Sáng 20/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Bỏ tự chủ tài chính tại bệnh viện tuyến cơ sở vùng khó khăn

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (đoàn TP Hà Nội) cho biết, từ thực tế công tác tại vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn cho thấy cơ chế khuyến khích tự chủ tài chính tại các bệnh viện tuyến cơ sở đang bộc lộ những bất cập.

Các bệnh viện huyện giữ vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đồng thời gắn với hệ thống trạm y tế xã và thực hiện cả nhiệm vụ khám, chữa bệnh lẫn y tế dự phòng. Trong khi đó, đối tượng phục vụ chủ yếu là người dân có thu nhập chưa cao, nên khoảng 99% nguồn thu của các bệnh viện đến từ bảo hiểm y tế.

Theo đại biểu, việc phải tự chủ chi thường xuyên tạo áp lực lớn cho đội ngũ nhân viên y tế. Có trường hợp lương không được chi trả đúng kỳ, trong khi thu nhập tăng thêm càng khó bảo đảm. Điều này khiến một bộ phận nhân viên y tế có kinh nghiệm rời bệnh viện tuyến cơ sở để tìm việc tại các thành phố hoặc chuyển sang khu vực tư nhân.

Đáng lưu ý, theo đại biểu, sức ép về tài chính cũng có thể dẫn tới tình trạng lạm dụng chỉ định kỹ thuật, khi bệnh viện phải tìm cách tăng nguồn thu để bảo đảm hoạt động. Đây là vấn đề có thể ảnh hưởng đến niềm tin của người dân.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị bỏ cơ chế tự chủ bệnh viện đối với tuyến cơ sở ở vùng nông thôn, miền núi, nhất là các vùng đặc biệt khó khăn.

Đồng thời, kiến nghị Chương trình mục tiêu quốc gia bổ sung nguồn lực để ngân sách Nhà nước bảo đảm lương cho nhân viên y tế tuyến cơ sở tại những địa bàn này, tương tự cách đang thực hiện đối với ngành giáo dục.

Theo đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, khi giải quyết được bài toán tiền lương, các bệnh viện sẽ có điều kiện tập trung phát triển kỹ thuật mới, cung cấp dịch vụ theo nhu cầu người bệnh, qua đó vừa nâng cao thu nhập hợp pháp cho nhân viên y tế, vừa cải thiện chất lượng khám, chữa bệnh cho người dân.

Cần chính sách đồng hành cùng phụ nữ sinh đủ 2 con

Quan tâm chỉ tiêu tỷ suất sinh thô tăng thêm 0,5 phần nghìn so với năm 2025, đại biểu Tô Ái Vang (đoàn TP Cần Thơ) cho rằng, đây là mục tiêu có tính khả thi nhưng cần những giải pháp đột phá.

Đại biểu cho biết, Đồng bằng sông Cửu Long là một trong hai vùng có mức sinh thấp nhất cả nước; trong đó Đồng Tháp, Cần Thơ và Cà Mau nằm trong nhóm có mức sinh đáng báo động.

Để cải thiện tình hình, đại biểu đề nghị bên cạnh các chính sách hỗ trợ về tài chính, việc làm, thời gian và tâm lý đối với phụ nữ sinh đủ 2 con, cần có chính sách thúc đẩy sự đồng hành của người chồng, gia đình, cơ quan, đơn vị và toàn xã hội.

Cùng với đó, cần đầu tư trang thiết bị sản - nhi, bảo đảm 100% trạm y tế xã có nữ hộ sinh hoặc bác sĩ sản - nhi; tăng cường truyền thông với thông điệp khuyến khích mỗi cặp vợ chồng sinh đủ 2 con, từng bước hình thành chuẩn mực xã hội phù hợp với mục tiêu dân số.

Đặc biệt, đại biểu đề nghị không áp dụng cào bằng mức tăng 0,5 phần nghìn cho tất cả các vùng, miền. Mục tiêu cần được thiết kế linh hoạt, căn cứ mức sinh và đặc điểm dân số của từng địa bàn để bảo đảm tính khả thi.

Đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP.HCM) cũng cho rằng việc đặt chỉ tiêu tăng tỷ suất sinh thô 0,5 phần nghìn cần được cân nhắc do mức sinh giữa các địa phương rất khác nhau.

Thay vào đó, nên hướng tới duy trì mức sinh thay thế trên phạm vi quốc gia; tăng mức sinh ở địa phương có mức sinh thấp, duy trì hợp lý tại nơi đã đạt mức sinh thay thế và tiếp tục giảm ở những địa phương có mức sinh cao. Theo đại biểu, cách tiếp cận này phù hợp hơn với yêu cầu quản trị dân số theo từng địa bàn.

Hướng tới mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau

Cuối phiên thảo luận, giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ nghiêm túc tiếp thu ý kiến của đại biểu về việc trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cần tiếp tục đánh giá vai trò và sự cần thiết của chương trình mục tiêu quốc gia.

Theo Bộ trưởng, bên cạnh nguồn lực từ chương trình, Đảng và Nhà nước đang triển khai nhiều chính sách nhằm hỗ trợ người nghèo, người yếu thế, người gặp khó khăn có điều kiện tự vươn lên, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần.

Trong đó, Chính phủ tiếp tục thúc đẩy các chính sách hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa, nghiên cứu các chính sách miễn, giảm thuế, đồng thời giảm chi phí tuân thủ và chi phí thực hiện nghĩa vụ thuế.

Trong lĩnh vực y tế, giáo dục, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, Thủ tướng đã yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương nghiên cứu chính sách miễn, giảm thuế đối với các cơ sở cung cấp suất ăn cho trường học và bệnh viện, nhằm góp phần nâng cao chất lượng bữa ăn cho học sinh, sinh viên và người dân.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, chương trình mục tiêu quốc gia là một trong những cấu phần của tổng thể các chính sách mà Đảng, Nhà nước và Chính phủ triển khai nhằm không ngừng nâng cao đời sống người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế, hướng tới mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau.