Nợ toàn cầu tiếp tục lập kỷ lục mới, làm gia tăng lo ngại về sức khỏe tài chính công và khả năng ứng phó của các chính phủ trước những cú sốc kinh tế trong tương lai.
Theo nghiên cứu được Viện Tài chính Quốc tế (IIF) công bố ngày 23/9, tổng nợ toàn cầu đã tăng thêm khoảng 10.000 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, vượt mốc 365.000 tỷ USD.
Đáng chú ý, chi phí phục vụ khối nợ ngày càng lớn này đang gia tăng trong bối cảnh lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn trung và dài hạn tại nhiều nền kinh tế lớn lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ.
Mỹ, Nhật Bản, Pháp và Anh chịu sức ép
IIF đặc biệt lưu ý tới Mỹ, Nhật Bản, Pháp và Anh. Theo tổ chức này, bốn nền kinh tế lớn đang phải đối mặt với những vấn đề tài khóa vốn thường gắn với các quốc gia mới nổi chịu áp lực nợ, đó là thâm hụt ngân sách kéo dài và chi phí lãi vay ngày càng tăng.
Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng phản ánh sự lo ngại của nhà đầu tư trước mặt bằng lãi suất cao, áp lực chi phí năng lượng kéo dài, tăng trưởng kinh tế yếu và mức chi tiêu công lớn.
Khi lợi suất tăng, chính phủ phải trả nhiều tiền hơn cho các khoản vay mới và việc tái cấp vốn. Nếu xu hướng này kéo dài, phần ngân sách dành cho trả lãi có thể tiếp tục phình to, thu hẹp nguồn lực dành cho các lĩnh vực khác.
Theo IIF, trong năm ngoái, các nền kinh tế phát triển đã chi hơn 3.300 tỷ USD để trả lãi cho trái phiếu chính phủ được giao dịch trên thị trường quốc tế. Con số này cao hơn tổng chi tiêu toàn cầu cho AI, quốc phòng hoặc năng lượng sạch, lần lượt khoảng 2.600 tỷ USD, 3.100 tỷ USD và 2.300 tỷ USD.
IIF cảnh báo nợ công ngày càng trở thành một vấn đề chính trị, khi các chính phủ phải cân bằng giữa nhu cầu giải quyết các vấn đề dài hạn và áp lực từ các chu kỳ bầu cử.
Tổ chức này mô tả tình trạng hiện nay là một “vòng xoáy luẩn quẩn” giữa các cuộc bầu cử, những giải pháp ngắn hạn và mức độ dễ tổn thương ngày càng tăng trong dài hạn.
Theo IIF, khi lãi suất chuẩn tăng, chi phí trả lãi sẽ tiếp tục tăng mạnh. Trong khi đó, những áp lực mang tính cơ cấu như chi phí chăm sóc y tế và chi trả lương hưu công vẫn chưa được giải quyết thỏa đáng.
IMF kêu gọi hành động quyết liệt
Trong báo cáo triển vọng kinh tế công bố ngày 23/9, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cũng cảnh báo về áp lực ngày càng lớn từ lợi suất trái phiếu.
OECD cho rằng các chính phủ cần tăng cường nỗ lực để kiểm soát và phân bổ lại chi tiêu công, nâng cao hiệu quả khu vực công và củng cố nguồn thu ngân sách.
Theo tổ chức này, cải cách là cần thiết nhằm bảo đảm khả năng duy trì nợ trong dài hạn, đồng thời tạo đủ dư địa tài khóa để chính phủ ứng phó với những cú sốc kinh tế trong tương lai.
Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva cũng đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về xu hướng gia tăng nợ toàn cầu.
Trong cuộc phỏng vấn với BBC tuần này, bà cho rằng những cú sốc đối với nền kinh tế toàn cầu đang khiến mức nợ tăng lên “như một cầu thang hướng lên trời”, trong khi hành động của các chính phủ vẫn chưa đủ mạnh.
Bà Georgieva cho rằng có hai nhiệm vụ cần được ưu tiên: đưa mức nợ xuống và đặt củng cố tài khóa lên hàng đầu, đồng thời bảo đảm các ngân hàng trung ương thực hiện nhiệm vụ duy trì ổn định giá cả.
“Không thể nhấn mạnh đủ mức độ cấp thiết” của việc có đủ can đảm để thực hiện những bước đi cần thiết, bà nói, đồng thời thừa nhận đây là những quyết định khó khăn về mặt chính trị nhưng cần thiết.
Mức nợ toàn cầu vượt 365.000 tỷ USD cho thấy thách thức không chỉ nằm ở quy mô nợ, mà còn ở chi phí để duy trì khối nợ đó. Khi lãi suất tăng, các chính phủ phải dành ngày càng nhiều ngân sách cho việc trả lãi. Nếu tăng trưởng kinh tế không đủ mạnh để cải thiện nguồn thu, trong khi chi tiêu cho y tế, lương hưu và các chương trình công tiếp tục tăng, áp lực tài khóa có thể ngày càng lớn.
Tham khảo: CNBC
