Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, sức mạnh của Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Tân Thành Đạt không chỉ nằm ở số lượng gói thầu mà còn ở mối quan hệ với một số chủ đầu tư cụ thể. Tại đây, nhà thầu trúng thầu sát giá, tiết kiệm 0 đồng diễn ra thường xuyên.
"Điểm tựa" Ninh An và Ninh Bình
Số liệu thống kê cho thấy, tại UBND xã Ninh An (huyện Ninh Hòa cũ, nay thuộc khu vực hành chính mới tỉnh Khánh Hòa), nhà thầu Tân Thành Đạt đã dự thầu 11 gói và trúng cả 11 gói. Tổng giá trị trúng thầu tại đơn vị này đạt 4.895.537.000 đồng. Tỷ lệ giá trúng thầu so với giá dự toán tại các gói thầu này đạt mức tuyệt đối 100%. Điều này có nghĩa là ngân sách không tiết kiệm được đồng nào qua công tác đấu thầu tại đây.
Kịch bản tương tự cũng diễn ra tại UBND xã Ninh Bình với 7 gói thầu trúng tuyệt đối, tổng trị giá 1.008.831.000 đồng và tỷ lệ tiết kiệm cũng bằng 0% . Ngoài ra, tại UBND phường Ninh Thủy, doanh nghiệp này cũng trúng 5/5 gói thầu đã tham gia .
Sự xuất hiện của các "chủ đầu tư ruột" giúp nhà thầu duy trì nguồn việc ổn định. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của công tác quản lý đầu tư công, việc trúng thầu sát giá 100% là dấu hiệu cho thấy tính cạnh tranh trong đấu thầu tại các địa phương này đang ở mức rất thấp, thậm chí có dấu hiệu của việc "một mình một ngựa".
Phân tích dưới góc độ Luật Đấu thầu 2023
Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: "Căn cứ Điều 8 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, mục tiêu cốt lõi của đấu thầu là công bằng và hiệu quả kinh tế. Khi tỷ lệ tiết kiệm đạt mức 0% kéo dài tại một đơn vị, chủ đầu tư cần phải giải trình rõ quy trình lập giá dự toán và phương thức mời thầu. Theo Nghị định 214/2025/NĐ-CP, nếu phát hiện dấu hiệu dàn xếp hoặc hạn chế nhà thầu tham gia để duy trì giá cao, cơ quan chức năng có quyền hủy thầu và xử lý trách nhiệm người đứng đầu theo quy định về quản lý ngân sách nhà nước."
Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ bổ sung thêm: "Thông tư 79/2025/TT-BTC đã quy định rõ về việc công khai thông tin và tăng cường kiểm tra giám sát đối với các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm dưới 1%. Việc trúng thầu sát giá 100% thường xuất hiện ở các gói chỉ định thầu hoặc các gói thầu có hồ sơ mời thầu cài cắm điều kiện hạn chế. Khoản 1 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023 nghiêm cấm các hành vi nêu điều kiện trong hồ sơ mời thầu nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu."
Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, phần lớn các gói thầu mà Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Tân Thành Đạt thực hiện có giá trị dưới 2 tỷ đồng, nằm trong hạn mức có thể áp dụng các hình thức lựa chọn nhà thầu rút gọn. Tuy nhiên, việc lặp đi lặp lại một kịch bản trúng thầu tại các "sân nhà" quen thuộc đòi hỏi sự vào cuộc của các cơ quan chức năng tỉnh Khánh Hòa để đảm bảo tính minh bạch.
KIỂM SOÁT HIỆU QUẢ KINH TẾ VÀ TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH
Đối với các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm thấp hoặc bằng 0% như tại khu vực xã Ninh An, xã Ninh Bình, hệ thống pháp luật quy định:
- Trách nhiệm của Chủ đầu tư (Điều 78 Luật Đấu thầu 2023): Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc phê duyệt giá dự toán và kết quả lựa chọn nhà thầu. Nếu gói thầu có giá trúng thầu sát giá dự toán mà không qua đấu thầu rộng rãi thực chất, chủ đầu tư phải thực hiện "Trách nhiệm giải trình" về việc tối ưu hóa ngân sách theo quy định tại Luật số 57/2024/QH15.
- Về hình thức chỉ định thầu (Nghị định 214/2025/NĐ-CP): Điều 23 Nghị định này quy định chặt chẽ các trường hợp được áp dụng chỉ định thầu rút gọn. Việc chia nhỏ dự án để áp dụng chỉ định thầu hoặc ưu ái cho "nhà thầu quen" là hành vi bị nghiêm cấm theo Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023.
- Hành vi bị cấm (Điều 44): Khoản 2 Điều này quy định cấm hành vi: "Dàn xếp, thỏa thuận giữa các bên để một bên trúng thầu hoặc để các bên cùng thắng thầu tại các gói thầu khác nhau trong một dự án hoặc một đơn vị hành chính".
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.
[Kỳ 3:] Công ty Tân Thành Đạt: 20 nhân viên và bài toán gánh vác hàng chục gói thầu