Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, trong đó đề xuất cụ thể các quy định về cách ly y tế, đặc biệt là áp dụng bắt buộc đối với một số bệnh truyền nhiễm nhằm kiểm soát dịch hiệu quả.

Theo dự thảo, có 9 bệnh truyền nhiễm bắt buộc phải thực hiện cách ly y tế gồm: bạch hầu, ho gà, sởi, rubella, bệnh than, viêm màng não do não mô cầu, tay chân miệng, thủy đậu và quai bị. Đây là những bệnh có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng, cần được kiểm soát chặt chẽ để hạn chế nguy cơ bùng phát dịch.

Ngoài danh mục này, các bệnh truyền nhiễm nhóm B khác cũng có thể được áp dụng cách ly y tế theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Y tế, căn cứ vào tình hình dịch tễ thực tế.

Dự thảo không chỉ áp dụng đối với người mắc bệnh mà còn mở rộng đối tượng phải cách ly. Cụ thể, 4 nhóm đối tượng gồm: người mắc bệnh, người nghi ngờ mắc bệnh, người mang mầm bệnh và người tiếp xúc với tác nhân gây bệnh đều thuộc diện phải thực hiện cách ly y tế. Quy định này nhằm chủ động kiểm soát nguồn lây ngay từ sớm.

Về hình thức, dự thảo quy định các phương án cách ly phù hợp với từng điều kiện. Bao gồm: cách ly tại nhà hoặc nơi lưu trú do Chủ tịch UBND cấp xã quyết định; cách ly tại cơ sở khám chữa bệnh do người đứng đầu cơ sở y tế quyết định; cách ly tại cửa khẩu do cơ quan phụ trách cửa khẩu quyết định; cùng các hình thức khác theo yêu cầu thực tế.

Trong trường hợp cần thiết, dự thảo cho phép trưng dụng các cơ sở, địa điểm khác để phục vụ cách ly y tế như trường học, ký túc xá, doanh trại quân đội, công an, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở lưu trú, nhà máy, xí nghiệp và các khu chung cư. Quy định này nhằm bảo đảm năng lực đáp ứng khi số lượng người cần cách ly tăng cao.

Thời gian cách ly đối với từng bệnh sẽ được thực hiện theo hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Y tế hoặc theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, tùy thuộc vào đặc điểm của từng loại bệnh và tình hình dịch bệnh.

Một điểm đáng chú ý là dự thảo đưa ra quy trình xử lý với các mốc thời gian cụ thể, tính bằng giờ. Theo đó, trong vòng 3 giờ kể từ khi phát hiện trường hợp cần cách ly, cơ quan y tế cấp xã phải lập danh sách đề xuất cách ly tại nhà. Trong 1 giờ tiếp theo, Chủ tịch UBND cấp xã phải ban hành quyết định cách ly. Sau đó, trong vòng 3 giờ, các lực lượng liên quan phải được thông báo và tổ chức triển khai thực hiện.

Tại các cơ sở khám chữa bệnh và cửa khẩu, quy trình cũng được rút ngắn, yêu cầu hoàn tất từng bước như lập danh sách, phê duyệt và tổ chức cách ly trong vòng 1 giờ cho mỗi khâu. Việc quy định rõ thời gian nhằm giảm thiểu độ trễ trong phản ứng, nâng cao hiệu quả kiểm soát dịch bệnh.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung cơ chế “ngăn chặn tạm thời”. Trong tình huống khẩn cấp, người đứng đầu cơ quan y tế hoặc đơn vị liên quan có quyền yêu cầu người nghi nhiễm không rời khỏi địa điểm trong thời gian tối đa 3 giờ để chờ quyết định chính thức. Biện pháp này góp phần hạn chế nguy cơ lây lan ra cộng đồng.

Dự thảo cũng đề xuất quy định cụ thể về cưỡng chế cách ly y tế. Theo đó, người thuộc diện phải cách ly nhưng không chấp hành sẽ bị áp dụng biện pháp cưỡng chế, với sự tham gia của lực lượng công an cấp xã nhằm bảo đảm thực thi quy định.

Để bảo đảm tính khả thi, Bộ Y tế đề xuất ngân sách nhà nước sẽ chi trả cho hoạt động cách ly y tế theo quy định của Bộ Tài chính. Cơ chế này giúp giảm gánh nặng chi phí cho người dân, đồng thời tạo điều kiện để các địa phương triển khai đồng bộ.

Việc xây dựng các quy định chi tiết về cách ly y tế với danh mục bệnh cụ thể, quy trình rõ ràng và cơ chế thực thi chặt chẽ được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực ứng phó dịch bệnh, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách hiệu quả và bền vững.