Đối thủ mắc lỗi sơ đẳng, đường đua vắng bóng cạnh tranh

Căn cứ Quyết định phê duyệt số 1129/QĐ-PKT do Trưởng phòng Kinh tế xã Hưng Điền Lê Quang Vinh ký, Công ty TNHH Phượng Thư - Long An chính thức trở thành đơn vị thi công gói thầu xây lắp thuộc dự án Chỉnh trang TDC đầu kênh 79. Gói thầu này được tổ chức theo hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ.

Theo biên bản mở thầu, cuộc đua ban đầu ghi nhận sự tham gia của hai doanh nghiệp là Công ty TNHH Phượng Thư - Long An và Công ty TNHH Xây dựng Huỳnh Kha. Sự góp mặt của hai đơn vị mang đến kỳ vọng về một cuộc cạnh tranh giá sòng phẳng, giúp ngân sách tiết kiệm được nguồn vốn ở mức tối đa. Thế nhưng, kịch bản cạnh tranh đã sớm khép lại ngay tại vòng đánh giá đầu tiên.

Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu qua mạng (E-HSDT) do đơn vị tư vấn là Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Xây dựng TMC lập thể hiện, Công ty TNHH Xây dựng Huỳnh Kha đã bị tổ chuyên gia đánh trượt ngay tại bước đánh giá tính hợp lệ. Nguyên nhân cốt lõi là do nhà thầu này nộp bảo lãnh dự thầu không đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu.

Dưới góc độ pháp lý, việc tổ chuyên gia và chủ đầu tư loại một nhà thầu nộp sai bảo lãnh dự thầu là hoàn toàn tuân thủ đúng quy định của Luật Đấu thầu và Thông tư 79/2025/TT-BTC. Bảo lãnh dự thầu là rào cản kỹ thuật cơ bản nhất để xác định tính nghiêm túc của một doanh nghiệp khi tham gia đấu thầu. Tuy nhiên, việc một nhà thầu xây dựng chuyên nghiệp lại vấp ngã ở một thủ tục hành chính sơ đẳng đã vô tình tạo ra một đường băng trống trải cho đối thủ.

Bóc tách bài toán tài chính: Bản chất của con số giảm giá ngân sách

Sự thiếu vắng cạnh tranh về giá lập tức phản ánh rõ nét qua lăng kính hiệu quả tài chính. Dữ liệu đấu thầu thể hiện giá gói thầu được phê duyệt ban đầu là 4.606.313.000 đồng. Mức giá trúng thầu chính thức của Công ty TNHH Phượng Thư - Long An là 3.589.000.000 đồng. Nhìn vào biến động tổng mức, cuộc thầu dường như đã giảm trừ được 1.017.313.000 đồng cho ngân sách.

Tuy nhiên, khi đi sâu bóc tách cơ cấu tài chính trong báo cáo đánh giá, bản chất của con số giảm giá này lại hiển hiện một bức tranh hoàn toàn khác. Trong tổng giá trị 4.606.313.000 đồng của gói thầu, khoản chi phí dự phòng đã chiếm tới 980.137.000 đồng. Điều này đồng nghĩa, giá trị xây lắp cốt lõi thực tế mang ra đấu thầu để các nhà thầu cạnh tranh chỉ ở mức 3.626.176.000 đồng.

Đến bước đánh giá tài chính, do đặc thù của loại hợp đồng trọn gói, toàn bộ khoản chi phí dự phòng 980.137.000 đồng đã được cắt bỏ khỏi giá đề nghị trúng thầu theo đúng quy định pháp luật. Khi thực hiện phép đối chiếu trực tiếp giữa giá trúng thầu thực tế là 3.589.000.000 đồng với chi phí xây lắp cốt lõi trước thầu là 3.626.176.000 đồng, mức chênh lệch giảm giá thực tế chỉ nằm ở con số khiêm tốn là 37.176.000 đồng.

Như vậy, nếu trừ đi phần ngân sách dự phòng bắt buộc phải cắt giảm theo thể thức hợp đồng, tỷ lệ tiết kiệm thực tế trên giá trị xây lắp trực tiếp của gói thầu chỉ đạt xấp xỉ 1,02%.

Tần suất trúng thầu dày đặc và trách nhiệm sử dụng nguồn vốn

Công ty TNHH Phượng Thư - Long An (Mã số doanh nghiệp: 1100501146), địa chỉ đăng ký trụ sở tại Số 07, Khu Vực Chợ, Xã Nhơn Ninh, Tây Ninh, do bà Võ Thị Bích Phượng làm người đại diện pháp luật.

Tính đến thời điểm hiện tại, Công ty TNHH Phượng Thư - Long An đã tham gia tổng cộng 20 gói thầu, giành chiến thắng tới 16 gói, chỉ trượt 4 gói. Tỷ lệ thắng thầu đạt ngưỡng 80%. Tổng giá trị trúng thầu lũy kế của doanh nghiệp lên tới 68.800.985.359 đồng. Đặc biệt, trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, doanh nghiệp duy trì tần suất trúng thầu ổn định và là đối tác thi công quen thuộc của nhiều cơ quan ban ngành. Chỉ tính riêng tại Phòng Kinh tế xã Hưng Điền, tỉnh Tây Ninh trong nửa đầu tháng 06/2026 ngoài gói thầu đã trúng nêu trên thì ngày 10/6/2026 nhà thầu này cũng được Phòng Kinh tế xã Hưng Điền, tỉnh Tây Ninh công bố trúng Gói thầu xây lắp: Đê bao bờ nam Kênh Cái Bát Cũ, trị giá 4.489.000.000 đồng, với vai trò liên danh chính.

Góc nhìn đa chiều về hiệu quả đấu thầu

Dưới góc độ chuyên môn pháp lý và kinh tế, việc duy trì một môi trường đấu thầu cạnh tranh khốc liệt mới là chìa khóa để bảo vệ nguồn vốn nhà nước. Đánh giá về thực trạng các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thấp xuất phát từ nguyên nhân đối thủ bị loại sớm do lỗi hồ sơ.

Theo luật sư Nguyễn Thị Hương "Hiện tượng một nhà thầu thường xuyên trúng thầu nhờ đối thủ mắc lỗi sơ đẳng ở bước tính hợp lệ không hiếm gặp trong hoạt động đấu thầu. Mặc dù quy trình xét duyệt có thể hoàn toàn tuân thủ các quy định của pháp luật hiện hành, nhưng kết quả cuối cùng lại không phản ánh đúng tinh thần cạnh tranh. Khi thiếu vắng áp lực đối trọng, giá trúng thầu luôn bám sát giá gói thầu, gây thiệt thòi cho ngân sách nhà nước"

Cũng theo chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ, trách nhiệm của chủ đầu tư và bên mời thầu không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ đúng quy trình, mà còn phải hướng tới mục tiêu tối thượng là hiệu quả kinh tế. Khuyến khích các chủ đầu tư tạo ra môi trường cởi mở, thu hút được từ 2 đến 3 nhà thầu vượt qua vòng kỹ thuật để tiến vào vòng cạnh tranh tài chính, đảm bảo tỷ lệ tiết kiệm ngân sách đạt mức tốt (từ 3% trở lên). Sự rà soát nghiêm ngặt từ các cơ quan quản lý nhà nước đối với những gói thầu có dấu hiệu đặc trưng "một mình một ngựa" là vô cùng cần thiết để ngăn chặn nguy cơ lãng phí đầu tư công.