Các quốc gia châu Á đang gấp rút thực hiện các biện pháp tiết kiệm năng lượng và bảo vệ người tiêu dùng khi chiến sự tại Iran cùng các vụ tấn công vào các mỏ khí đốt và nhà máy lọc dầu làm gián đoạn nguồn cung quan trọng, khiến thị trường chao đảo và giá cả leo thang.

Châu Á chịu tác động mạnh nhất

Theo AP, cuộc khủng hoảng này tác động mạnh nhất đến châu Á do khu vực này phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, phần lớn được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2 cùng các đòn đáp trả của Iran nhằm vào Israel và các nước láng giềng vùng Vịnh sau đó, chỉ khoảng 90 tàu - chủ yếu mang cờ Ấn Độ, Pakistan và Trung Quốc - đi qua được eo biển này.

“Những quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sự gián đoạn nguồn cung này thực sự là ở khu vực châu Á”, Michael Williamson thuộc Ủy ban Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương nhận định.

Theo ông Ramnath Iyer thuộc Viện Phân tích Kinh tế và Tài chính Năng lượng (IEEFA) có trụ sở tại Mỹ, Châu Á cần chuẩn bị cho “tác động dây chuyền đến mọi hoạt động kinh tế”.

Nhật Bản

Nhật Bản là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ sự gián đoạn tại eo biển (Hormuz), khi khoảng 93% lượng dầu nhập khẩu của đất nước đi qua tuyến đường này. Giá nhiên liệu đã bắt đầu tăng. Vào ngày 19/3, giá một lít xăng là khoảng 175 yên (1,09 USD), tăng so với mức khoảng 144 yên (0,91 USD) cách đây một tháng.

Để giảm tác động, Nhật Bản đã giải phóng lượng dự trữ dầu tư nhân tương đương 15 ngày, sau đó tiếp tục xuất kho dự trữ quốc gia đủ dùng trong một tháng. Các bộ ngành Nhật Bản cho biết, tính đến cuối năm ngoái, nước này có lượng dầu dự trữ đủ dùng trong khoảng 250 ngày.

Tuy nhiên, lo ngại trong công chúng ngày càng gia tăng. Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ lặp lại cú sốc dầu mỏ những năm 1970 - cũng bắt nguồn từ bất ổn tại Trung Đông - khi giá tăng vọt dẫn đến thiếu hụt và cảnh người dân xếp hàng dài. Nhiều ý kiến cũng kêu gọi đẩy nhanh sử dụng năng lượng tái tạo, do Nhật Bản hiện tụt hậu so với các nước công nghiệp phát triển khác về điện gió và điện mặt trời.

Hàn Quốc

Hàn Quốc nhập khẩu khoảng 70% dầu mỏ và 20% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông. Giá dầu tăng khiến người dân phải xếp hàng tại các trạm xăng giá rẻ, trong khi các tài xế giao hàng, lái xe tải và nông dân trồng rau nhà kính phải vật lộn với chi phí tăng cao. Tuy nhiên, sự gián đoạn vẫn còn hạn chế và các quan chức cho biết dự trữ có thể đủ dùng trong khoảng 7 tháng.

Chính phủ đang thực hiện thêm các biện pháp đảm bảo nguồn cung năng lượng như dỡ bỏ hạn ngạch quốc gia về phát điện bằng than, lên kế hoạch tăng sản lượng điện hạt nhân và xem xét nối lại nhập khẩu dầu thô và naphtha từ Nga - nguyên liệu quan trọng cho sản xuất nhựa.

Trung Quốc

Lượng dự trữ chiến lược dồi dào về dầu và khí, cùng tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng (hiện chiếm khoảng 30% cơ cấu điện) đã giúp Trung Quốc giảm thiểu tác động tức thời của cuộc khủng hoảng năng lượng.

Tuy nhiên, người tiêu dùng Trung Quốc đang phải đối mặt với chi phí đi lại và nhiên liệu cao hơn. Các hãng hàng không tăng giá vé quốc tế để bù đắp chi phí nhiên liệu tăng, một số hãng giá rẻ thậm chí tăng gấp đôi giá vé trên các tuyến phổ biến, theo truyền thông địa phương.

Thái Lan

Gián đoạn nguồn cung năng lượng cũng ảnh hưởng đến Thái Lan, nơi hơn một nửa lượng điện được sản xuất từ LNG, trong đó khoảng 40% nhập khẩu từ Trung Đông.

Kế hoạch khẩn cấp về năng lượng của Thái Lan đã tạm dừng xuất khẩu xăng dầu, tăng sản lượng than và thủy điện, đồng thời yêu cầu các cơ quan nhà nước tiết kiệm năng lượng.

Khi Thái Lan chuyển sang thị trường giao ngay để mua LNG với giá cao, các chuyên gia cảnh báo giá năng lượng sẽ tiếp tục tăng khi ngân sách trợ giá quốc gia cạn kiệt.

Indonesia

Indonesia đến nay vẫn giữ được giá năng lượng ổn định, nhưng sự hỗ trợ này có thể chỉ kéo dài đến sau lễ Eid al-Fitr, dịp lễ kết thúc tháng Ramadan của người Hồi giáo.

Khi chiến sự tiếp diễn, các chuyên gia dự báo Indonesia sẽ sớm phải đối mặt với lựa chọn khó khăn: Tiếp tục trợ giá tốn kém để bảo vệ người tiêu dùng khỏi giá cao, hoặc cắt giảm trợ giá để đảm bảo cân đối ngân sách quốc gia - động thái có nguy cơ làm lạm phát tăng.

Philippines

Philippines đã triển khai hỗ trợ tiền mặt 5.000 peso (83 USD) cho khoảng 139.000 tài xế xe ba bánh tại Manila nhằm bù đắp chi phí nhiên liệu tăng cao. Chương trình sẽ được mở rộng trên toàn quốc cho các tài xế phương tiện công cộng khác, đồng thời trợ giá nhiên liệu cũng sẽ được áp dụng cho ngư dân và nông dân.

Các cơ quan nhà nước cũng chuyển sang làm việc 4 ngày một tuần để giảm tiêu thụ năng lượng, và các đề xuất giảm giá nhiên liệu sinh học đang được xem xét.

Pakistan

Để đối phó với khủng hoảng năng lượng, Pakistan đã yêu cầu các trường học tạm đóng cửa hai tuần và cắt giảm 50% lượng nhiên liệu cấp miễn phí cho xe công trong hai tháng.

Giới chức cho biết đang tìm kiếm các tuyến cung ứng dầu thay thế, bao gồm nhập khẩu từ Ả Rập Xê Út. Các chuyến hàng năng lượng cũng đang cập cảng Yanbu ở Biển Đỏ.

Để tiết kiệm năng lượng, lễ diễu hành Ngày Pakistan bị hủy, thay vào đó chỉ tổ chức lễ thượng cờ đơn giản.

Ấn Độ

Ấn Độ đã tăng sản lượng khí đốt nấu ăn trong nước và ưu tiên phân phối cho các hộ gia đình. Hiệp hội ngành cho biết động thái này khiến nguồn cung cho các khách hàng thương mại như khách sạn, nhà hàng bị siết chặt.

Gần một nửa lượng dầu thô và LNG nhập khẩu của Ấn Độ đi qua eo biển. LPG vẫn là nhiên liệu nấu ăn chính của hàng triệu hộ gia đình, nên việc đảm bảo nguồn cung ổn định là rất quan trọng cho cả đời sống thường nhật lẫn hoạt động kinh tế rộng lớn hơn.

Hai tàu chở LPG mang cờ Ấn Độ đã đi qua được eo biển (Hormuz) kể từ khi xung đột bùng nổ, phần nào giảm áp lực nguồn cung.

Nepal

Nhà phân phối xăng dầu duy nhất của Nepal, Công ty Dầu khí Nepal thuộc sở hữu nhà nước, đã bắt đầu phân phối khí đốt nấu ăn theo hình thức hạn chế, chỉ bơm đầy một nửa bình - khoảng 7,1 kg - để kéo dài nguồn cung cho nhiều hộ gia đình hơn.

Giá xăng cũng được điều chỉnh tăng khoảng 10% và nhà chức trách kêu gọi các hộ gia đình chuyển sang sử dụng bếp từ để giảm tiêu thụ khí đốt.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Ngoại trưởng Iran khẳng định không đóng cửa eo biển Hormuz