Bộ Tài chính đang đề xuất một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ xử lý hàng nghìn cơ sở nhà, đất công dôi dư sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính trên cả nước.

Theo thông tin từ Cục Quản lý công sản, đến cuối tháng 5/2026, các địa phương đã hoàn thành bước đầu việc sắp xếp đối với gần 26.450 cơ sở nhà, đất. Tuy nhiên, vẫn còn hơn 11.400 cơ sở đã được thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương quản lý nhưng chưa hoàn tất xử lý hoặc chưa được đưa vào khai thác hiệu quả.

Trong số này, hơn 5.300 cơ sở đã giao cho các tổ chức phát triển quỹ đất hoặc đơn vị kinh doanh nhà quản lý nhưng vẫn chưa khai thác; gần 2.900 cơ sở đã được phê duyệt phương án xử lý nhưng chưa hoàn thành; hơn 3.200 cơ sở vẫn chưa có phương án xử lý cụ thể.

Đại diện Cục Quản lý công sản cho biết, việc xử lý nhà, đất dôi dư đang gặp nhiều khó khăn do nhu cầu sử dụng thực tế tại nhiều địa phương giảm, đặc biệt ở các khu vực vùng sâu, vùng xa hoặc những nơi không có lợi thế thương mại. Trong khi đó, việc chuyển đổi công năng thành công trình công cộng cũng đòi hỏi nguồn kinh phí và nhân lực vận hành đáng kể.

Để đẩy nhanh tiến độ xử lý, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ dự thảo nghị quyết về cơ chế đặc thù. Một trong những nội dung đáng chú ý là đơn giản hóa phương thức xác định giá cho thuê tài sản công, giảm bớt các thủ tục thẩm định và phê duyệt kéo dài như hiện nay.

Theo đề xuất, thẩm quyền quyết định giá thuê có thể được giao trực tiếp cho đơn vị quản lý kinh doanh nhà cấp tỉnh hoặc Chủ tịch UBND cấp xã đối với từng tài sản cụ thể. Mức giá sau khi ban hành phải được công khai để bảo đảm tính minh bạch.

Dự thảo cũng đề xuất áp dụng cơ chế lựa chọn đối tượng thuê hoặc khai thác tài sản theo hướng tương tự đấu giá nhưng được rút gọn thủ tục. Đối với trường hợp có nhiều tổ chức, cá nhân cùng đáp ứng điều kiện thuê, việc lựa chọn có thể thực hiện bằng hình thức bốc thăm hoặc cạnh tranh về giá tùy từng loại tài sản.

Bộ Tài chính kỳ vọng các cơ chế đặc thù sẽ góp phần đưa số lượng lớn nhà, đất công dôi dư sớm được khai thác hiệu quả, tránh lãng phí tài sản công và tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.