, cho biết họ đã tạm ngừng hoạt động trong khu vực. Công ty vận tải biển Maersk của Đan Mạch, công ty vận tải biển lớn nhất thế giới, hôm 8/3 cho biết họ đang tạm ngừng tất cả chuyến tàu đi qua eo biển Hormuz cho đến khi có thông báo mới. Các hãng vận tải biển khác, bao gồm Hapag-Lloyd, CMA-CGM và MSC, cũng đưa ra các thông báo tương tự.

“Những con tàu bị mắc kẹt ở vịnh hiện tại sẽ không đi đâu cả. Ngoài ra còn có rất nhiều tàu khác đang hướng đến vịnh, và dĩ nhiên là giờ chúng đang neo đậu hoặc đang di chuyển đến nơi khác”, Tom Goldsby thuộc Khoa Quản lý Chuỗi Cung ứng tại Đại học Tennessee (Mỹ), cho biết.

Hiện có khoảng 400 tàu chở dầu và sản phẩm dầu mỏ đang nằm im tại Vịnh Ba Tư, và một tàu chở dầu đã đi qua eo biển Hormuz mà không gặp sự cố nào hôm 9/3, theo dữ liệu từ trang web MarineTraffic.

Mỹ triển khai chương trình tái bảo hiểm tàu ​​biển

Bảo hiểm rủi ro chính trị là một loại bảo hiểm nhằm bảo vệ các công ty khỏi những tổn thất tài chính do tình hình chính trị bất ổn, hành động của Chính phủ hoặc bạo lực gây ra. Các công ty bảo hiểm hàng hải đã hủy bỏ hoặc tăng phí bảo hiểm trong khu vực eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, Mỹ đang triển khai chương trình tái bảo hiểm tàu ​​biển trong khu vực thông qua Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (US International Development Finance Corp.), một cơ quan chính phủ hợp tác với khu vực tư nhân để hỗ trợ các dự án đầu tư toàn cầu, nhằm mục đích giúp tàu thuyền lưu thông trở lại qua eo biển Hormuz.

Theo Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế, cơ sở tái bảo hiểm của Mỹ sẽ bảo hiểm các tổn thất lên đến khoảng 20 tỷ đô la trên cơ sở luân chuyển, tập trung vào bảo hiểm hàng hóa và thiệt hại vật chất đối với cấu trúc và máy móc vận hành của tàu trước mắt.

Ông Trump nói rằng, nếu cần thiết, Hải quân Mỹ sẽ hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển, mặc dù điều đó vẫn chưa xảy ra.

Hiện đang có một sáng kiến ​​do Pháp dẫn đầu đang được triển khai, có thể bao gồm sự tham gia của các quốc gia châu Âu và ngoài châu Âu trong việc hộ tống các tàu chở dầu với mục tiêu dần dần mở lại eo biển "càng sớm càng tốt sau khi giai đoạn xung đột căng thẳng nhất kết thúc".

>>> Mời độc giả xem thêm video về cuộc xung đột Trung Đông leo thang khó kiểm soát