Tuyến yên là một tuyến nội tiết nhỏ nằm ở đáy não, có vai trò sản sinh nhiều hormone tham gia vào các chức năng quan trọng của cơ thể như: tăng trưởng, sinh sản, huyết áp. Sự hình thành khối u tuyến yên bất thường có thể gây chèn ép các phần não xung quanh và gây mất cân bằng nội tiết tố cơ thể.
Đa phần u tuyến yên là lành tính và phát triển chậm, nhưng nhiều người hay chủ quan vì triệu chứng ban đầu mờ nhạt giống mệt mỏi thông thường. Nếu bỏ qua, khối u lớn dần sẽ gây chèn ép dây thần kinh thị giác dẫn đến mù lòa, rối loạn nội tiết nặng hoặc đột quỵ tuyến yên nguy hiểm.
Phẫu thuật thành công khối u tuyến yên chèn ép thị giác
Mới đây, ông H.V.T. (53 tuổi, Bắc Ninh) thấy thị lực giảm nhanh, tầm nhìn bị thu hẹp và những cơn đau đầu trở nên dữ dội nên đã đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thăm khám. Kết quả thăm khám cho thấy nguyên nhân là khối u tuyến yên đã chèn ép giao thoa thị giác, đe dọa chức năng thị lực của người bệnh.
Các bác sĩ thực hiện phẫu thuật cho bệnh nhân. Ảnh BV
Ông T. cho biết nhiều năm qua thường xuyên bị đau đầu, mệt mỏi, ăn uống kém, rụng tóc và suy giảm chức năng sinh lý. Tuy nhiên, các triệu chứng diễn ra từ từ nên ông không nghĩ mình mắc bệnh lý nguy hiểm.
Khoảng 20 ngày trước khi nhập viện, tình trạng đau đầu tăng nhanh về mức độ, tập trung ở vùng trán và hai hốc mắt. Cùng với đó, ông xuất hiện hiện tượng bán manh thái dương hai bên, thị lực giảm rõ rệt kèm buồn nôn. Lo ngại các dấu hiệu bất thường, gia đình đã đưa ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Qua thăm khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định người bệnh có khối u tuyến yên khoảng 0,5 cm gây chèn ép giao thoa thị giác, ảnh hưởng đến thị lực và gây rối loạn nội tiết kéo dài. Người bệnh được chuyển đến Khoa Phẫu thuật Thần kinh – Sọ não để điều trị.
BSCKII Tạ Việt Phương cho biết, phẫu thuật u tuyến yên là kỹ thuật khó bởi khối u nằm sâu trong nền sọ, sát nhiều mạch máu và các cấu trúc thần kinh quan trọng. Vì vậy, ê-kíp phải tính toán kỹ đường tiếp cận để lấy hết khối u, đồng thời bảo tồn thị lực và hạn chế tối đa tổn thương mô não lành.
Sau khi hội chẩn, ê-kíp quyết định thực hiện phẫu thuật qua đường mổ nhỏ trên cung mày phải. Đây là kỹ thuật vi phẫu ít xâm lấn, giúp đảm bảo tính thẩm mỹ do vết mổ nhỏ chỉ dài khoảng 3,5 cm được giấu theo cung mày, đồng thời tạo điều kiện để người bệnh hồi phục nhanh sau phẫu thuật.
Trong quá trình phẫu thuật, kính vi phẫu kết hợp với hệ thống định vị thần kinh StealthStation S8 đã giúp xác định vị trí tổn thương, định hướng đường tiếp cận và bộc lộ rõ khối u cùng các cấu trúc giải phẫu quan trọng như dây thần kinh thị giác (dây II), giao thoa thị giác, động mạch cảnh trong. Nhờ đó, phẫu thuật viên thao tác chính xác hơn và lựa chọn đường vào tối ưu.
Sau khoảng 3 giờ phẫu thuật, khối u được bóc tách hoàn toàn, không làm ảnh hưởng đến các vùng não lành xung quanh, các cấu trúc thần kinh quan trọng được bảo tồn.
Ngay sau mổ, người bệnh tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn ổn định, không sốt, vết mổ khô. Tình trạng đau đầu giảm rõ rệt, thị lực từng bước cải thiện. Sau 8 ngày điều trị, ông T. đủ điều kiện xuất viện.
Theo BSCKII Tạ Việt Phương, sự phát triển của các phương tiện hỗ trợ trong phẫu thuật thần kinh đã góp phần nâng cao độ chính xác, tăng tính an toàn và giảm mức độ xâm lấn. Tuy nhiên, yếu tố quyết định thành công vẫn là việc đánh giá chính xác tình trạng người bệnh, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và kinh nghiệm của ê-kíp phẫu thuật.
BSCKII Tạ Việt Phương khuyến cáo, người dân không nên chủ quan khi xuất hiện tình trạng đau đầu kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt nếu kèm theo nhìn mờ, thu hẹp tầm nhìn, giảm thị lực, to đầu chi, rối loạn mọc lông, râu bất thường ở mép, ngực, bụng (hirsutism) hoặc các biểu hiện rối loạn nội tiết như giảm ham muốn, rối loạn chức năng sinh lý ở nam giới, tiết sữa non tự nhiên hoặc khi xoa bóp kích thích mặc dù không trong giai đoạn thai kỳ và cho con bú, rối loạn kinh nguyệt ở phụ nữ… Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo khối u tuyến yên hoặc các bệnh lý nội sọ cần được phát hiện sớm. Việc thăm khám chuyên khoa thần kinh và chụp cộng hưởng từ não khi có chỉ định sẽ giúp chẩn đoán chính xác, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hạn chế các biến chứng do khối u phát triển, xâm lấn, chèn ép kéo dài.
Phòng ngừa u tuyến yên
Chế độ dinh dưỡng đầy đủ như: Đủ hàm lượng các nhóm chất quan trọng, ưu tiên ăn nhiều rau củ quả tươi để bổ sung Vitamin và chất chống oxy hóa. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, chứa nhiều muối, thức ăn nhanh hoặc thức ăn chế biến nhiều dầu mỡ. · Hạn chế sử dụng rượu bia, chất kích thích, thuốc lá,…
Ngủ đủ giấc: Giữ tinh thần thoải mái, hạn chế stress ảnh hưởng đến tinh thần và chức năng não bộ; Thực hiện chế độ luyện tập thể dục thể thao đều đặn.
Khám sức khỏe định kỳ, không chủ quan với những dấu hiệu bất thường của bệnh. Nên làm xét nghiệm di truyền nếu cha/mẹ hoặc anh/chị/em bị u tuyến yên. Điều này sẽ giúp phát hiện, sàng lọc bệnh u tuyến yên ở giai đoạn đầu. Bác sĩ có thể chỉ định cho bạn làm xét nghiệm máu đánh giá mức độ hormone tuyến yên thường xuyên để nâng cao khả năng phát hiện và chữa trị trước khi bệnh tiến triển nặng.
