Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, bước vào giai đoạn thực thi bối cảnh hành chính mới với mô hình chính quyền địa phương gồm hai cấp cấp Tỉnh và cấp Xã, nguồn lực đầu tư công phục vụ hạ tầng công ích tại cơ sở được chú trọng phân bổ mạnh mẽ. Tại tỉnh Lâm Đồng, công tác phân khai kinh phí nhằm duy tu, cải tạo đường giao thông và các công trình văn hóa xã hội tại địa bàn xã Tánh Linh đang được thúc đẩy khẩn trương.

Việc tăng cường phân cấp quản lý đòi hỏi năng lực thẩm định, tính minh bạch và hiệu quả kinh tế trong mua sắm công phải được đề cao ở mức tuyệt đối. Tuy nhiên, qua công tác giám sát chuỗi hồ sơ phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đầu tư công tại Lâm Đồng năm 2026, hoạt động chỉ định thầu tại địa phương này đang ghi nhận những con số biết nói, khơi lên nhiều dấu hỏi về hiệu quả tối ưu hóa dòng vốn ngân sách.

Hiện tượng một mình một ngựa trúng thầu sát nút tại xã Tánh Linh

Hồ sơ đấu thầu công khai cho thấy, Công ty TNHH Xây dựng Nhà Lộc Phúc (mã số doanh nghiệp 3401163737, địa chỉ trụ sở tại thôn Lạc Hà, xã Tánh Linh, tỉnh Lâm Đồng) liên tục ghi tên mình vào các quyết định phê duyệt trúng thầu xây lắp hạ tầng công ích cơ sở. Điều đáng nói là quá trình tham gia nhận thầu của doanh nghiệp này tại các gói thầu do Phòng Kinh tế xã Tánh Linh làm chủ đầu tư diễn ra vô cùng thuận lợi, hoàn toàn không xuất hiện sự cạnh tranh về mặt kỹ thuật hay giá cả từ các nhà thầu khác trong khu vực.

Cụ thể, vào ngày 08/5/2026, ông Dương Quý Bắc, Trưởng phòng Kinh tế xã Tánh Linh, đã đặt bút ký ban hành Quyết định số 103/QĐ-PKT phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 2: Xây lắp toàn bộ công trình thuộc dự án Đường ĐT.720 đi cầu Ba (cuối tuyến giáp ruộng ông Trần Phong Triều).

Tại gói thầu này, Công ty TNHH Xây dựng Nhà Lộc Phúc là đơn vị duy nhất nộp đơn xin nhận thầu. Giá dự toán của gói thầu được phê duyệt tại phụ lục kế hoạch lựa chọn nhà thầu ở mức 1.537.202.133 đồng. Trong khi đó, giá trúng thầu được phê duyệt theo hình thức hợp đồng trọn gói là 1.509.532.494 đồng. Khoảng chênh lệch mong manh chỉ 27.669.639 đồng giữa giá gói thầu và giá trúng thầu cho thấy hiệu số kinh tế đạt được cho ngân sách nhà nước là 1,8%.

Kịch bản "độc diễn" và những con số tiết kiệm chạm mốc... 0 đồng

Sự trùng hợp đến ngỡ ngàng trong việc lựa chọn nhà thầu không có đối thủ cạnh tranh tiếp tục lặp lại ở hai dự án hạ tầng khác được phê duyệt đồng thời vào đầu năm 2026. Vào cùng ngày 06/02/2026, ông Dương Quý Bắc - Trưởng phòng Kinh tế xã Tánh Linh đã ký liên tiếp hai quyết định chỉ định thầu xây lắp công ích cho duy nhất một doanh nghiệp thực hiện.

Đầu tiên là Quyết định số 38/QĐ-PKT về việc phê duyệt kết quả chỉ định thầu Gói thầu số 1: Xây lắp toàn bộ công trình thuộc công trình Sửa chữa Lăng Cậu tại thôn Lạc Hưng 1. Giá trị dự toán của gói thầu này được phê duyệt là 298.986.326 đồng. Sau quy trình thương thảo chớp nhoáng, giá trị hợp đồng trọn gói giao cho Công ty TNHH Xây dựng Nhà Lộc Phúc được phê duyệt bằng đúng 298.986.326 đồng.

Ngay sau đó, kịch bản này được sao chép nguyên vẹn sang Quyết định số 37/QĐ-PKT phê duyệt kết quả chỉ định thầu Gói thầu số 2: Xây lắp toàn bộ công trình thuộc dự án Sửa chữa, cải tạo cụm tượng đài liệt sỹ cũ tại công viên Trần Hưng Đạo, xã Tánh Linh. Giá dự toán của gói thầu xây lắp này là 630.107.162 đồng. Kết quả phê duyệt cuối cùng, Công ty TNHH Xây dựng Nhà Lộc Phúc tiếp tục trúng thầu sát nút với giá trị 630.107.162 đồng.

Việc giá trúng thầu của cả hai gói thầu Sửa chữa Lăng Cậu và Sửa chữa cụm tượng đài liệt sỹ cũ trùng khớp chính xác đến từng hàng đơn vị so với giá dự toán ban đầu đồng nghĩa với việc hiệu số tiết kiệm tài chính cho nguồn vốn ngân sách tại hai dự án này hoàn toàn chạm mốc 0 đồng. Sự trùng lặp tuyệt đối về cả thời gian phê duyệt và phương thức sát nút này tạo nên một mô tuýp thực hiện khép kín, khiến dư luận không khỏi băn khoăn về tính hiệu quả kinh tế.

Góc nhìn pháp lý về hiệu quả sử dụng dòng vốn công tại cơ sở

Mục tiêu cốt lõi của công tác quản lý đầu tư công là thông qua các quy trình lựa chọn nhà thầu hợp pháp để tìm kiếm giải pháp thi công tối ưu với chi phí tiết kiệm nhất cho ngân sách nhà nước. Việc phê duyệt trúng thầu sát nút hoặc bằng đúng 100% giá dự toán, không giảm trừ một đồng nào cho ngân sách là một hiện tượng cần được phân tích kỹ lưỡng dưới góc độ pháp lý tài chính.

Dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: Hành lang pháp lý hiện hành tại Khoản 4 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP cho phép chủ đầu tư áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn để thực hiện các gói thầu xây lắp quy mô nhỏ thuộc dự án có giá gói thầu không quá 02 tỷ đồng. Nhằm mục tiêu tiết kiệm ngân sách nhà nước và nâng cao hiệu quả đầu tư, Bộ Tài chính đã ban hành Công văn số 5557/BTC-QLĐT quy định rất nghiêm khắc tại Điểm a Khoản 1 là phải thực hiện nghiêm yêu cầu tiết kiệm tối thiểu 5% đối với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP – tức gói thầu xây lắp có quy mô, tính chất tương tự với gói thầu trước đó đã tổ chức đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế mà nhà thầu đã thực hiện đáp ứng tiến độ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả trong thời gian 05 năm. Đối với các trường hợp chỉ định thầu rút gọn theo hạn mức thông thường khác quy định tại Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, Điểm b Khoản 1 Công văn số 5557/BTC-QLĐT hướng dẫn rõ chủ đầu tư được quyền chủ động thương thảo mức tiết kiệm phù hợp với từng loại gói thầu, điều kiện thị trường và địa bàn, bảo đảm khả thi để nhà thầu có thể huy động tốt nguồn lực thực hiện công trình

Đối chiếu với chuỗi hồ sơ tại xã Tánh Linh, việc Gói thầu số 2 dự án Đường ĐT.720 đạt tỷ lệ giảm giá 1,80%, cùng hai gói thầu sửa chữa công trình có mức tiết kiệm bằng 0 đồng hoàn toàn nằm trong khuôn khổ chủ động thương thảo hợp pháp của chủ đầu tư chứ không vi phạm quy định của Bộ Tài chính.

Cụ thể, theo Điểm b Khoản 1 Công văn số 5557/BTC-QLĐT, đối với các gói thầu chỉ định thầu rút gọn thông thường dưới hạn mức 02 tỷ đồng, Bộ Tài chính hướng dẫn chủ đầu tư chủ động thương thảo mức tiết kiệm phù hợp với từng gói thầu và điều kiện địa bàn để bảo đảm tính khả thi. Yêu cầu tiết kiệm tối thiểu 5% chỉ áp dụng bắt buộc cho trường hợp đặc thù quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP (gói thầu xây lắp tương tự công trình cũ đã thực hiện trong 5 năm). Tuy nhiên, Luật sư Nguyễn Văn Lập nhấn mạnh thêm, khi hoạt động mua sắm công cấp cơ sở áp dụng chỉ định thầu rút gọn chỉ có duy nhất một nhà thầu tham gia thương thảo, nếu cơ quan chủ đầu tư không thực hiện giải pháp đàm phán, căn ke giá một cách quyết liệt trong quá trình hoàn thiện hợp đồng, thì rủi ro giảm hiệu quả tối ưu hóa ngân sách vẫn có khả năng xảy ra.

Vì sao Công ty TNHH Xây dựng Nhà Lộc Phúc lại được lựa chọn thực hiện hàng loạt dự án do Phòng Kinh tế xã Tánh Linh làm chủ đầu tư theo hình thức chỉ định thầu rút gọn? Trách nhiệm thẩm định dự toán và thực thi nghĩa vụ tiết kiệm ngân sách của bên mời thầu đã được thực hiện quyết liệt để tối ưu hóa giá gói thầu ngay từ khâu chuẩn bị hay chưa? Những câu hỏi này rất cần sự vào cuộc rà soát và hậu kiểm chéo từ các cơ quan quản lý nhà nước cấp trên theo đúng tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Khoảng mờ pháp lý trong việc công khai thông tin đấu thầu