Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ vừa cứu sống người đàn ông 35 tuổi, người địa phương bị sốc nhiễm khuẩn suy đa tạng do viêm tụy cấp hoại tử trên nền rối loạn lipid máu cực nặng và đái tháo đường chưa từng được phát hiện. Sự việc là lời cảnh báo đắt giá về những biến chứng âm thầm nhưng cực kỳ nguy hiểm của các bệnh lý chuyển hóa trong cộng đồng.

Ban đầu, người bệnh có tiền sử viêm dạ dày nên bản thân chỉ nghĩ bị đau dạ dày thông thường. Khi xuất hiện cơn đau dữ dội vùng thượng vị, người bệnh được đưa đến Trung tâm Y tế khu vực Thanh Sơn và chẩn đoán mắc nhiễm khuẩn huyết, viêm tụy cấp do tăng triglycerid cùng toan chuyển hóa nặng. Chỉ sau một ngày, diễn tiến bệnh xấu đi nhanh chóng khi cơn đau tăng mạnh, bụng chướng căng, dấu hiệu cảnh báo tổn thương đã lan rộng, buộc bệnh nhân phải chuyển tuyến khẩn cấp lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.

Tiếp nhận ca bệnh tại Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, các bác sĩ nhận định bệnh nhân đang trong tình trạng nguy kịch toàn thân: khó thở nặng, tím tái, huyết áp tụt sâu phải dùng thuốc vận mạch, chỉ số oxy trong máu (SpO₂) rơi xuống mức báo động 84% và áp lực ổ bụng vượt ngưỡng 30 cmH₂O - hiện tượng chèn ép khoang bụng cực kỳ nguy hiểm có thể gây ngưng tim bất cứ lúc nào.

Bệnh nhân được điều trị tích cực và thoát khỏi "cửa tử". Ảnh Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ

Kết quả cận lâm sàng phản ánh một tình trạng "báo động đỏ" với nồng độ mỡ máu Triglycerid đạt tới 43,7 mmol/L (cao gấp gần 20 lần mức bình thường), Cholesterol 18 mmol/L và men tụy Lipase vọt lên 2.365 U/L. Chụp cắt lớp vi tính (CT) ghi nhận viêm tụy cấp mức độ nặng, kèm dịch ổ bụng và tổn thương phổi. Bệnh nhân rơi vào hội chứng suy đa tạng kịch phát bao gồm suy tim, suy thận, suy gan, viêm phổi, rối loạn đông máu và toan chuyển hóa.

Đáng chú ý, xét nghiệm lần đầu tiên phát hiện bệnh nhân mắc đái tháo đường với chỉ số HbA1c lên tới 13,5% (mức an toàn là dưới 6,5%). Đứng trước nguy cơ tử vong cận kề, đội ngũ y bác sĩ đã lập tức triển khai chiến dịch hồi sức tích cực đa phương pháp. Để xử trí gốc rễ tình trạng nhiễm độc, các kỹ thuật lọc máu liên tục, lọc máu hấp phụ và thay huyết tương được phối hợp để gạn tách lượng mỡ máu "khổng lồ" cùng các chất trung gian gây viêm ra khỏi cơ thể. Bên cạnh đó, bệnh nhân được can thiệp thở máy qua nội khí quản, dẫn lưu dịch ổ bụng và dịch tụy để giảm áp lực chèn ép, đồng thời điều trị nội khoa toàn diện bằng kháng sinh phổ rộng, kiểm soát đường huyết bằng insulin liên tục, dùng thuốc vận mạch duy trì huyết áp, điều chỉnh điện giải và bảo đảm dinh dưỡng.

Nhờ sự can thiệp chuyên sâu và kịp thời, sau một tuần, chức năng hô hấp của bệnh nhân cải thiện rõ rệt, được rút ống nội khí quản để chuyển sang hỗ trợ thở máy không xâm nhập. Sau gần hai tuần điều trị kiên trì, người bệnh hết sốt, hết đau bụng, bụng mềm, tình trạng suy đa tạng được kiểm soát hoàn toàn và chỉ còn rất ít dịch tự do trong ổ bụng. Bệnh nhân đã đủ điều kiện xuất viện, chuyển về Trung tâm Y tế khu vực Thanh Sơn để tiếp tục theo dõi.

Phân tích về mặt chuyên môn, TS.BS Hà Thị Bích Vân, Trưởng khoa Hồi sức tích cực – Chống độc (Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ) cho biết, viêm tụy cấp do tăng triglycerid có thể diễn biến nặng, đe dọa tính mạng, đặc biệt ở người mắc đái tháo đường. Điều trị đòi hỏi đánh giá toàn diện, kiểm soát nguyên nhân và phối hợp các biện pháp hồi sức nhằm bảo vệ chức năng cơ quan.

Từ ca bệnh thực tế này, người dân cần lưu ý một số kiến thức y khoa quan trọng để tự bảo vệ sức khỏe: không chủ quan với đau bụng thượng vị vì cơn đau vùng trên rốn không chỉ xuất phát từ bệnh dạ dày mà có thể là cảnh báo nguy hiểm từ tuyến tụy; chủ động tầm soát sức khỏe định kỳ 6–12 tháng/lần vì rối loạn mỡ máu và đái tháo đường giai đoạn đầu thường diễn biến hoàn toàn âm thầm; người có mỡ máu cao hoặc đái tháo đường cần tuyệt đối tuân thủ đơn thuốc, kiểm soát tốt chỉ số HbA1c, duy trì chế độ ăn giảm mỡ và kiêng tuyệt đối rượu bia; đồng thời khi xuất hiện biến chứng viêm tụy cấp nặng, việc phát hiện sớm và chuyển tuyến kịp thời đến các cơ sở có năng lực hồi sức chuyên sâu đóng vai trò quyết định đến sự sống còn của người bệnh.