Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Trung tâm dịch vụ, sự nghiệp công xã Thuận Nam, tỉnh Khánh Hòa đã hoàn thành công tác lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 05: Thi công công trình thuộc dự án Chăm sóc cây xanh quanh trụ sở làm việc, trục đường số 28.
Đây là dự án sử dụng nguồn vốn từ ngân sách địa phương nhằm mục tiêu duy trì cảnh quan môi trường sân vườn và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đô thị quanh các khu vực hành chính công. Quyết định phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 133/QĐ-TTDVSNC ngày 18/5/2026 do Giám đốc Trung tâm dịch vụ, sự nghiệp công xã Thuận Nam ký xác định rõ lựa chọn nhà thầu theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Giá gói thầu được công bố cụ thể trong dự toán phê duyệt là 1.171.999.760 đồng.
Để triển khai dự án theo đúng quy định, hồ sơ mời thầu điện tử đã được phát hành công khai trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia với mã số thông báo mời thầu IB2600237781. Công tác lập hồ sơ mời thầu do đơn vị tư vấn là Công ty TNHH Đồng Lợi Ninh Thuận thực hiện và được thẩm định chuyên môn bởi Công ty TNHH Kiến trúc Xây dựng Thương mại Việt Cad theo Quyết định số 149/QĐ-TTDVSNC ngày 26/5/2026. Việc tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng đối với gói thầu phi tư vấn này được kỳ vọng sẽ thu hút nhiều đơn vị tham gia cạnh tranh lành mạnh, nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng dòng vốn ngân sách tại địa phương.
Biên độ giảm giá thầu ở mức khiêm tốn
Tuy nhiên, biên bản mở thầu hoàn thành qua hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ngày 05/06/2026 ghi nhận duy nhất Công ty TNHH Bon Sai Hưng Thịnh nộp hồ sơ dự thầu.
Căn cứ Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu theo quy trình số 02 do Công ty TNHH Đồng Lợi Ninh Thuận lập, Công ty TNHH Bon Sai Hưng Thịnh đã vượt qua các bước rà soát về tính hợp lệ hành chính, năng lực kỹ thuật và đáp ứng các tiêu chuẩn tài chính đề ra trong hồ sơ mời thầu. Ngày 09/06/2026, Giám đốc Trung tâm dịch vụ, sự nghiệp công xã Thuận Nam sau đó đã ký Quyết định số 176/QĐ-TTDVSNC công nhận Công ty TNHH Bon Sai Hưng Thịnh trúng thầu với giá 1.169.478.759 đồng. Gói thầu áp dụng loại hợp đồng trọn gói với thời gian thực hiện khoảng 180 ngày.
Đối chiếu giữa giá gói thầu 1.171.999.760 đồng và giá trúng thầu 1.169.478.759 đồng, số tiền tiết kiệm chi phí cho ngân sách công ích tại xã Thuận Nam chỉ đạt khoảng 2.521.001 đồng. Biên độ tiết kiệm ngân sách này tương đương với tỷ lệ giảm giá thầu ở mức siêu thấp xấp xỉ 0,22%.
Được biết, Công ty TNHH Bon Sai Hưng Thịnh là doanh nghiệp có địa chỉ trụ sở tại số 70 Ngô Gia Tự, phường Phan Rang, tỉnh Khánh Hòa, được thành lập và hoạt động ổn định từ năm 2011 trong mảng dịch vụ công ích và sinh vật cảnh. Dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy nhà thầu này đã tham gia 42 gói thầu, trong đó trúng 41 gói, 1 gói đã bị huỷ. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng là khoảng 236.497.485.812 đồng.
Tính cạnh tranh và hiệu quả vốn công dưới góc nhìn chuyên gia
Phân tích về hiện trạng này, chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ nhận định việc tổ chức đấu thầu rộng rãi nhưng chỉ thu hút duy nhất một nhà thầu nộp hồ sơ là hiện tượng xuất hiện khá phổ biến ở các gói thầu dịch vụ đô thị quy mô nhỏ cấp cơ sở. Khi không có sự so kè về giá từ các đối thủ cạnh tranh, đơn vị tham gia không bị áp lực phải tối ưu hóa chi phí dự thầu, dẫn đến giá trúng thầu tiệm cận tối đa với giá kế hoạch và biên độ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước chỉ mang tính chất tượng trưng. Vấn đề cần được quan tâm là công tác công khai, phát hành hồ sơ mời thầu đã thực sự tiếp cận rộng rãi đến cộng đồng doanh nghiệp dịch vụ cây xanh hay chưa, và các tiêu chí kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu có điểm nghẽn nào vô hình trung làm giảm sức hút đối với các đơn vị kinh doanh cùng ngành hay không.
Dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) đánh giá quy trình xử lý tình huống khi chỉ có một nhà thầu tham gia đấu thầu rộng rãi qua mạng đã được chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thực hiện đúng theo trình tự quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 cũng như Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi. Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho phép chủ đầu tư tiến hành mở thầu và chấm thầu bình thường nếu nhà thầu duy nhất đáp ứng đầy đủ năng lực hồ sơ. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả kinh tế theo đúng tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu các đơn vị sự nghiệp công lập cần chủ động rà soát, cắt giảm các rào cản kỹ thuật không cần thiết và tăng cường minh bạch thông tin nhằm khuyến khích nhiều thành phần kinh doanh cùng tham gia nộp hồ sơ, hạn chế tối đa tình trạng kém cạnh tranh tại các gói thầu sử dụng vốn công.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.