Áp lực tài chính đang gia tăng trên khắp các vùng nông nghiệp của Mỹ sau nhiều năm nông dân phải chật vật với biên lợi nhuận thấp do giá nông sản suy giảm và chi phí đầu vào cao. Gần đây, những bất ổn trong quan hệ thương mại của Washington với các đối tác mua hàng lớn, trong đó có Trung Quốc, tiếp tục gây gián đoạn thị trường xuất khẩu. Xung đột Mỹ - Israel với Iran cũng đẩy chi phí nhiên liệu và phân bón tăng lên.
Trong bối cảnh số vụ phá sản trong ngành nông nghiệp gia tăng, một số ngân hàng đã siết chặt tín dụng, buộc người sản xuất tìm đến những nguồn vốn khác. Theo ước tính mới nhất của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), nợ nông nghiệp sau khi điều chỉnh theo lạm phát đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2000, từ khoảng 300 tỷ USD lên hơn 605 tỷ USD trong năm 2026.
Tuy nhiên, theo điều tra của Reuters, số liệu này có thể chưa phản ánh đầy đủ quy mô nợ thực tế. Nông dân ngày càng vay tiền từ các nhà cung cấp vật tư, hợp tác xã nông nghiệp, nhà sản xuất thiết bị, công ty công nghệ tài chính và những đơn vị cho vay phi truyền thống khác. Các khoản nợ này khó được cơ quan chức năng thống kê đầy đủ như tín dụng ngân hàng.
Jeffrey Hopkins, quyền trợ lý quản trị tại Cơ quan Nghiên cứu Kinh tế thuộc USDA, cho biết cơ quan này đang triển khai các dự án nghiên cứu nhằm cải thiện khả năng theo dõi nợ và đánh giá nguy cơ căng thẳng tài chính trong nông nghiệp lan sang những lĩnh vực khác của nền kinh tế.
Jenny Ifft, giáo sư tài chính nông nghiệp tại Đại học bang Kansas, ước tính dư nợ trong nhóm tín dụng dành cho cá nhân và các đối tượng khác mà USDA thống kê có thể cao gấp 2-3 lần con số cơ quan này công bố. Năm 2025, USDA ghi nhận nhóm này có dư nợ khoảng 45 tỷ USD.
Xu hướng vay vốn phi truyền thống đã trở nên phổ biến. Theo Wesley Davis, đối tác tại công ty tư vấn kinh tế nông nghiệp Meridian Agribusiness Advisors, khoảng một nửa số trang trại thương mại tại Mỹ đã sử dụng tín dụng từ nhà cung cấp hoặc các tổ chức cho vay phi truyền thống để trang trải chi phí hoạt động trong vụ mùa vừa qua, tăng khoảng 10% so với một năm trước đó.
Một ví dụ là Land O’Lakes, một trong những hợp tác xã nông nghiệp lớn nhất Mỹ, có hoạt động cấp hạn mức tín dụng cho nông dân. Tổng giám đốc Beth Ford cho biết tại Câu lạc bộ Kinh tế New York hôm 6/10, quy mô các khoản vay cam kết của bộ phận tài chính thuộc doanh nghiệp đã tăng từ khoảng 100 triệu USD vào mùa thu năm ngoái lên hơn 1 tỷ USD cho niên vụ cây trồng 2027.
USDA hiện đối chiếu khảo sát nông dân với hồ sơ vay vốn của Cơ quan Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ, đồng thời tài trợ nghiên cứu về quy mô thị trường cho vay phi truyền thống. Cơ quan này kỳ vọng có kết quả trong vòng hai năm.
Một trở ngại lớn là tỷ lệ phản hồi khảo sát quản lý nguồn lực nông nghiệp của USDA đã giảm mạnh, từ khoảng 68% năm 2009 xuống gần 33% năm 2025. Trong khi đó, khảo sát của Reuters với hơn 52 nông dân trồng cây lương thực tại bảy bang Trung Tây và miền Nam cho thấy phần lớn duy trì từ 7-10 hạn mức tín dụng riêng biệt; một gia đình tại Iowa có tới 42 hạn mức, chủ yếu do các đại lý thiết bị yêu cầu mở khoản tín dụng riêng khi mua hoặc thuê máy móc mới.
Nghiên cứu công bố năm 2024 của Đại học bang Kansas, USDA và Cơ quan Quản lý Liên minh Tín dụng Quốc gia Mỹ cũng cho thấy nợ mua thiết bị từ các bên cho vay phi truyền thống có thể lớn gấp bốn lần số liệu USDA ghi nhận.
Rủi ro không chỉ nằm ở nông dân. Theo Davis, nếu các nhà cung cấp và đại lý bán lẻ cấp tín dụng mà không có tài sản bảo đảm tương ứng, chính họ cũng có thể chịu tổn thất khi khách hàng mất khả năng thanh toán. Khi đó, khó khăn tài chính có thể lan rộng trong toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh nông nghiệp, tạo thêm sức ép đối với nền kinh tế Mỹ.
Tham khảo: Reuters
