Kể từ khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra, lực lượng không quân chiến thuật của Nga đã từ chỗ “chết lâm sàng”, chuyển sang là “binh chủng hung thần” trên chiến trường, nhờ quả bom rơi tự do (FAB), nhưng được trang bị đôi cánh lượn và mô-đun UMPK, biến nó thành một quả bom có điều khiển (KAB), hay như phương Tây hay gọi là “bom thông minh”.
Như vậy, một quả bom không có điều khiển, được thả theo kiểu rơi tự do, đã được Nga biến thành một "chiếc búa hạng nặng từ trên trời", nhờ được trang bị bộ mô-đun điều chỉnh và cánh lượn (UMPK). Loại bom dẫn đường này đã trở thành một trong những vũ khí quan trọng của quân đội Nga (RFAF), do hiệu suất tuyệt vời và khó bị đánh chặn.
Đánh giá từ nhiều ví dụ chiến đấu, bom dẫn đường có điều khiển UMPK của RFAF đã chứng minh được sức mạnh đáng kinh ngạc. Các phương tiện phòng không khác nhau của quân đội Ukraine (AFU) dường như trở nên “yếu ớt và bất lực” trước loại bom được binh lính Ukraine ví là “hung thần” này.
Hiện tất cả hệ thống phòng không tiên tiến lẫn lực lượng phòng không giàu kinh nghiệm, đều không thể đánh chặn hiệu quả bom UMPK. Điều khiến NATO lo ngại hơn nữa, là loại bom này không chỉ tiêu diệt một số lượng lớn binh lính Ukraine, mà còn gây ra những đòn chí mạng cho các cố vấn hoặc lính đánh thuê của các nước phương Tây cử đến.
Đối mặt với bom dẫn đường UMPK của Nga, NATO tới thời điểm này dường như “bất lực”. Mặc dù NATO có 32 quốc gia thành viên và độc quyền nhiều về công nghệ quốc phòng tiên tiến, nhưng dường như các hệ thống phòng không của khối này, dường như đã mất đi sức mạnh trước loại bom mới này.
Để đáp ứng thách thức này, NATO thậm chí phải khởi động sáng kiến khuyến khích ngành công nghiệp, học viện và các nhà sáng tạo tư nhân phát triển công nghệ chống bom lượn UMPK. Tuy nhiên, liệu động thái này có thành công hay không vẫn còn là ẩn số?
Cuộc thi chống bom lượn, do NATO mới công bố gần đây chắc chắn là phản ứng trước bom dẫn đường UMPK của quân đội Nga. Tuy nhiên, xét theo yêu cầu của cuộc thi và phản hồi của những người tham gia, NATO dường như chưa tìm ra giải pháp hiệu quả.
Cuộc thi yêu cầu người tham gia nộp đề xuất trong thời gian ngắn, điều này chắc chắn làm tăng độ khó và tính không chắc chắn của các đề xuất. Phản ứng của những người tham gia, cũng cho thấy loại bom này thực sự khó có thể phòng thủ.
Cách RFAF sử dụng và các đặc điểm của bom lượn UMPK, thực sự hoàn toàn vượt qua mọi biện pháp phòng không hiện đang được NATO áp dụng. Lực lượng không quân chiến thuật Nga thường sử dụng tiêm kích bom Su-34, thả bom cách mục tiêu ít nhất là từ 40 km, thậm chí hàng trăm km, vượt xa phạm vi tác chiến hiệu quả của hệ thống phòng không hiện có của AFU.
Ngay cả khi AFU sẵn sàng chấp nhận rủi ro lớn trong các hoạt động phòng không, ví dụ đưa các hệ thống phòng không tầm xa như Patriot hoặc S-300 tới mặt trận, thì phạm vi bảo vệ toàn diện vẫn thường rất khó khăn, do số lượng hệ thống phòng không tầm xa của Kiev có hạn, mà phải ưu tiên bảo vệ các khu vực yếu địa như thành phố Kiev, Odessa hay Kharkov.
Với nguồn lực hạn chế, Ukraine dường như “lực bất tòng tâm”, khi phải đối mặt với bom lượn UMPK của Nga. Hệ thống phòng không của quân đội Ukraine không chỉ bị hạn chế về số lượng, mà còn thiếu hiệu quả để đánh chặn những quả bom như vậy.
Ngay cả khi Ukraine có thể can thiệp thành công vào tín hiệu dẫn đường của bom hoặc phá hủy đôi cánh lượn của nó, thì bản thân quả bom vẫn có sức sát thương rất lớn. Niềm hy vọng duy nhất của Ukraine với loại bom này, dường như nằm ở các hệ thống tác chiến điện tử, nhưng hiệu quả của phương pháp phòng thủ này vẫn còn đang bị nghi ngờ.
Tình thế khó xử của NATO khi phải đối mặt với bom lượn UMPK, chắc chắn đã phơi bày những điểm yếu trong công nghệ phòng không của khối này. Mặc dù NATO có nhiều hệ thống phòng không tiên tiến, nhưng dường như họ bất lực trước loại bom mới này. Điều này không chỉ gây lo ngại cho các quốc gia thành viên NATO, mà còn khiến cộng đồng quốc tế đặt câu hỏi về khả năng phòng không của NATO?
Đối với Ukraine, việc đối mặt với bom dẫn đường UMPK của RFAF chắc chắn là một thách thức rất lớn. Tuy nhiên, AFU vẫn không từ bỏ sự kháng cự và vẫn đang tích cực tìm kiếm nhiều biện pháp phòng thủ khả thi.
Các phương pháp mà Ukraine áp dụng, bao gồm tăng cường năng lực tác chiến điện tử, cải thiện hiệu suất của hệ thống phòng không và tìm kiếm sự hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế. Mặc dù những nỗ lực này có thể không giải quyết hoàn toàn được những vấn đề mà họ đang phải đối mặt, nhưng ít nhất chúng cũng mang lại một chút hy vọng và động lực.
Những khó khăn của NATO trong việc đối phó với bom dẫn đường UMPK của Nga, thực sự đã bộc lộ những điểm yếu về công nghệ và chiến lược quân sự. NATO cần nghiêm túc xem xét lại những thiếu sót về phòng không và tăng cường hợp tác quốc tế, để cùng nhau ứng phó với những thách thức trong tương lai.
Mặc dù bom dẫn đường UMPK của Nga đã mang đến những thách thức to lớn cho Ukraine và NATO, nhưng trí tuệ và lòng dũng cảm trong chiến tranh vẫn là những yếu tố then chốt quyết định thắng bại. Khi gặp khó khăn, AFU không từ bỏ kháng cự mà tích cực tìm kiếm nhiều giải pháp khả thi.
NATO cũng đang quan sát những diễn biến ở chiến trường Ukraine và đang nỗ lực phát triển các biện pháp đối phó, cũng như chiến lược quân sự của mình để bảo vệ tốt hơn lợi ích và an ninh của các quốc gia thành viên trong các cuộc chiến tranh trong tương lai. (nguồn ảnh Topwar, TASS, Al Jazeera).
