Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, mối quan hệ giữa Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Sông Cửu Long và một số chủ đầu tư cấp xã tại tỉnh Đồng Tháp thể hiện những con số "biết nói" về hiệu quả kinh tế trong đấu thầu.
Thống kê chi tiết cho thấy, tại UBND xã Mỹ Hòa, doanh nghiệp của ông Phạm Thanh Phương đã tham gia 9 gói thầu và trúng cả 9 gói. Tổng giá trị trúng thầu tại đây khoảng 676 triệu đồng, với tỷ lệ giá trúng thầu so với giá dự toán đạt mức tuyệt đối 100%. Tương tự, tại UBND xã Mỹ Quý, Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Sông Cửu Long cũng tham gia 7 gói và trúng cả 7 gói, tỷ lệ tiết kiệm ghi nhận ở mức 0%.
Trong năm 2025, danh sách các gói thầu trúng thầu của doanh nghiệp này nối dài với các dự án như: Thắp sáng đường quê bờ Tây kênh Tư Mới đoạn ấp 2 (99.000.000 đồng), Thắp sáng đường quê bờ Đông kênh Nhì (99.000.000 đồng). Đáng chú ý, gói thầu Lát sân đan chợ (mặt sau) tại xã Trường Xuân có giá trị lên đến 1.035.779.000 đồng cũng thuộc về nhà thầu này vào ngày 04/02/2026.
Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Mục đích của Luật Đấu thầu là nhằm lựa chọn nhà thầu có năng lực tốt nhất với giá cạnh tranh nhất. Khi tỷ lệ tiết kiệm thường xuyên ở mức 0% tại các gói thầu, trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư cần được nâng cao để chứng minh tính hiệu quả kinh tế và minh bạch trong việc sử dụng vốn ngân sách, đặc biệt là nguồn vốn xây dựng nông thôn mới".
Trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính năm 2026, việc các gói thầu cấp xã tập trung vào một nhà thầu duy nhất với tỷ lệ tiết kiệm không đáng kể cần được các cơ quan chức năng lưu tâm rà soát, nhằm đảm bảo môi trường kinh doanh công bằng.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:
[Kỳ 3] Đấu thầu năm 2026: Bài học về tính minh bạch từ trường hợp nhà thầu Sông Cửu Long
Quy định về tỷ lệ tiết kiệm và hiệu quả kinh tế trong đấu thầu
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.