Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, trong bối cảnh hành chính mới đẩy mạnh phân cấp quản lý vốn đầu tư công về chính quyền cơ sở, bức tranh đấu thầu tại tỉnh Lâm Đồng đang bộc lộ những điểm nghẽn vô cùng đáng chú ý. Hàng loạt gói thầu xây lắp có quy mô từ vài tỷ đến gần chục tỷ đồng được tổ chức dưới hình thức đấu thầu rộng rãi qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng lại thường xuyên được kịch bản hóa bởi sự xuất hiện duy nhất của một cái tên quen thuộc: Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Phú Lâm (MSDN: 5800483718).

Nghịch lý đấu thầu rộng rãi nhưng vắng bóng đối thủ

Dữ liệu hồ sơ bóc tách chi tiết từ 5 gói thầu trọng điểm được phê duyệt trong nửa đầu năm 2026 tại tỉnh Lâm Đồng cho thấy một nghịch lý rõ nét giữa hình thức tổ chức "rộng rãi" và thực tế "một mình một ngựa". Dù được thông báo công khai, mời thầu rộng rãi nhằm tìm kiếm nhà thầu có năng lực tốt nhất với chi phí tiết kiệm nhất, nhưng các gói thầu này đều rơi vào tình trạng vắng bóng hoàn toàn sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp cùng ngành.

Cụ thể, tại gói thầu Toàn bộ chi phí xây dựng thuộc dự án nâng cấp, sửa chữa, mở rộng tuyến đường số 17 xã Gia Hiệp do Văn phòng HĐND và UBND xã Gia Hiệp làm chủ đầu tư (Số TBMT: IB2600227212), Công ty Phú Lâm là đơn vị duy nhất nộp hồ sơ dự thầu. Theo Quyết định số 15/QĐ-VP do Phó Chánh văn phòng Lương Ngọc Hoàng ký phê duyệt ngày 12/06/2026, giá trúng thầu được xác định là 7.460.950.538 đồng. Đáng nói, so với giá dự toán ban đầu là 7.533.930.563 đồng, mức trúng thầu này chỉ giúp ngân sách tiết giảm được khoản tiền 72.980.025 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách dừng lại ở mức rất thấp: 0,97%.

Kịch bản trúng thầu 'độc diễn' tiếp tục lặp lại tại gói thầu Toàn bộ chi phí xây dựng thuộc dự án cải tạo, sửa chữa, nâng cấp trụ sở Đảng ủy Phường 3 Bảo Lộc (tỉnh Lâm Đồng) do Văn phòng Đảng ủy Phường 3 Bảo Lộc làm chủ đầu tư (Số TBMT: IB2600217518). Tại dự án này, Quyết định số 35-QĐ/VPĐU ngày 05/06/2026 do Phó Chánh Văn phòng Lê Đình Ngọc ký đã phê duyệt cho Liên danh Tân Vĩnh Phát - Phú Lâm trúng thầu với giá 3.817.558.600 đồng. Đối chiếu với giá gói thầu ban đầu là 3.848.341.571 đồng, tỷ lệ tiết kiệm tiếp tục lập đáy mới, chỉ đạt mức rất thấp là 0,80%.

Tại gói thầu số 04: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án xây dựng, nâng cấp, cải tạo Trường THCS Lộc Sơn (Số TBMT: IB2600211570), quyết định phê duyệt ký ngày 05/06/2026 do Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội Phường B'Lao Nguyễn Văn Minh ấn ký tiếp tục xướng tên Công ty Phú Lâm trúng thầu ở mức giá 3.090.930.509 đồng. Mặc dù nhà thầu có động thái giảm giá từ mức dự thầu ban đầu là 3.122.152.030 đồng, nhưng hiệu quả kinh tế chung so với giá dự toán 3.127.229.750 đồng cũng chỉ đạt tỷ lệ thấp: 1,16%.

Những con số tiết kiệm "siêu thấp"

Đáng chú ý nhất trong hồ sơ thu thập được, tỷ lệ tiết kiệm rơi vào mức "siêu thấp" (dưới 0,5%) tại 2 gói thầu khác trên địa bàn Phường B'Lao và Phường 1 Bảo Lộc (tỉnh Lâm Đồng), bộc lộ rõ rệt sự thiếu hụt động lực giảm giá khi không có cạnh tranh thị trường.

Tại dự án Nâng cấp, cải tạo đường Trịnh Hoài Đức Phường B'Lao GĐ2 (Gói thầu số 01: Toàn bộ chi phí xây dựng; Số TBMT: IB2600176914) do Văn phòng HĐND và UBND Phường B'Lao làm chủ đầu tư, giá dự thầu và cũng là giá trúng thầu của Công ty Phú Lâm bám sát trần ở mức 4.440.380.032 đồng. Con số này chỉ giảm đúng 15.617.749 đồng so với giá gói thầu 4.455.997.781 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm đạt 0,35% – một con số mang tính chất tượng trưng.

Tương tự, tại dự án Nâng cấp hẻm 776b nối hẻm 790c Nguyễn Văn Cừ (Gói thầu số 1: Toàn bộ chi phí xây dựng; Số TBMT: IB2600124579) do Văn phòng HĐND và UBND Phường 1 Bảo Lộc làm chủ đầu tư, Liên danh Tân Vĩnh Phát - Phú Lâm tiếp tục nộp thầu một mình. Theo Quyết định số 28/QĐ-VP ngày 22/04/2026 do Phó Chánh Văn phòng Trần Minh Phương ký, liên danh này trúng thầu với giá 3.094.313.033 đồng, tiết kiệm cho ngân sách nhà nước số tiền "nhỏ giọt" 10.664.927 đồng, đạt tỷ lệ siêu thấp 0,34% so với giá gốc 3.104.977.960 đồng.

Đi sâu phân tích các Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT), một điểm chung kỳ lạ là biên bản của Tổ chuyên gia đấu thầu đều kết luận các dự án này thuộc trường hợp chỉ có 01 nhà thầu tham dự và vượt qua bước kỹ thuật nên không tiến hành xếp hạng thầu theo Khoản 2, Điều 30, Thông tư số 79/2025/TT-BTC. Hồ sơ dự thầu của doanh nghiệp trơn tru vượt qua tất cả các bước chấm tư cách hợp lệ, năng lực, kỹ thuật, tài chính ngay từ lần xem xét đầu tiên mà không hề gặp bất kỳ yêu cầu làm rõ nào. Mức giá chào thầu tự tin đề xuất sát nút giới hạn tối đa cho phép, khối lượng công việc gần như được giữ nguyên xi từ dự toán vào hồ sơ dự thầu.

Bình luận phân tích sâu về các chuỗi số liệu trên, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Căn cứ theo quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, việc tổ chức lựa chọn nhà thầu qua mạng nhằm mục đích công khai, minh bạch, phá bỏ rào cản địa lý để thu hút tối đa sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp toàn quốc, từ đó tối ưu hóa chi phí cho Nhà nước. Việc liên tiếp các dự án có quy mô từ 3 đến hơn 7 tỷ đồng tại cùng một địa bàn chỉ thu hút đúng một nhà thầu tham dự, và trúng thầu với mức giá bám sát giá trần là một hiện tượng cần được các cơ quan thanh tra, kiểm toán lưu tâm đặc biệt. Sự vắng bóng của cạnh tranh sòng phẳng chính là nguyên nhân trực tiếp làm suy giảm hiệu quả kinh tế. Khi một nhà thầu biết chắc chắn mình không có đối thủ, cơ chế thị trường bị vô hiệu hóa, đi ngược lại tinh thần cốt lõi của pháp luật về đấu thầu là tiết kiệm tối đa cho ngân sách quốc gia".

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin:

[Kỳ 2] Bất thường hiệu quả kinh tế tại loạt gói thầu rộng rãi của Nhà thầu Phú Lâm ở Lâm Đồng