Chú trọng khen thưởng đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Chiều 13/5, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật đã được Quốc hội khoá XVI kỳ họp thứ Nhất thông qua. Trong đó có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT, TẠO ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN MỚI

Tại buổi họp báo, bà Nguyễn Thị Hà, Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng được xây dựng với ba quan điểm xuyên suốt: thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng và Nhà nước; kế thừa các quy định đã ổn định, phù hợp trong thực tiễn; đồng thời bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành.

Mục tiêu của Luật là tiếp tục đổi mới công tác thi đua, khen thưởng theo hướng thực chất, hiệu quả; đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng cường phân cấp, phân quyền; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trong giai đoạn mới.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc điều chỉnh phạm vi tổ chức cụm, khối thi đua do Bộ, ban, ngành, tỉnh và Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương tổ chức.

Luật cũng đổi tên danh hiệu “Xã, phường, thị trấn tiêu biểu” thành “Xã, phường, đặc khu tiêu biểu”. Tiêu chuẩn xét tặng được sửa đổi theo hướng đề cao kết quả thực chất, trong đó thay yêu cầu “dẫn đầu phong trào thi đua cấp huyện” bằng tiêu chí “có thành tích tiêu biểu trong phong trào thi đua cấp tỉnh”, đồng thời bổ sung tiêu chí đánh giá sự hài lòng của người dân và tổ chức đối với hoạt động của chính quyền địa phương.

Đối với các danh hiệu “Chiến sĩ thi đua”, Luật thay thế yêu cầu về “đề tài khoa học, công trình khoa học” bằng quy định mới về “nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được cấp có thẩm quyền đánh giá hiệu quả”, phù hợp với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025.

CHÚ TRỌNG KHEN THƯỞNG ĐỔI MỚI SÁNG TẠO, CHUYỂN ĐỔI SỐ

Luật giữ nguyên nguyên tắc “không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho một thành tích đạt được”, nhưng bổ sung ngoại lệ đối với “khen thưởng công trạng” nhằm bảo đảm thống nhất giữa nguyên tắc và tiêu chuẩn khen thưởng.

Đáng chú ý, Luật bổ sung nguyên tắc ưu tiên khen thưởng đối với cá nhân, tập thể vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; các mô hình có hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung; những điển hình tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ.

Hai loại hình khen thưởng mới cũng được quy định riêng gồm “khen thưởng phong trào thi đua theo chuyên đề” và “khen thưởng chuyên đề”.

Bên cạnh đó, Luật bổ sung các nội dung thành tích về quốc phòng, an ninh, đối ngoại; ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vào tiêu chuẩn xét tặng Huân chương Lao động các hạng, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và Bằng khen cấp Bộ, ngành, địa phương.

Luật sửa đổi lần này đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong công tác thi đua, khen thưởng.

Theo đó, toàn bộ thẩm quyền quyết định tặng danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng thuộc Chủ tịch UBND cấp huyện trước đây được chuyển giao cho Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện.

Chính phủ được giao quy định nhiều nội dung quan trọng như: xét tôn vinh doanh nhân, doanh nghiệp; quy định thẩm quyền khen thưởng đối với doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, cơ sở giáo dục tư thục; quy trình xét tặng “Huy chương Thanh niên xung phong vẻ vang”; thủ tục cấp đổi, cấp lại hiện vật khen thưởng.

Các Bộ, ban, ngành và địa phương cũng được trao thêm thẩm quyền trong việc quy định tiêu chuẩn xét tặng bằng khen, giấy khen; hướng dẫn hồ sơ, thủ tục; công nhận sáng kiến, nhiệm vụ khoa học công nghệ; tổ chức hoạt động của Hội đồng Thi đua - Khen thưởng.

Đặc biệt, Luật cho phép Bộ, ban, ngành, tỉnh được ủy quyền quyết định tặng danh hiệu “Tập thể lao động xuất sắc” và “Đơn vị quyết thắng”, tạo sự chủ động, linh hoạt trong thực tiễn.

ĐẨY MẠNH CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH, CHUYỂN ĐỔI SỐ

Một điểm mới quan trọng khác là việc cắt giảm thành phần hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng theo hướng bỏ các loại giấy chứng nhận, xác nhận không cần thiết.

Luật cũng bổ sung quy định khen thưởng theo thủ tục đơn giản đối với trường hợp “khen thưởng theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền”, góp phần rút ngắn thời gian xét khen thưởng, bảo đảm kịp thời động viên các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc.

Cùng với đó, cơ quan quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng ở Trung ương và địa phương được giao trách nhiệm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống quản lý hồ sơ điện tử liên thông trong toàn hệ thống.

Việc ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác thi đua, khen thưởng, bảo đảm thực chất, kịp thời, công bằng; qua đó khơi dậy tinh thần cống hiến, đổi mới sáng tạo và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.