Sáng ngày 20/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, các ĐBQH thảo luận ở tổ về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam.

Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng) khẳng định, việc thông qua dự thảo Nghị quyết rất cần thiết, cấp bách như "cơm ăn, nước uống" hàng ngày, tác động trực tiếp, sát sườn đến trăm triệu người dân cả nước.

Theo đại biểu Vũ Văn Tiến, Quyết định số 1755/QĐ-TTg năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa xác định 12 ngành công nghiệp văn hóa theo thứ tự chung của thế giới và UNESCO.

Tuy nhiên, đến năm 2025, Quyết định số 2486 của Thủ tướng Chính phủ xác định có 10 ngành gồm điện ảnh; mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm; nghệ thuật biểu diễn; phần mềm và trò chơi giải trí; quảng cáo; thủ công mỹ nghệ; du lịch văn hóa; thiết kế sáng tạo; truyền hình, phát thanh; xuất bản. Quyết định này thiếu vắng 2 lĩnh vực rất quan trọng, có vai trò nổi bật là kiến trúc và thời trang.

Theo đại biểu, nếu hiểu trong ngành thiết kế đã bao gồm kiến trúc và thời trang thì chưa đánh giá và thể hiện đúng tầm vóc, vai trò đóng góp quan trọng, nhất là việc phát huy bản sắc văn hóa của ngành kiến trúc. Bởi, ngành kiến trúc không chỉ có thiết kế mà còn nhiều nội dung khác như quy hoạch, nghiên cứu, kết nối sáng tạo.

Tại Điều 4 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu đề nghị bổ sung thêm một mục hoặc lồng ghép nội dung trong quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn cần đưa yêu cầu quy hoạch phát triển văn hóa như một yếu tố cốt lõi như phát huy di sản, đồng thời dành điều kiện mới bao gồm đất đai, bố trí kiến trúc...

Trao đổi thêm về việc này, đại biểu Vũ Văn Tiến cho biết, trong lĩnh vực nghệ thuật, ngành kiến trúc rất quan trọng - ngành duy nhất thuộc lĩnh vực là loại hình văn hóa vật thể. Chính ngành này lại làm cơ sở cho các ngành khác phát triển, thăng hoa. Ví dụ khi tham quan du lịch, di sản kiến trúc là văn hóa vật thể dẫn dắt; biểu diễn phải có nhà hát, trưng bày phải có bảo tàng, trải nghiệm phải có không gian kiến trúc cảnh quan...

Do đó, đại biểu Tiến đề nghị cân nhắc bổ sung 2 lĩnh vực kiến trúc và thời trang vào dự thảo nghị quyết.

Đại biểu Vũ Văn Tiến cũng đề nghị bổ sung thêm tại Điều 4 của dự thảo Nghị quyết một mục hoặc trong quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn, cần đưa yêu cầu quy hoạch phát triển văn hóa như yếu tố cốt lõi…

“Bản sắc chính là sợi dây kết nối sức hấp dẫn du lịch quan trọng. Người từ nước ngoài đến muốn trải nghiệm ở, vui chơi trong không gian đặc sắc Việt, kiều bào khao khát trở về nhờ những cảnh quan nặng nghĩa tình, mái nhà xưa. Việc cần tôn tạo - chấn hưng khung nền tảng văn hóa Việt Nam vững chắc thành "nền tảng, nguồn lực, trụ cột, hệ điều tiết" cho phát triển kinh tế - xã hội tại các vùng miền, đô thị, nông thôn và toàn quốc là rất cần thiết, cấp bách”, đại biểu Vũ Văn Tiến nói và cho rằng, việc triển khai này cần đồng bộ, kết hợp có trọng tâm, trọng điểm với những giải pháp tổng thể như yêu cầu giữ gìn, phát huy, tiếp biến bản sắc văn hóa Việt tại đô thị, nông thôn, tại những khu vực đã có và khu vực sẽ tạo dựng mới.

Đại biểu Tiến cho biết, nói một cách hình tượng là cần phục hồi, lưu giữ hồn Việt nơi đô thị cũ, không gian cũ, con phố cũ, làng cũ; tạo lập hồn cốt Việt nơi đô thị mới, không gian mới, phố mới, làng mới; gắn với con người văn hóa, sự vào cuộc của toàn cộng đồng, mọi nguồn lực, trong kỷ nguyên vươn mình, để đất nước hội nhập bền vững mà không hòa tan.

Về cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa (Điều 4), đại biểu đề nghị ưu tiên cho tất cả các ngành công nghiệp văn hóa, không nên chỉ ưu tiên cho các ngành như du lịch văn hóa, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, trò chơi điện tử trên mạng.

Về chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng, nhân lực đặc thù về nghề nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, thể thao (Điều 7), đại biểu băn khoăn hiện chỉ ưu tiên các nghệ sĩ thuộc lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, còn các ngành sáng tạo như nhà văn, kiến trúc sư, họa sĩ, nhà điêu khắc, nhiếp ảnh gia... thì sao? Do đó, cần ưu tiên cả những người làm sáng tác, sáng tạo.

​