Bộ GD&ĐT đang chính thức lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá các cơ sở giáo dục trong triển khai thực hiện đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai. Đây là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, giai đoạn 2025- 2035, tầm nhìn đến năm 2045”, áp dụng cho toàn bộ các cấp học thuộc hệ thống giáo dục quốc dân từ mầm non, phổ thông, đại học cho đến giáo dục nghề nghiệp và thường xuyên.

Điểm đột phá lớn nhất của dự thảo là sự dịch chuyển tư duy từ việc “dạy môn tiếng Anh” sang xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh toàn diện. Quá trình này được tiếp cận như một lộ trình phát triển đồng bộ về chương trình, đội ngũ, cơ sở vật chất, học liệu và chuyển đổi số, nhằm ứng dụng tiếng Anh thường xuyên trong giao tiếp, giảng dạy và quản lý. Dự thảo không ép buộc các trường phải chuyển đổi toàn bộ ngay lập tức mà cho phép từng bước hình thành môi trường ngôn ngữ phù hợp với điều kiện thực tế. Đồng thời, hệ thống tiêu chí được thiết kế riêng cho từng loại hình cơ sở giáo dục, bảo đảm tính phân hóa rõ rệt nhưng vẫn giữ được chuẩn mực thống nhất toàn ngành.

Bên cạnh đó, dự thảo xóa bỏ tư duy đánh giá “đạt” hay “không đạt” truyền thống để chuyển sang phân loại theo 3 mức độ phát triển có tính kế thừa lũy tiến, bao gồm

Mức độ 1 - Mức độ khởi đầu: cơ sở giáo dục đã hình thành các điều kiện cần thiết và tổ chức được các hoạt động cơ bản để triển khai đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai.

Mức độ 2 - Mức độ phát triển: cơ sở giáo dục đã củng cố, mở rộng các điều kiện và duy trì thường xuyên các hoạt động sử dụng tiếng Anh trong dạy học, giao tiếp và các hoạt động giáo dục.

Mức độ 3 - Mức độ phát triển cao: cơ sở giáo dục triển khai đồng bộ, hiệu quả các điều kiện và hoạt động, hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh toàn diện, bền vững trong toàn đơn vị.

Các mức độ được thiết kế theo nguyên tắc kế thừa: muốn đạt Mức độ 2 phải đạt Mức độ 1; muốn đạt Mức độ 3 phải đạt Mức độ 2 và đáp ứng đầy đủ yêu cầu của Mức độ 3.

Cách tiếp cận này giúp các trường chủ động xây dựng lộ trình cải tiến chất lượng lâu dài thay vì chịu áp lực chạy theo chuẩn chung tại một thời điểm.

Đặc biệt, dự thảo quy định rõ kết quả đánh giá tuyệt đối không được sử dụng để xếp hạng, so sánh hay tạo áp lực thi đua giữa các nhà trường. Thay vào đó, dữ liệu đánh giá chỉ phục vụ cho việc tự nhận diện thực trạng, lập kế hoạch nâng cao chất lượng và hỗ trợ cơ quan quản lý phân bổ nguồn lực, hoạch định chính sách. Việc tự đánh giá sẽ được tích hợp trực tiếp vào kế hoạch năm học của đơn vị để tránh phát sinh thủ tục hành chính cồng kềnh. Ở cấp địa phương, UBND cấp tỉnh sẽ chịu trách nhiệm chính trong việc bảo đảm ngân sách, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và ban hành các cơ chế hỗ trợ để nhân rộng những mô hình triển khai hiệu quả.