Bữa cơm bình dân 640.000 đồng gây tranh cãi: Nửa con gà giá 300k là giống gà gì?

Những ngày cuối tháng 10, vụ việc một tài xế phản ánh bữa cơm bình dân dành cho bốn người tại quán Bà Chín, xã Nghĩa Giang, tỉnh Quảng Ngãi có giá 640.000 đồng thu hút sự chú ý. Trong các món ăn được gọi, phần gà luộc có giá 300.000 đồng là chi tiết gây tranh luận.

Nửa con gà giá 300k là giống gà gì?

Theo phản ánh của nam tài xế, quán không thông báo giá trước khi phục vụ. Sau khi khách thắc mắc, nhân viên giảm giá phần gà xuống còn 250.000 đồng, đưa tổng tiền bữa ăn về 590.000 đồng.

Trao đổi với báo chí, bà Trần Thị Minh Trinh, chủ quán cho biết, loại gà phục vụ nhóm khách là gà kiến, được mua tại xã Nghĩa Hành. Theo bà, đây là gà thả vườn, thịt thơm ngon, có giá nhập khoảng 170.000 đồng/kg.

Chủ quán cho biết mỗi con gà nặng hơn 2kg, sau khi làm sạch và luộc chín được bán với giá 500.000 đồng/con. Phần gà của nhóm khách ban đầu được tính 300.000 đồng do khách yêu cầu bổ sung thịt ngoài khẩu phần nửa con.

Liên quan vụ việc, ngày 29/10, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Giang cho biết, đoàn kiểm tra liên ngành đã phát hiện một số vi phạm tại quán. Cụ thể, món gà luộc không được niêm yết giá, còn món canh cải được bán cao hơn giá niêm yết 10.000 đồng. Đoàn đã lập biên bản và tiến hành các bước xử lý tiếp theo.

Bên cạnh tranh cãi về giá bán, tên gọi gà kiến cũng khiến nhiều người tò mò. Đây là giống gà bản địa được ghi nhận trong các tài liệu nghiên cứu về chăn nuôi tại Việt Nam.

Gà kiến có gì đặc biệt?

Gà kiến, còn gọi là gà Bình Định, là giống gà bản địa được nuôi lâu đời tại một số tỉnh miền Trung, đặc biệt là Bình Định và Phú Yên. Theo Cổng thông tin Nông thôn mới Hà Tĩnh, tên gọi gà kiến gắn với đặc tính chậm lớn, nhằm phân biệt với những giống gà nuôi công nghiệp.

Giống gà này có thân hình thon gọn, chân vàng, gà trống thường mang bộ lông đỏ tía, đuôi và cựa dài. Trọng lượng phổ biến khoảng 1,3-1,5kg/con, những cá thể nuôi lâu có thể đạt khoảng 3kg. Gà kiến được ưa chuộng nhờ thịt săn chắc, dai, thơm và có vị ngọt.

Gà kiến thường được nuôi thả vườn, tự kiếm côn trùng và được người nuôi bổ sung thức ăn như ngô, thóc. Giống gà này thích nghi với điều kiện khí hậu miền Trung nhưng sinh trưởng tương đối chậm, thời gian nuôi thường dài hơn các giống gà thương phẩm phổ biến.

Một nghiên cứu công bố năm 2020 về đàn gà kiến được chọn lọc tại Bình Định ghi nhận ở 20 tuần tuổi, gà trống đạt trung bình khoảng 1,6kg, gà mái khoảng 1,36kg. Gà kiến cũng được đưa vào chương trình bảo tồn nguồn gen vật nuôi bản địa do khả năng sinh trưởng chậm và năng suất sinh sản còn hạn chế.

Tài liệu của Viện Chăn nuôi ghi nhận gà kiến tại Bình Định và Quảng Nam. Tuy nhiên, nguồn này cũng đề cập tình trạng lai giống trong chăn nuôi thương phẩm, cho thấy những đàn gà cùng được gọi là gà kiến có thể khác nhau về đặc điểm và tốc độ sinh trưởng.

Trong ẩm thực miền Trung, gà kiến gắn với món gà nướng Sông Cầu của Phú Yên. Thịt gà nướng thơm, săn chắc, thường được thưởng thức cùng muối ớt giã lá chanh, muối ớt xanh giã nhuyễn, muối tiêu chanh hoặc muối ớt đỏ sền sệt có vị chua chua, mặn mặn.

Những giống gà bản địa quý hiếm

Bên cạnh gà kiến, Việt Nam có nhiều giống gà bản địa mang đặc điểm riêng về ngoại hình, chất lượng thịt và giá trị văn hóa.

1. Gà Đông Tảo

Gà Đông Tảo, còn gọi là gà Đông Cảo, có nguồn gốc từ vùng Khoái Châu, Hưng Yên. Giống gà này nổi bật với đôi chân lớn, đỏ, phủ lớp vảy sần sùi như vảy rồng. Theo Cục Di sản văn hóa, gà trống trưởng thành thường nặng trên 4,5kg, cá biệt có con đạt 7kg, trong khi gà mái nặng trên 3,5kg.

Gà Đông Tảo tương truyền từng dùng làm lễ vật tiến vua, được ưa chuộng nhờ thịt chắc, thơm, thường xuất hiện trong các dịp lễ, Tết. Ngày 10/6/2025, tri thức dân gian nuôi và chế biến gà Đông Tảo được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

2. Gà Hồ

Gà Hồ có nguồn gốc từ vùng Lạc Thổ, Bắc Ninh, đứng đầu trong 5 giống gà tiến vua ở Việt Nam, nổi bật với vóc dáng cao lớn, lưng trường, đuôi vút, ngực rộng, lông màu tía mận hoặc đen, mắt sáng tinh anh, dáng đi oai vệ. Theo quan niệm dân gian, gà trống đẹp phải hội tụ đủ 5 đức tính của người quân tử: Văn - Dũng - Võ - Tín - Nhân.

Hình ảnh gà còn xuất hiện trong tranh dân gian Đông Hồ, gắn với những lời chúc về sự sung túc, may mắn và thịnh vượng. Việc nuôi gà Hồ cũng là một nét sinh hoạt văn hóa lâu đời của người dân vùng Lạc Thổ.

3. Gà H'Mông

Gà H'Mông, còn gọi là gà Mông đen hay gà xương đen, có nguồn gốc từ vùng núi phía Bắc, được đồng bào H'Mông nuôi từ lâu đời. Điểm đặc biệt là thịt và xương đều có màu đen, trong khi lông có thể mang màu đen, trắng hoặc hoa mơ.

Gà trưởng thành thường nặng 2-3kg, thịt chắc, ít mỡ. Ngoài cách chế biến truyền thống, gà H'Mông còn được nướng mật ong với lớp da vàng óng, thịt chắc, thơm ngọt; hoặc gà tiềm tứ quý, kết hợp thịt gà với các nguyên liệu như táo đỏ, kỷ tử và một số vị thuốc bắc, tạo nên món ăn đậm đà, thường được thưởng thức khi trời lạnh.

4. Gà nhiều cựa

Gà nhiều cựa, còn gọi là gà chín cựa, là đặc sản của vùng Tân Sơn, Phú Thọ, gắn với truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh. Giống gà này có thân hình nhỏ gọn, mào đỏ, đuôi cong, di chuyển nhanh nhẹn. Đặc điểm dễ nhận biết nhất là mỗi chân có thể mọc nhiều cựa, trong khi những cá thể có đủ chín cựa rất hiếm gặp.

Theo lời kể dân gian của người Dao vùng Xuân Sơn, những con gà có đủ chín cựa được xem là "gà thần", mang ý nghĩa tốt lành và gắn với ước vọng về cuộc sống no đủ. Câu chuyện ấy góp phần tạo nên nét riêng cho giống gà của vùng đất Tổ.

Thịt gà nhiều cựa săn chắc, có thể chế biến thành nhiều món ngon như hấp rau rừng, hấp tiêu, nướng ngũ vị, xào lăn, xào sả ớt, lẩu khế, nhúng mẻ hoặc lá giang, làm chạo hoặc rang muối... Những cá thể có nhiều cựa đẹp được săn lùng làm quà biếu Tết.