Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Lợi vừa ký quyết định phê duyệt cho Công ty TNHH xây dựng Hữu Nhu trúng gói thầu xây lắp trị giá hơn 19,4 tỷ đồng. Việc gói thầu quy mô lớn nhưng chỉ có duy nhất một nhà thầu "thân quen" tham dự và trúng thầu sát giá đang thu hút sự quan tâm của dư luận về tính hiệu quả trong sử dụng vốn đầu tư công.
Dấu hỏi về tính cạnh tranh tại gói thầu "độc diễn"
Theo hồ sơ mà PV Báo Tri thức và Cuộc sống có được, dự án "Mở rộng đường từ Trung tâm xã đi đường ĐT 753 ấp Thạch Màng, xã Tân Lợi" có tổng mức đầu tư 41.000.000.000 đồng. Đây là dự án hạ tầng quan trọng nhằm thúc đẩy giao thương tại địa phương. Ngày 10/04/2026, Phòng Kinh tế xã Tân Lợi ban hành Quyết định số 90/QĐ-PKT phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, trong đó gói thầu xây lắp có giá dự toán là 19.474.015.476 đồng.
Đến ngày 18/04/2026, ông Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Lợi tiếp tục ký Quyết định số 109/QĐ-PKT phê duyệt Hồ sơ mời thầu (E-HSMT). Đáng chú ý, đơn vị tư vấn lập E-HSMT là Công ty TNHH Tư vấn đấu thầu Miền Nam. Mặc dù hình thức lựa chọn nhà thầu được xác định là đấu thầu rộng rãi trong nước qua mạng – một phương thức vốn đề cao tính minh bạch và thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp – nhưng thực tế lại diễn ra trái ngược.
Theo Biên bản mở thầu ngày 27/04/2026, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận duy nhất Công ty TNHH xây dựng Hữu Nhu nộp hồ sơ dự thầu. Kết quả không nằm ngoài dự đoán, ngày 29/04/2026, tại Quyết định số 116/QĐ-PKT, doanh nghiệp này chính thức trúng thầu với giá 19.413.917.819 đồng. Như vậy, qua đấu thầu rộng rãi cho gói thầu gần 20 tỷ đồng, số tiền tiết kiệm được cho ngân sách nhà nước chỉ vỏn vẹn khoảng 60 triệu đồng, tương ứng tỷ lệ tiết kiệm "siêu thấp" 0,31%.
Năng lực đơn vị trúng thầu
Phân tích lịch sử năng lực của nhà thầu trúng thầu cho thấy những con số đáng nể. Công ty TNHH xây dựng Hữu Nhu (MST: 3800436633) có trụ sở tại Tổ 3, Khu Phố Tân Liên, xã Đồng Phú, tỉnh Đồng Nai. Doanh nghiệp do ông Nguyễn Hữu Nhu làm Giám đốc kiêm đại diện pháp luật.
Dữ liệu đấu thầu cho thấy Công ty xây dựng Hữu Nhu là một cái tên "thắng như chẻ tre". Tính đến tháng 05/2026 trong tổng số 55 gói thầu đã tham gia, doanh nghiệp này trúng tới 50 gói, đạt tỷ lệ thành công xấp xỉ 91%. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy đạt khoảng 869.348.615.285 đồng (trong đó tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập khoảng 281.745.682.338 đồng, tổng giá trị các gói thầu đã tham gia và trúng thầu với vai trò liên danh khoảng 587.602.932.947 đồng). Đáng lưu ý, nhà thầu này thường xuyên "thắng lớn" tại các đơn vị mời thầu trên địa bàn tỉnh Đồng Nai và Bình Phước.
Chỉ tính riêng trong giai đoạn 2025-2026, Công ty xây dựng Hữu Nhu đã liên tiếp được xướng tên tại nhiều gói thầu xây lắp. Có thể kể đến gói thầu thi công tại Văn phòng HĐND và UBND xã Bù Đăng (trúng ngày 28/04/2026 với giá 6,7 tỷ đồng); gói thầu số 01 tại Phòng kinh tế xã Bù Đăng (trúng tháng 11/2025 với giá 2,6 tỷ đồng) hay Gói thầu số 01: Thi công xây dựng tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị huyện Bù Đăng, trị giá 5.193.027.862 đồng (trúng tháng 05/2025).
Góc nhìn chuyên gia
Việc chỉ có duy nhất một nhà thầu tham gia dự thầu rộng rãi qua mạng không phải là chuyện hiếm, tuy nhiên dưới góc độ kinh tế, nó phản ánh sự thiếu hụt tính cạnh tranh nghiêm trọng. Khi không có sự so kè về giá và kỹ thuật giữa các đối thủ, ngân sách nhà nước khó có thể đạt được mức tiết kiệm tối ưu.
Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: “Theo tinh thần của Luật Đấu thầu 2023 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP, mục tiêu tối thượng là hiệu quả kinh tế và tính công bằng. Khi một gói thầu chỉ có một nhà thầu tham dự, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn lập hồ sơ (Công ty TNHH Tư vấn đấu thầu Miền Nam) cần rà soát kỹ xem E-HSMT có chứa đựng các 'rào cản kỹ thuật' hay tiêu chí mang tính định hướng cho một doanh nghiệp cụ thể hay không. Đây là trách nhiệm giải trình mà chủ đầu tư phải thực hiện trước cơ quan quản lý và dư luận.”
Bên cạnh đó, việc trúng thầu sát giá dự toán (chênh lệch 0,31%) cho thấy dư địa tiết kiệm ngân sách tại các gói thầu hạ tầng xã Tân Lợi vẫn còn rất lớn nếu công tác mời thầu thực sự thu hút được nhiều nhà thầu có năng lực tham gia.
Trong bối cảnh tỉnh Đồng Nai đang thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy, việc giám sát chặt chẽ các dự án đầu tư công tại cấp xã là vô cùng cần thiết để đảm bảo đồng vốn ngân sách được sử dụng đúng mục đích, minh bạch và đạt hiệu quả cao nhất. Những nghi vấn về tính "độc diễn" của Công ty xây dựng Hữu Nhu tại dự án mở rộng đường ấp Thạch Màng cần được các cơ quan chức năng lưu tâm, kiểm tra để đảm bảo môi trường đấu thầu lành mạnh, cạnh tranh đúng theo quy định pháp luật.
Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục tìm hiểu và thông tin đến bạn đọc.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.
