Hiện tượng điều chỉnh hồ sơ mời thầu (E-HSMT), phát sinh kiến nghị từ nhà thầu và tỷ lệ trúng thầu cao của một số doanh nghiệp tại các dự án xây lắp do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng) làm chủ đầu tư đang thu hút sự quan tâm về tính cạnh tranh trong hoạt động đấu thầu và hiệu quả sử dụng vốn ngân sách.

Theo dữ liệu PV Báo Tri thức và Cuộc sống thu thập từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, Công ty TNHH Kiến trúc xây dựng Phương Nam (MSDN 3400324597) là một trong những doanh nghiệp thường xuyên trúng các gói thầu xây lắp lĩnh vực giáo dục trên địa bàn, trong bối cảnh doanh nghiệp này vẫn đang triển khai nhiều hợp đồng khác.

Nhiều gói thầu hàng chục tỷ đồng điều chỉnh E-HSMT

Quá trình lựa chọn nhà thầu được xem là thước đo năng lực của đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu cũng như trách nhiệm của chủ đầu tư. Tuy nhiên, tại một số dự án trường học ở khu vực Phan Thiết, E-HSMT đã được điều chỉnh ngay trong thời gian phát hành, chủ yếu liên quan đến tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc nội dung hồ sơ thiết kế.

Điển hình là Gói thầu số 04: Xây lắp toàn bộ công trình thuộc dự án Cải tạo, sửa chữa, xây dựng mới các hạng mục Trường THPT chuyên Trần Hưng Đạo, có giá dự toán hơn 17 tỷ đồng.

Ngày 29/5/2026, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Phan Thiết Hoàng Văn Đồng ký Quyết định số 91/QĐ-BQLDA phê duyệt điều chỉnh E-HSMT, trong đó sửa đổi Mục 3 - Tiêu chuẩn đánh giá về kỹ thuật để phù hợp với hồ sơ thiết kế được duyệt. Thông báo điều chỉnh sau đó được đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Biên bản mở thầu ghi nhận 5 nhà thầu tham dự. Tuy nhiên, theo Quyết định số 112/QĐ-BQLDA ngày 19/6/2026, Công ty TNHH Kiến trúc xây dựng Phương Nam được lựa chọn trúng thầu với giá 15,7 tỷ đồng, trong khi bốn nhà thầu còn lại đều không đáp ứng yêu cầu theo báo cáo đánh giá E-HSDT.

Việc điều chỉnh tiêu chí kỹ thuật trong giai đoạn phát hành hồ sơ đã làm dấy lên những băn khoăn về chất lượng công tác lập và thẩm định E-HSMT. Tuy nhiên, đến nay chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền xác định các dấu hiệu vi phạm liên quan đến gói thầu này.

Tình huống tương tự cũng xuất hiện tại Gói thầu số 04 thuộc dự án Cải tạo, sửa chữa, nâng cấp các trường học trên địa bàn phường Phú Thủy giai đoạn 2026-2027.

Theo Quyết định số 32/QĐ-VP ngày 5/6/2026 do ông Lê Hoài Trung ký, E-HSMT được điều chỉnh trong quá trình phát hành. Sau đó, tại Quyết định số 38/QĐ-VP ngày 18/6/2026, liên danh có Công ty TNHH Kiến trúc xây dựng Phương Nam được phê duyệt trúng thầu với giá 13,9 tỷ đồng, thời gian thực hiện hợp đồng 150 ngày.

Ở Gói thầu số 06 thuộc dự án Xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo một số hạng mục Trường THPT Phan Bội Châu, quá trình đấu thầu phát sinh kiến nghị của nhà thầu đề nghị làm rõ E-HSMT do hồ sơ thiết kế và bảng tiên lượng được cho là chưa đầy đủ, ảnh hưởng đến việc lập hồ sơ dự thầu. Kết quả, liên danh có Công ty TNHH Kiến trúc xây dựng Phương Nam và Công ty TNHH Trang thiết bị PCCC Hoàng Oanh trúng thầu với giá hơn 38 tỷ đồng.

Ngoài ra, tại Gói thầu số 12: Xây lắp toàn bộ công trình thuộc dự án Trường Tiểu học Thanh Hải, giá gói thầu 44,7 tỷ đồng, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Phan Thiết cũng ban hành Quyết định số 108/QĐ-BQLDA điều chỉnh E-HSMT liên quan đến khối lượng tại Mẫu số 01A nhằm phù hợp với hồ sơ thiết kế được duyệt.

Tỷ lệ trúng thầu cao và bài toán năng lực triển khai

Dữ liệu đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy Công ty TNHH Kiến trúc xây dựng Phương Nam đã tham gia 101 gói thầu, trong đó trúng khoảng 77 gói, tương đương tỷ lệ thành công hơn 76%. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng, bao gồm cả vai trò liên danh, đạt hơn 787 tỷ đồng.

Riêng trong tháng 6/2026, doanh nghiệp liên tiếp được công bố trúng nhiều gói thầu xây lắp trường học có giá trị hàng chục tỷ đồng.

Hiện doanh nghiệp này đồng thời triển khai nhiều dự án đã trúng trước đó và đang chờ kết quả lựa chọn nhà thầu đối với Gói thầu số 04: Xây lắp toàn bộ công trình thuộc dự án Sửa chữa các trường học trên địa bàn phường Phước Hội, do Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phước Hội làm chủ đầu tư, có giá gói thầu 16,6 tỷ đồng.

Việc cùng lúc thực hiện nhiều hợp đồng xây lắp quy mô lớn đặt ra yêu cầu cao đối với năng lực huy động nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công cũng như khả năng bảo đảm tiến độ và chất lượng công trình.

Cần tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình

Từ dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia có thể thấy, một số gói thầu xây lắp lĩnh vực giáo dục tại Lâm Đồng xuất hiện hiện tượng điều chỉnh E-HSMT trong quá trình phát hành hoặc phát sinh kiến nghị của nhà thầu.

Trong bối cảnh nhiều gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm ngân sách không cao, việc thường xuyên điều chỉnh hồ sơ mời thầu và xuất hiện phản ánh về tiêu chí kỹ thuật đặt ra yêu cầu tăng cường trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn cũng như các cơ quan quản lý trong việc bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh, công bằng và minh bạch.

Trao đổi với PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Luật sư Nguyễn Thị Hương, Đoàn Luật sư TP HCM, cho biết Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15, cùng Nghị định số 214/2025/NĐ-CP đều hướng tới mục tiêu bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch trong hoạt động lựa chọn nhà thầu và nghiêm cấm việc cài cắm tiêu chí hạn chế cạnh tranh.

Theo luật sư, pháp luật không cấm việc điều chỉnh E-HSMT khi cần thiết nhằm bảo đảm hồ sơ phù hợp với thiết kế và yêu cầu thực tế. Tuy nhiên, nếu việc sửa đổi tập trung vào các tiêu chuẩn đánh giá kỹ thuật trọng yếu, làm ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh hoặc dẫn đến việc chỉ còn một nhà thầu đáp ứng yêu cầu thì cơ quan thanh tra, kiểm tra có thể xem xét, làm rõ căn cứ, mục đích và quy trình thực hiện theo quy định của pháp luật.