Vào ngày 2/12, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố, Cụm quân Trung tâm của họ đã kiểm soát hoàn toàn khu đô thị Pokrovsk (cần phân biệt thành phố Pokrovsk gồm hai khu đô thị là Pokrovsk và Myrnohrad, tương đối độc lập với nhau), nơi có tầm quan trọng lớn trên chiến trường Donetsk, và đã bao vây lực lượng Ukraine còn lại ở khu đô thị Myrnohrad.
Tuy nhiên, Tư lệnh Cụm quân Trung tâm của Quân đội Nga, tướng Solochuk cũng thừa nhận rằng, hiện vẫn còn một số ít quân Ukraine ẩn náu trong thành phố Pokrovsk và hiện họ đang bị quân Nga tiến hành truy quét.
Thành phố Pokrovsk có dân số trước chiến tranh hơn 60.000 người và là căn cứ hậu cần quan trọng nhất cho các hoạt động của Quân đội Ukraine (AFU) tại Donetsk. Đây cũng là thành phố lớn nhất bị Quân đội Nga (RFAF) chiếm được trong hai năm rưỡi, khiến nó có tầm quan trọng đặc biệt trên chiến trường.
Việc Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã chiếm được khu đô thị Pokrovsk và thông báo này chỉ vài giờ trước khi các nhà đàm phán Mỹ đến, cho thấy rõ ràng chiến thắng đã được sử dụng làm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán. Vậy AFU đã phản ứng thế nào trước tuyên bố chiến thắng của Nga?
Đơn vị Ukraine chịu trách nhiệm hoạt động theo hướng mặt trận Pokrovsk là Quân đoàn xung kích đường không số 7. Trong một tuyên bố đưa ra ngày 3/12, chỉ huy Quân đoàn 7 nêu rõ: “RFAF hiện đang sa lầy trong chiến tranh đô thị ở Pokrovsk và không thể chiếm thành phố. Do đó, Nga đang cố gắng tăng cường tuyên truyền sai lệch bằng cả các biện pháp công khai lẫn bí mật, về cái gọi là ‘kiểm soát Pokrovsk’.
Tình hình trong khu vực vẫn do Ukraine kiểm soát, nhưng RFAF tiếp tục tấn công ở phía bắc Pokrovsk. AFU tiếp tục nhiệm vụ phòng thủ đô thị, cản trở đáng kể bước tiến của lực lượng Nga. Tại một số khu vực, quân Nga đã cố gắng hoạt động theo các tuyến đường chính.
Tuy nhiên, tại những khu vực này, AFU đang tiêu diệt quân Nga “nhanh hơn tốc độ di chuyển của họ. Mặc dù phải đối mặt với nhiều thách thức, hoạt động hỗ trợ hậu cần của AFU trong thành phố vẫn tiếp tục diễn ra và các hoạt động mở rộng hoạt động tiếp vận, vẫn đang được tiến hành”.
Tuy nhiên, tuyên bố của chỉ huy Quân đoàn xung kích đường không số 7, thực chất bị “thao túng”, bởi chính thông tin của Trung đoàn xung kích 425 giăng ra. Trung đoàn xung kích 425 là nòng cốt của lực lượng tấn công, mà AFU hiện đang tập trung phát triển. Đơn vị này có năng lực chiến đấu đáng kể, nhưng cũng có “truyền thống” tham gia vào các chiến dịch “tung tin giả” nổi tiếng.
Ví dụ, hoạt động cắm cờ của Trung đoàn 425 thường chỉ là "chụp ảnh mà không thực sự chiếm đóng lãnh thổ" và sau đó bị quân Nga “giải tán”. Hoạt động cắm cờ tại tòa nhà Ủy ban, ở thành phố Pokrovsk gần đây là một ví dụ. Sau khi xem video binh lính Nga kéo cờ trong thành phố, Trung đoàn 425 đã sử dụng công nghệ AI để thay thế cờ Nga bằng cờ Ukraine và đăng video lên tài khoản chính của Trung đoàn, tuyên bố rằng những người lính Nga trong video “thực chất” là lính Ukraine.
Tuy nhiên, chiến thuật tuyên truyền này vụng về đến mức ngay cả người dân Ukraine cũng có thể phân biệt. Trước sự phản ứng dữ dội của dư luận, nhóm này buộc phải xóa các bài đăng, và sau đó Thanh tra Quân đội Ukraine tuyên bố sẽ “điều tra vụ việc”.
Dư luận không dừng lại ở đó, lý do là Ukraine đều nhất quán cho rằng, Nga đang tuyên truyền sai sự thật. Nhưng trớ trêu thay, chính lực lượng tinh nhuệ của họ lại bị bắt quả tang vì điều này. Hành động vô cùng đáng xấu hổ và chẳng khác nào “tự tay vả vào miệng”.
Trước thành công của RFAF trên mặt trận Pokrovsk, AFU không còn lựa chọn nào khác ngoài việc “ngoan cố” từ chối công nhận sự kiểm soát của Nga. Ví dụ, trong bản đồ chiến sự ở Pokrovsk, do Bộ Tổng tham mưu Ukraine công bố ngày 14/12, cho thấy RFAF thậm chí còn “chưa chạm” tới rìa thành phố Pokrovsk. Mặc dù bản đồ tình hình này đã rất lạc hậu với tình hình chiến sự, nhưng nó vẫn được Bộ Tổng tham mưu Ukraine công bố.
Ukraine luôn nhấn mạnh rằng Nga đang đưa tin giả; nhưng quan sát bản đồ chiến sự do Bộ Tổng tham mưu AFU công bố, cho thấy RFAF thậm chí còn chưa tiến vào thành phố Pokrovsk. Vậy bản đồ này có đúng? Ngay cả những cư dân mạng ủng hộ Ukraine nhất, cũng không dám thừa nhận rằng RFAF, vẫn còn ở rất xa bên ngoài thành phố.
Còn người phát ngôn của Bộ Tổng tham mưu Ukraine cũng tuyên bố với giới truyền thông rằng, AFU hiện đang kiểm soát phần phía bắc của thành phố dọc theo tuyến đường sắt. Nhưng tại sao điều này lại không được phản ánh trên bản đồ chiến sự do chính họ phát hành?
So với những bản đồ “đáng kinh ngạc” do Bộ Tổng tham mưu Ukraine cung cấp, thì những bản đồ thường được chính phủ Ukraine trích dẫn, có phần thực tế hơn. Chúng thừa nhận sự chiếm đóng của Nga đối với khu vực phía nam tuyến đường sắt tại Pokrovsk, nhưng không thừa nhận quyền kiểm soát của Nga đối với khu vực phía bắc thành phố.
Tình hình này, gần như là những gì Ukraine có thể chấp nhận vào thời điểm hiện tại: Về cơ bản, họ thừa nhận thực tế là RFAF đã chiếm đóng hầu hết khu đô thị Pokrovsk; nhưng phần phía bắc của thành phố vẫn thuộc về họ. Tuy nhiên, tình hình mà truyền thông Ukraine đưa tin về các đơn vị chiến đấu của họ là khá nghiêm trọng.
Một trắc thủ điều khiển UAV của Ukraine cho biết: “Quân Ukraine vẫn đang giữ một số vị trí ở phía bắc Pokrovsk; tuy nhiên, các vị trí này của Ukraine phần lớn đã bị cô lập và chỉ có thể được tiếp tế bằng UAV hạng nặng. Còn các đội xâm nhập của Nga đang tiến vào thành phố và nhanh chóng được hỗ trợ bởi quân tiếp viện, họ đang đào công sự để giữ vững vị trí. Sẽ thật ngu ngốc nếu không rút lui và để quân Nga bao vây”.
Trong khi đó, lực lượng Ukraine (chủ yếu là lực lượng đặc nhiệm của Trung đoàn tác chiến đặc biệt số 3), tiếp tục các cuộc đột kích nhỏ và các hoạt động phục kích, tập kích ở phía bắc Pokrovsk; nhưng không thể thiết lập các trận địa phòng ngự cố định ở đó, do bản chất nhiệm vụ của họ.
Tình hình này có thể so sánh với những gì chỉ huy Cụm quân Trung tâm RFAF phát biểu: "Vẫn còn một số ít quân Ukraine ẩn náu trong khu đô thị Pokrovsk, và hiện chúng tôi đang tìm kiếm và tiêu diệt họ". Về cơ bản, có thể hiểu rằng quân Ukraine vẫn hiện diện ở phía bắc thành phố, nhưng họ đang trong tình trạng bị RFAF bao vây và chia cắt; và lực lượng tinh nhuệ của AFU không thể giành được chỗ đứng vững chắc ở phía bắc và tổ chức các cuộc phản công “ra tấm, ra miếng”.
Do đó, logic đằng sau tuyên bố chiếm đóng Pokrovsk của RFAF, là còn quân Ukraine trong thành phố, đặc biệt là ở khu vực phía bắc, nhưng đó chỉ là những phân đội nhỏ, có nhiệm vụ luồn sâu, đánh phục kích, và không còn có thể gây ra mối đe dọa thực sự cho RFAF được nữa. Do đó, người Nga có thể tuyên bố chiếm đóng Pokrovsk là đúng.
Còn lập luận của Ukraine, là chừng nào họ vẫn còn “thấp thoáng hiện diện”, thì nơi này sẽ không bị coi là “đã bị chiếm đóng”. Khi so sánh hai tình huống này, người ta có thể hiểu được sơ bộ tình hình thực tế của Pokrovsk hiện nay.
