Mới đây, UBND xã Nam Cát Tiên, TP Đồng Nai đã ban hành quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho dự án hạ tầng giao thông trên địa bàn. Cụ thể, tại Quyết định số 712/QĐ-UBND ngày 29/06/2026 do Phó Chủ tịch UBND xã Nam Cát Tiên - Nguyễn Hồng Nguyên ký phê duyệt, Công ty TNHH Xây dựng Đỉnh Thịnh Phát đã trúng gói thầu số 01: Xây dựng phần giao thông thuộc dự án Nâng cấp, mở rộng đường số 2 ấp 5, xã Nam Cát Tiên.
Dự toán gói thầu này được duyệt ở mức 14.266.852.000 đồng. Mức giá trúng thầu của Công ty TNHH Xây dựng Đỉnh Thịnh Phát là 13.994.648.230 đồng. Như vậy, giá trị tiết kiệm cho ngân sách địa phương sau quá trình tổ chức đấu thầu đạt 272.203.770 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 1,91%.
Đáng chú ý hơn, gói thầu này dù được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng với mã số E-TBMT IB2600274662, nhưng đến thời điểm đóng thầu ngày 27/06/2026, hệ thống chỉ ghi nhận duy nhất hồ sơ dự thầu của Công ty TNHH Xây dựng Đỉnh Thịnh Phát. Trong bối cảnh không phải đối mặt với đối thủ cạnh tranh, nhà thầu đã vượt qua các bước đánh giá chuyên môn để giành quyền thực hiện gói thầu.
Quan sát lịch sử hoạt động của nhà thầu cho thấy, Công ty TNHH Xây dựng Đỉnh Thịnh Phát (mã số doanh nghiệp: 3602263001, có địa chỉ tại Lầu 1, Số E74-75, Khu phố 1, Phường Trấn Biên, TP Đồng Nai) đã tham gia khoảng 80 gói thầu trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Trong số đó, đơn vị đã được công bố trúng tới 60 gói thầu với tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm cả vai trò độc lập lẫn liên danh) cán mốc khoảng 631.427.109.937 đồng, riêng giá trị trúng thầu với tư cách độc lập là khoảng 185.132.114.725 đồng. Riêng tại địa bàn TP Đồng Nai, đơn vị này đã nộp hồ sơ tham gia 55 gói thầu, thể hiện vị thế và tầm ảnh hưởng đáng kể đối với các dự án xây dựng hạ tầng cơ sở tại địa phương.
Bình luận dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích, việc chỉ có duy nhất một nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu đối với gói thầu áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng là một tình huống hoàn toàn hợp pháp và đã được quy định phương án xử lý rõ ràng tại Khoản 5 Điều 140 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP. Khi xảy ra tình huống này, chủ đầu tư hoàn toàn có quyền quyết định cho phép mở thầu ngay để đánh giá hồ sơ dự thầu của nhà thầu duy nhất nhằm bảo đảm tiến độ thi công của dự án. Tuy nhiên, dưới góc độ hiệu quả kinh tế, việc thiếu đi các đối thủ cạnh tranh trực tiếp thường dẫn đến hệ quả là giá trúng thầu bị đẩy lên sát giá dự toán, làm suy giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.