Từ hàng nghìn năm trước, đá onyx đã khiến con người mê hoặc bởi những lớp vân sọc tự nhiên như được vẽ bằng tay. Tên gọi “onyx” xuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ, nghĩa là “móng tay”, gắn với truyền thuyết nữ thần Aphrodite. Trong thực tế, onyx là một dạng biến thể của chalcedony thuộc họ thạch anh, nổi bật với các dải màu song song. Màu phổ biến nhất là đen – trắng, nhưng onyx cũng có thể xuất hiện với sắc nâu, đỏ, xanh lá, vàng mật ong hay thậm chí pha ánh cam như mật cháy.
Ảnh: Geology In.
Điều khiến onyx khác biệt nằm ở cảm giác “sâu” rất đặc trưng. Khi ánh sáng chiếu lên bề mặt được đánh bóng, các lớp vân như mở ra thành nhiều tầng không gian nhỏ bé bên trong viên đá. Chính hiệu ứng ấy khiến onyx từ lâu trở thành vật liệu yêu thích trong chế tác trang sức, mặt dây chuyền, quân cờ, bình hoa, tượng trang trí và cả nội thất cao cấp. Nhiều cung điện Trung Đông hay khách sạn sang trọng từng dùng các phiến onyx lớn làm tường hoặc mặt bàn để tạo hiệu ứng xuyên sáng đầy mê hoặc.
Ảnh: mindat.
Trong lịch sử, người La Mã cổ đại tin rằng onyx giúp tăng sự tự tin và lòng dũng cảm trước chiến trận. Các chiến binh thường mang theo bùa hộ mệnh làm từ loại đá này. Ở Ấn Độ và Ba Tư cổ, onyx lại được xem như vật có khả năng hấp thụ năng lượng tiêu cực. Dù các quan niệm phong thủy hay tâm linh chưa có cơ sở khoa học rõ ràng, chúng vẫn góp phần khiến onyx mang màu sắc huyền bí đặc biệt trong văn hóa đại chúng.
Ảnh: The Crystal Council.
Một điều thú vị là nhiều sản phẩm “onyx xanh” hoặc “onyx đỏ rực” trên thị trường thực chất đã được nhuộm màu để tăng độ nổi bật. Loại onyx đen tự nhiên với vân sắc nét thường hiếm và có giá trị cao hơn. Ngoài ra, thị trường còn tồn tại “onyx cẩm thạch” – loại đá calcite có vẻ ngoài giống onyx nhưng cấu trúc khoáng vật hoàn toàn khác. Điều này khiến giới sưu tầm đá cảnh đôi khi phải rất tinh ý mới phân biệt được.
Ngày nay, onyx vẫn giữ được sức hút riêng giữa thời đại của kim cương nhân tạo và vật liệu công nghiệp. Nó không lấp lánh rực rỡ như đá quý truyền thống, nhưng lại hấp dẫn bằng vẻ trầm tĩnh, cổ điển và hơi hướng huyền bí. Có lẽ vì vậy mà từ các pháp sư trong thần thoại, quý tộc thời cổ đại cho tới giới thiết kế hiện đại, rất nhiều người vẫn xem onyx là loại đá mang linh hồn của bóng tối và ánh sáng cùng lúc.
