Ngày 21/01/2026, Trưởng Phòng Kinh tế xã Tuy Phong, tỉnh Lâm Đồng đã ký ban hành Quyết định số 08/QĐ-PKT về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu số 3: Hệ thống chiếu sáng đèn NLMT các tuyến đường xã Tuy Phong. Cái tên được tin tưởng giao phó gói thầu này là Công ty TNHH Xây lắp Nam Thịnh, với giá trúng thầu được công bố là 1.787.805.000 đồng. Hình thức lựa chọn nhà thầu được áp dụng là chỉ định thầu theo quy trình rút gọn.

Tuy nhiên, khi đối chiếu với Quyết định số 07/QĐ-PKT phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu được ban hành cùng ngày, giá của Gói thầu số 3 được ấn định ở mức 1.787.805.444 đồng. Điều này đồng nghĩa với việc, qua quá trình thương thảo và chỉ định thầu, mức tiết kiệm cho ngân sách nhà nước ở gói thầu trị giá gần 1,8 tỷ đồng này chỉ là con số vô cùng ít ỏi với khoảng 444 đồng. Một mức giảm giá gần như mang tính hình thức, không tạo ra sự chênh lệch đáng kể nào nhằm tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công.

Trường hợp tại xã Tuy Phong không phải là lần duy nhất Công ty TNHH Xây lắp Nam Thịnh thể hiện khả năng trúng thầu với mức giá bám sát dự toán. Dữ liệu lịch sử cho thấy, tính đến đầu năm 2026, nhà thầu này đã tham gia 20 gói thầu trên hệ thống và trúng tới 17 gói, đạt tỷ lệ thắng thầu rất ấn tượng. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng lên tới hơn 32,4 tỷ đồng. Đáng chú ý, tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của doanh nghiệp này luôn neo ở mức rất cao là 99,5%. Tức là tỷ lệ tiết kiệm trung bình ở các gói thầu mà Xây lắp Nam Thịnh tham gia chỉ xoay quanh con số 0,5%.

Bên cạnh tỷ lệ tiết kiệm nhỏ giọt, hồ sơ của Xây lắp Nam Thịnh còn cho thấy sự "quen mặt" tại một số địa phương nhất định. Doanh nghiệp có địa chỉ tại xã Bắc Bình, tỉnh Lâm Đồng, dường như rất có duyên với các gói thầu trên chính địa bàn tỉnh này, khi có tới 17 gói thầu được ghi nhận trúng tại đây. Việc một nhà thầu liên tục thi công hàng loạt dự án trên một địa bàn, đặc biệt là nhận nhiều gói thầu dưới hình thức chỉ định rút gọn, thường mang lại những lợi thế nhất định về độ am hiểu địa hình, địa chất. Tuy nhiên, ở góc độ quản lý kinh tế, tần suất xuất hiện quá dày đặc và mức giá trúng thầu không có tính cạnh tranh lại làm dấy lên những băn khoăn về năng lực thực tế và tính hiệu quả của dòng vốn ngân sách.

Luật Đấu thầu 22/2023/QH15, cùng các văn bản hướng dẫn như Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC, đã vạch ra các quy định rất chặt chẽ nhằm tăng cường tính minh bạch, cạnh tranh trong hoạt động đấu thầu, đồng thời kiểm soát nghiêm ngặt việc lạm dụng hình thức chỉ định thầu. Tinh thần của luật pháp là tối đa hóa hiệu quả của đồng tiền ngân sách, kể cả trong các trường hợp chỉ định thầu vì lý do cấp bách hay đặc thù.

Nhìn nhận về thực trạng này, chuyên gia đấu thầu Lê Hân đánh giá: "Việc áp dụng chỉ định thầu rút gọn giúp đẩy nhanh tiến độ dự án, nhưng không được phép làm mất đi bản chất của việc kiểm soát chi phí. Một nhà thầu có tỷ lệ trúng thầu gần 100% tại một địa phương, và mức tiết kiệm ngân sách ở nhiều gói chỉ đo bằng vài trăm đồng, là một hiện tượng cần được các cơ quan giám sát và kiểm toán lưu tâm. Quá trình lập, thẩm định dự toán và thương thảo giá cần phải được rà soát để đảm bảo không có sự buông lỏng quản lý".

Chia sẻ góc nhìn pháp lý, LS Nguyễn Thị Hương phân tích thêm: "Nghị định 214/2025/NĐ-CP đòi hỏi rất khắt khe về việc chứng minh năng lực tài chính, nhân sự và máy móc thi công của nhà thầu. Khi một công ty liên tục nhận được nhiều gói thầu trong thời gian ngắn, cơ quan chức năng cấp tỉnh cần có các đợt thanh tra, kiểm tra đột xuất tại công trường. Phải xác minh xem thiết bị và con người của nhà thầu có đang bị 'chia năm xẻ bảy' để chạy theo tiến độ các gói thầu hay không, từ đó mới đánh giá được năng lực thi công thực tế có khớp với hồ sơ dự thầu và cam kết hợp đồng hay không".