Chuyên gia y tế cảnh báo nguy cơ từ truyền dịch tại nhà

Truyền dịch là một trong các biện pháp được sử dụng trong quá trình điều trị bệnh. Cũng chính vì vậy mà có nhiều người lạm dụng phương pháp này, tự ý truyền dịch tại nhà khi bị ốm, người mệt mỏi. Việc làm này rất nguy hiểm, bởi ngay cả những trường hợp truyền dịch theo đúng chỉ định của bác sĩ, thực hiện đúng quy trình mà vẫn tiềm ẩn khả năng xảy ra tai biến.

Những nhóm người hay gọi truyền dịch tại nhà

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, ở Hà Nội và các thành phố lớn, có những nhóm người hay gọi truyền dịch tại nhà. Có 3 nhóm:

Nhóm thứ nhất là có chỉ định, xứng đáng cần truyền dịch tại nhà bao gồm: những người bệnh mạn tính, người già yếu đi lại khó khăn, người bị sốt, nôn, tiêu chảy...Đây là nhóm mà gia đình không muốn nhập viện nên gọi người đến truyền dịch. Vậy nhưng đây lại là nhóm hay gặp biến chứng nhất, vì cơ thể không được khoẻ, dễ phản ứng khi tiếp xúc với dị nguyên.

Với nhóm này, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu khuyên rằng, có thể tiến hành truyền dịch, thuốc tại nhà với các điều kiện sau: Có đơn và chỉ định rõ ràng của bác sĩ về loại dịch, liều lượng, tốc độ giọt/phút. Người truyền phải là điều dưỡng, bác sĩ có chứng chỉ hành nghề, mang theo hộp thuốc chống sốc; Kiểm tra kỹ tên dịch, hạn dùng, túi còn nguyên vẹn, dịch truyền không đục, không tủa; Đảm bảo vô khuẩn khi sát trùng và chọc kim; Trong suốt quá trình truyền phải có người nhà theo dõi, kể cả khi người bệnh đang ngủ.

Ảnh minh họa/Internet

Nhóm thứ hai là những trường hợp không nên truyền. Đó là những người khỏe nhưng nghĩ mình "yếu, cần bồi bổ" hay những người sau uống rượu bia lại quá bận rộn với lịch trình làm việc dày đặc. Đây là nhóm gọi nhiều nhất, hay yêu cầu các gói "truyền thải độc gan", "truyền vitamin C tăng đề kháng", "truyền đạm cho khỏe".... Đa phần họ nghĩ truyền xong sẽ tỉnh táo, làm việc được ngay. Thực chất là truyền muối, đường, vitamin liều cao, không làm gan thải rượu nhanh hơn, cái được nhiều nhất chủ yếu là ... tâm lý!

Nhóm cuối cùng là dành cho các chị em muốn làm đẹp như truyền trắng da, vitamin C, Glutathione, collagen ... tại nhà, tại spa. Đây là nhóm cực kỳ rủi ro vì liều dùng cao, thuốc xách tay không rõ nguồn gốc, pha trộn nhiều loại dễ gây sốc phản vệ và sốc nhiễm trùng.

Các biến chứng có thể xảy ra khi truyền dịch tại nhà

PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu các biến chứng có thể xảy ra khi truyền dịch tại nhà như:

Thứ nhất, nhiễm trùng, sốc nhiễm trùng. Đây là nguy cơ số một. Nếu tay nghề không chuẩn, dụng cụ không vô khuẩn tuyệt đối, vi khuẩn sẽ vào thẳng máu. Biểu hiện sưng đỏ, đau, mưng mủ tại chỗ tiêm, sốt cao, rét run.

Thứ hai, sốc phản vệ - dị ứng thuốc/dịch truyền. Ngay cả nước muối sinh lý, vitamin, đạm... cũng có thể gây sốc phản vệ, đặc biệt khi truyền nhanh. Biểu hiện nổi mề đay toàn thân, khó thở, tức ngực, tụt huyết áp, lơ mơ, có thể tử vong trong vài phút nếu không cấp cứu kịp. Ở nhà thường không có sẵn máy monitor theo dõi, thuốc cấp cứu và oxy.

Thứ ba, tắc mạch do khí: không đuổi hết khí trong dây truyền, khí lọt vào tĩnh mạch có thể lên phổi gây tắc mạch, cực kỳ nguy hiểm.

Thứ tư, quá tải tuần hoàn, phù phổi khi truyền quá nhanh, quá nhiều so với khả năng chịu đựng của tim, thận. Đặc biệt nguy hiểm với người già, người có bệnh tim mạch, suy thận, trẻ nhỏ. Biểu hiện khó thở, tức ngực, ho khan, phù, huyết áp tăng vọt.

Thứ năm, viêm tắc tĩnh mạch, thoát mạch. Viêm tĩnh mạch khi ven nổi cứng, đỏ, đau dọc theo đường ven; Thoát mạch do kim lệch ra khỏi ven, dịch chảy vào mô xung quanh gây sưng to, đau buốt, hoại tử mô nếu là thuốc vận mạch.

Thứ sáu, rối loạn điện giải. Tự ý truyền các loại dịch chứa điện giải như Lactate Ringer, Kali, Natri... sai chỉ định có thể gây rối loạn nhịp tim, co giật, hôn mê.

Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội khuyến cáo cần dừng truyền dịch ngay lập tức và gọi cấp cứu 115 nếu người bệnh xuất hiện một trong các dấu hiệu sau: Khó thở, thở rít, đau ngực; Mặt tái, vã mồ hôi, tụt huyết áp, ngất; Sốt cao trên 38.5°C, rét run sau khi bắt đầu truyền; Nổi ban đỏ, ngứa khắp người, sưng môi mắt; Chỗ truyền sưng phồng nhanh, đau dữ dội; Tim đập nhanh, loạn nhịp, co giật

Theo bác sĩ Hiếu, truyền dịch là một thủ thuật điều trị chứ không phải biện pháp bồi bổ sức khỏe hay làm đẹp. Người dân không nên tự ý truyền dịch theo quảng cáo hoặc truyền theo "kinh nghiệm". Việc chỉ định và thực hiện cần được bác sĩ đánh giá, đồng thời đảm bảo đầy đủ điều kiện chuyên môn để hạn chế những biến chứng có thể xảy ra.