Chậm hoàn thuế phải xem xét trách nhiệm, kể cả bồi thường vật chất
Đặt câu hỏi với Bộ trưởng Bộ Tài chính, đại biểu Trần Anh Tuấn (TPHCM) nêu việc doanh nghiệp chậm nộp thuế hiện phải chịu mức 0,03%/ngày. Theo đại biểu, Luật Quản lý thuế năm 2019 quy định trường hợp Nhà nước chậm hoàn thuế phải trả lãi 0,03%/ngày cho doanh nghiệp, nhưng Luật Quản lý thuế năm 2025 không còn quy định này.
Để bảo đảm tính công bằng, bình đẳng và nâng cao trách nhiệm công vụ của người thực thi công vụ, đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết nguyên tắc xử lý trong thời gian tới: Nhà nước chậm hoàn thuế có phải trả lãi bằng mức doanh nghiệp phải chịu khi chậm nộp hay không?
Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết câu hỏi đặt ra trách nhiệm của cơ quan nhà nước, đặc biệt là cơ quan thuế, khi chậm hoàn thuế. Trong khi doanh nghiệp và người dân chậm nộp thuế phải chịu phạt hành chính và lãi chậm nộp, vấn đề cần làm rõ là Nhà nước chậm hoàn trả cho người dân có phải chịu lãi suất hay không.
“Cá nhân tôi cho rằng theo nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật. Nếu người dân có đầy đủ hồ sơ theo quy định của pháp luật mà cơ quan thuế, cụ thể là những cán bộ thuế tiếp nhận hồ sơ không xử lý thì phải kiên quyết xử lý trách nhiệm, kể cả bồi thường vật chất cho người nộp thuế”, Bộ trưởng nói.
Bộ trưởng nhấn mạnh, vấn đề cơ bản là hồ sơ phải đúng, đủ và đúng quy định pháp luật. Về thủ tục hoàn thuế, Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính đang cố gắng để thời gian giải quyết đối với hồ sơ thuộc luồng xanh chỉ còn 7 ngày. Đối với diện kiểm tra trước, hoàn thuế sau, dù 100% hồ sơ được nộp trực tuyến, khâu đối chiếu hóa đơn vẫn cần thời gian. Việc chấp hành pháp luật ở một số nhóm doanh nghiệp cũng còn tiềm ẩn vấn đề.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn (Ảnh:QH)
Liên thông dữ liệu để kiểm soát doanh thu kinh doanh trên nền tảng số
Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa (Đắk Lắk) đặt câu hỏi về chống thất thu thuế trong kinh doanh trên nền tảng số. Đại biểu nhận định thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số phát triển rất nhanh, phạm vi hoạt động không còn giới hạn trong biên giới quốc gia. Tuy nhiên, việc xác định doanh thu, kiểm soát giao dịch và thực hiện nghĩa vụ thuế vẫn đặt ra nhiều thách thức, nhất là đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh trên nền tảng xuyên biên giới.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ cơ quan thuế đang kiểm soát doanh thu và nghĩa vụ thuế của các hoạt động này như thế nào; những khoảng trống lớn nhất trong quản lý thuế hiện nay là gì. Đồng thời, đại biểu đề nghị nêu giải pháp cụ thể để kiểm soát dòng tiền, dữ liệu giao dịch, ngăn ngừa chuyển doanh thu ra nước ngoài và chống thất thu ngân sách nhà nước.
Liên quan đến vấn đề này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết phát triển thương mại điện tử là xu thế tất yếu. Nhận thức rõ điều này, ngay từ năm 2022, Bộ Tài chính đã có Cổng thông tin điện tử quốc gia để các nhà cung cấp nước ngoài kê khai, nộp thuế.
Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật cũng từng bước được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Bộ trưởng dẫn Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, với yêu cầu các nền tảng mạng trên thế giới phải có đại diện tại Việt Nam.
Bộ trưởng nhấn mạnh, giải pháp quan trọng nhất là định danh, thu thập dữ liệu đầy đủ và liên thông giữa người mua, người bán, sàn thương mại điện tử cùng các nền tảng hỗ trợ như logistics, vận chuyển và thanh toán. Đây là những giải pháp nhằm kiểm soát chặt chẽ thương mại điện tử, đồng thời bảo đảm thu đúng, thu đủ và công bằng.
Theo Bộ trưởng, thuế chỉ là một phần trong quản lý thương mại điện tử. Các cơ quan liên quan còn có trách nhiệm kiểm soát hàng nhái, hàng giả, hàng cấm và hàng vi phạm sở hữu trí tuệ.
Yêu cầu này đòi hỏi cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế và các cơ quan chức năng phải được liên thông, bao gồm cả cơ quan chức năng về kiểm soát thanh toán. Bộ trưởng cho biết các biện pháp quản lý đã được triển khai đối với tất cả nền tảng có hoạt động kinh doanh, kể cả những nền tảng chưa có hiện diện tại Việt Nam.
Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết số thu thuế từ các nhà cung cấp nước ngoài trên nền tảng thương mại điện tử tăng rất nhanh qua các năm. Theo Bộ trưởng, kết quả này cho thấy công tác quản lý đang đi đúng hướng.
"Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục quản lý chặt chẽ hoạt động này, bảo đảm công bằng, công khai và minh bạch trong hoạt động thương mại điện tử", Bộ trưởng Bộ Tài chính cho hay.
