Trong kỷ nguyên số, khi smartphone trở thành vật bất ly thân, một phát hiện gây chấn động từ phóng sự điều tra của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc đã làm dấy lên lo ngại lớn về quyền riêng tư: điện thoại dù đã tắt nguồn vẫn có thể bị khai thác như một thiết bị gián điệp tinh vi.
Nhiều người tin rằng việc tắt nguồn đồng nghĩa với việc thiết bị ngừng hoàn toàn mọi hoạt động, nhưng thực tế trên các smartphone hiện đại, trạng thái này chỉ tương đương một chế độ “ngủ sâu”, nơi một số thành phần phần cứng vẫn tiếp tục hoạt động ở mức năng lượng thấp để duy trì các chức năng quan trọng.
Chính cơ chế này đã mở ra cơ hội cho các loại mã độc tiên tiến lợi dụng, đặc biệt là thông qua các thành phần như vi xử lý phụ, chip baseband hay các tín hiệu Bluetooth và NFC vẫn âm thầm duy trì kết nối với môi trường bên ngoài.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, nếu bị xâm nhập, những thành phần này có thể trở thành “cửa hậu” giúp tin tặc gửi lệnh từ xa, kích hoạt camera, micro và truyền dữ liệu mà người dùng hoàn toàn không nhận ra bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trên màn hình.
Thực nghiệm cho thấy các mã độc hiện đại có thể hoạt động như những gián điệp vô hình, không làm sáng màn hình, không hiển thị thông báo nhưng vẫn âm thầm ghi âm, quay video và truyền trực tiếp dữ liệu về máy chủ của kẻ tấn công 24/7.
Nguồn lây nhiễm của các phần mềm độc hại này rất đa dạng, từ việc quét mã QR không rõ nguồn gốc, tải ứng dụng ngoài hệ thống chính thống, kết nối Wi-Fi công cộng cho đến việc sử dụng các trạm phát sóng giả để đánh lừa thiết b
Dù khó phát hiện, người dùng vẫn có thể nhận biết nguy cơ thông qua một số dấu hiệu như điện thoại nóng bất thường khi không sử dụng, pin tụt nhanh dù đã tắt máy hoặc lưu lượng dữ liệu tăng đột biến vào những thời điểm không hoạt động.
Các chuyên gia khuyến cáo rằng giải pháp quan trọng nhất không nằm ở việc lo lắng thiết bị đã tắt hay chưa, mà ở việc xây dựng thói quen sử dụng an toàn như cập nhật phần mềm thường xuyên, tránh tải ứng dụng không rõ nguồn gốc và hạn chế kết nối với các mạng không bảo mật để bảo vệ dữ liệu cá nhân trong thời đại số.
