Trong cuộc phỏng vấn mới đây, ông Đoàn Văn Hiểu Em, Tổng giám đốc CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX), đã nhắc lại một trong những bài học "tốn kém" nhất trong hành trình đưa doanh nghiệp bán lẻ điện máy Việt Nam ra thị trường quốc tế. Đó là câu chuyện tại Campuchia, nơi Điện Máy Xanh đã đầu tư suốt khoảng 6 năm, xây dựng hệ thống hàng chục cửa hàng trước khi phải đóng cửa với khoản lỗ lũy kế khoảng 700 tỷ đồng.
Trước đó, vào cuối tháng 8/2026, khi thông tin Điện Máy Xanh chính thức hoàn tất thủ tục chấm dứt dự án đầu tư tại Campuchia thu hút sự chú ý, ông Hiểu Em từng chia sẻ về bài học "biết dừng đúng lúc" trong kinh doanh.
Đến cuộc phỏng vấn ngày 11/11, vị CEO một lần nữa đề cập đến thất bại này, đồng thời tiết lộ những thay đổi trong chiến lược đầu tư tại Indonesia, thị trường mà Điện Máy Xanh đang nuôi tham vọng xây dựng một doanh nghiệp bán lẻ điện máy có doanh thu 1 tỷ USD.
"Cái giá" 700 tỷ đồng cho 6 năm
Hành trình ra nước ngoài đầu tiên của Thế Giới Di Động bắt đầu từ năm 2017, khi doanh nghiệp mở cửa hàng BigPhone đầu tiên tại thủ đô Phnom Penh, Campuchia. Đến năm 2019, hệ thống BigPhone đã đạt quy mô 19 cửa hàng. Tháng 6/2020, doanh nghiệp quyết định chuyển đổi sang thương hiệu Bluetronics, mở rộng từ kinh doanh điện thoại sang cả các sản phẩm điện máy.
Quy mô chuỗi tăng khá nhanh. Chỉ khoảng 6 tháng sau khi chuyển đổi mô hình, Bluetronics đã có 50 cửa hàng, hiện diện tại 15 trong tổng số 25 tỉnh, thành của Campuchia. Đến giữa năm 2021, hệ thống đạt quy mô cao nhất khoảng 55 cửa hàng.
Tuy nhiên, việc mở rộng mạng lưới không đồng nghĩa với hiệu quả kinh doanh như kỳ vọng. Theo chia sẻ của ông Hiểu Em hồi tháng 8, một trong những trở ngại lớn nhất đến từ quy mô thị trường và môi trường cạnh tranh tại Campuchia. Trong khi Bluetronics phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thuế nhập khẩu, nhiều cửa hàng nhỏ lẻ có lợi thế đáng kể về giá. Điều này khiến giá bán tại Bluetronics cao hơn khoảng 10 - 15% so với các cửa hàng nhỏ. Nếu giảm giá để cạnh tranh, doanh nghiệp lại đối mặt với bài toán lợi nhuận.
Đến quý I/2023, toàn bộ cửa hàng Bluetronics đã đóng cửa.
Trong cuộc phỏng vấn ngày 11/11, ông Hiểu Em thừa nhận đây là một bài học tốn kém. Sau khoảng 6 năm, doanh nghiệp nhận ra những hạn chế về quy mô thị trường, sự khác biệt trong môi trường kinh doanh và khó khăn khi tìm kiếm lợi thế cạnh tranh bền vững.
Cuối năm 2022, Điện Máy Xanh quyết định dừng kinh doanh tại Campuchia. Đến quý I/2023, toàn bộ cửa hàng Bluetronics đã đóng cửa.
Tháng 1/2025, pháp nhân MWG (Cambodia) Co., Ltd hoàn tất giải thể tại Campuchia. Đến ngày 17/8/2026, Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Tài chính ban hành quyết định chấm dứt hiệu lực Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài của dự án. Như vậy, việc hoàn tất thủ tục trong tháng 8/2026 không phải một quyết định rút lui mới, mà là bước pháp lý cuối cùng của quá trình đóng cửa đã bắt đầu từ cuối năm 2022.
Với ông Hiểu Em, bài học sau thương vụ này không chỉ nằm ở khoản tiền đã mất, mà còn ở khả năng nhận diện giới hạn của một mô hình kinh doanh. Trong chia sẻ trước đó, vị CEO nhấn mạnh ba điều doanh nghiệp cần làm khi bước ra thị trường mới: Dám thử nghiệm, đánh giá hiệu quả thực tế và biết dừng đúng thời điểm.
Tham vọng tạo ra "Điện Máy Xanh thứ hai"
Sau Campuchia, Điện Máy Xanh tiếp tục tìm kiếm cơ hội mở rộng tại Đông Nam Á. Tuy nhiên, cách tiếp cận ở Indonesia có sự khác biệt đáng kể. Thay vì tự đầu tư như tại Campuchia, doanh nghiệp lựa chọn hợp tác với đối tác bản địa PT Erajaya để phát triển chuỗi bán lẻ điện máy EraBlue.
Theo ông Hiểu Em, doanh nghiệp đã chuẩn bị kỹ hơn ở khâu nghiên cứu thị trường, tìm hiểu hành vi khách hàng và thiết kế mô hình vận hành. Trong đó, việc lựa chọn đối tác địa phương là một thay đổi quan trọng. Erajaya mang đến kinh nghiệm kinh doanh và hiểu biết về thị trường Indonesia, trong khi Điện Máy Xanh đóng góp năng lực vận hành chuỗi bán lẻ điện máy đã được xây dựng tại Việt Nam. Những thay đổi bước đầu cho thấy kết quả khác biệt so với Campuchia.
Theo thông tin được ông Hiểu Em công bố trong cuộc phỏng vấn ngày 11/11, sau khoảng 3,5 năm hoạt động, EraBlue đã xóa toàn bộ lỗ lũy kế. Đây là cột mốc đáng chú ý nếu đặt cạnh hành trình 6 năm tại Campuchia, nơi doanh nghiệp không thể giải quyết được bài toán lợi nhuận và phải rút lui.
Tuy nhiên, việc xóa lỗ lũy kế mới là kết quả bước đầu. Khả năng duy trì lợi nhuận trong quá trình mở rộng hàng trăm cửa hàng tiếp theo vẫn là bài toán mà EraBlue cần chứng minh.
Từ một thị trường từng khiến doanh nghiệp mất khoảng 700 tỷ đồng, Điện Máy Xanh hiện đang đặt ra những mục tiêu lớn hơn nhiều tại Indonesia. Theo ông Hiểu Em, EraBlue hướng tới quy mô 500 cửa hàng vào cuối năm 2026, đồng thời duy trì hoạt động kinh doanh có lợi nhuận.
Trong giai đoạn tiếp theo, chuỗi đặt mục tiêu đạt 1.000 cửa hàng và doanh thu khoảng 1 tỷ USD trước năm 2030. Lãnh đạo doanh nghiệp thậm chí kỳ vọng có thể hoàn thành sớm hơn nếu điều kiện thuận lợi. Đáng chú ý, Điện Máy Xanh cũng đã tính đến khả năng đưa EraBlue lên sàn chứng khoán thông qua một đợt IPO trong tương lai, khi chuỗi đạt quy mô và hiệu quả kinh doanh phù hợp.
Đích đến dài hạn là xây dựng một doanh nghiệp bán lẻ điện máy có vị thế tại Indonesia, thị trường với hơn 280 triệu dân, qua đó từng bước hình thành một Điện Máy Xanh thứ hai bên ngoài Việt Nam.
So với Campuchia, Indonesia đem đến cơ hội phát triển trên một thị trường có quy mô dân số lớn hơn nhiều. Nhưng quy mô thị trường không tự động bảo đảm thành công, đặc biệt khi EraBlue đang bước vào giai đoạn mở rộng mạnh hệ thống cửa hàng. Chính vì vậy, ông Hiểu Em cho biết doanh nghiệp sẽ đặt chất lượng tăng trưởng và hiệu quả đầu tư lên trước mục tiêu mở rộng số lượng điểm bán.
Ở Việt Nam, Điện Máy Xanh cũng đang áp dụng hướng tiếp cận tương tự. Sau giai đoạn tái cấu trúc 2023 - 2024, chuỗi duy trì khoảng 3.000 cửa hàng và gần như không mở rộng thêm trong hai năm qua, tập trung vào năng suất và hiệu quả của từng điểm bán.
Trong bối cảnh đó, Indonesia đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng dài hạn được Điện Máy Xanh kỳ vọng cho giai đoạn 2027 - 2030.
