Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định về phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao. Một trong những nội dung đáng chú ý là đưa ra các quy định nhằm quản lý hội, nhóm trên không gian mạng.
Theo dự thảo, tội phạm sử dụng công nghệ cao là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, có sử dụng công nghệ cao để thực hiện. Nhà cung cấp dịch vụ được xác định là các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cung cấp sản phẩm, dịch vụ trên không gian mạng tại Việt Nam.
Tại Điều 7 dự thảo nghị định, Bộ Công an đề xuất quy định về quản lý hội, nhóm trên không gian mạng nhằm phục vụ công tác phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao.
Theo đó, nhà cung cấp dịch vụ internet, viễn thông, mạng xã hội có trách nhiệm thiết lập và thực hiện cơ chế quản lý, giám sát và xử lý các hội nhóm trên nền tảng do mình cung cấp nhằm ngăn chặn việc lợi dụng hội nhóm để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Thực hiện việc định danh, xác thực điện tử thông tin chủ quản hội, nhóm theo quy định của pháp luật; xây dựng cơ chế xác thực thành viên và kiểm duyệt nội dung đăng tải; cung cấp thông tin, dữ liệu liên quan đến hội, nhóm khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật…
Đáng chú ý, dự thảo yêu cầu nhà cung cấp dịch vụ phải cung cấp thông tin, dữ liệu liên quan đến hội, nhóm khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật; xây dựng cơ chế xác thực thành viên và kiểm duyệt nội dung đăng tải.
Bên cạnh đó, các nền tảng phải cung cấp công cụ hỗ trợ cơ quan chuyên trách rà quét, phát hiện, tố giác hội, nhóm, tài khoản, bài viết có dấu hiệu vi phạm pháp luật; phối hợp xử lý tố giác trong thời gian không quá 24 giờ đối với yêu cầu thông thường và không quá 3 giờ trong trường hợp khẩn cấp đe dọa xâm hại an ninh quốc gia hoặc đe dọa tính mạng con người.
Về phía chủ quản và người kiểm duyệt nội dung hội, nhóm trên mạng xã hội có trách nhiệm tổ chức, quản lý hoạt động của hội, nhóm bảo đảm tuân thủ pháp luật Việt Nam. Các chủ thể này cũng phải ban hành nội quy, quy định phù hợp với pháp luật, điều khoản sử dụng dịch vụ của nhà cung cấp, đồng thời bảo đảm phù hợp với văn hóa, thuần phong mỹ tục của Việt Nam.
Dự thảo nêu rõ chủ quản, người kiểm duyệt phải kiểm soát thành viên và nội dung đăng tải; kịp thời loại bỏ nội dung vi phạm pháp luật; báo cáo nhà cung cấp dịch vụ hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện dấu hiệu tội phạm. Cùng với đó, những người này phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động của hội, nhóm do mình quản lý.
Đối với người tham gia hội, nhóm trên không gian mạng, dự thảo yêu cầu phải tuân thủ quy định của pháp luật, nội quy của hội, nhóm và điều khoản sử dụng dịch vụ của nhà cung cấp.
Người dùng không được đăng tải, chia sẻ, bình luận nội dung vi phạm pháp luật; phải kịp thời phản ánh, tố giác hành vi vi phạm tới chủ quản hội, nhóm, nhà cung cấp dịch vụ hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Ngoài ra, người tham gia hội, nhóm còn có trách nhiệm cung cấp thông tin liên quan đến hội, nhóm cho cơ quan chuyên trách khi được yêu cầu phối hợp xác minh, xử lý vụ việc.
Theo Bộ Công an, việc quản lý hội, nhóm trên mạng xã hội phải bảo đảm nguyên tắc tôn trọng quyền tự do ngôn luận, quyền riêng tư và các quyền, lợi ích hợp pháp khác của cá nhân, tổ chức theo quy định của pháp luật.
Bộ Công an nêu rõ, việc ban hành Nghị định quy định về phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao nhằm hướng dẫn chi tiết và tổ chức thực hiện thống nhất khoản 5 Điều 14 Luật An ninh mạng; xác lập khuôn khổ pháp lý cụ thể cho hoạt động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh và xử lý tội phạm mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao, bảo đảm tính nghiêm minh, hiệu lực và hiệu quả của pháp luật.
Nghị định là cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh mạng và phòng, chống tội phạm trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số; góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên không gian mạng.
Một điểm mới có tính nền tảng của dự thảo nghị định so với Nghị định số 25/2014/NĐ-CP là việc mô tả chi tiết các nhóm hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng như: Lừa đảo trực tuyến; tổ chức đánh bạc, đánh bạc; xâm hại trẻ em; vi phạm trong lĩnh vực quảng cáo, sản xuất, kinh doanh, thương mại, sở hữu trí tuệ, trò chơi điện tử, thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm... Việc chi tiết hóa hành vi vi phạm đã bổ sung khoảng trống thực tiễn mà Nghị định số 25/2014/NĐ-CP chưa bao quát được.
Chẳng hạn hành vi sử dụng không gian mạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản (còn gọi là lừa đảo trực tuyến), Bộ Công an đề xuất quy định chi tiết gồm: giả danh lực lượng thực thi pháp luật, cơ quan nhà nước, nhân viên các doanh nghiệp và các cá nhân, tổ chức khác thực hiện hành vi lừa đảo trực tuyến; kêu gọi đầu tư vào các sàn giao dịch tài chính, sàn ngoại hối, chứng khoán, sàn tiền ảo và các trang mạng, loại hình đầu tư khác trên không gian mạng để thực hiện hành vi lừa đảo trực tuyến. Cùng với đó là truy cập trái phép; sử dụng mã độc, phần cứng độc hại hoặc lợi dụng các lỗ hổng bảo mật của hệ thống thông tin thực hiện hành vi lừa đảo trực tuyến; sử dụng các hình ảnh, thông tin giả mạo hoặc sai sự thật gồm: biên lai chuyển tiền, căn cước công dân, thẻ ngân hàng, thẻ nhân viên… nhằm mục đích tiếp cận người dân…
Cơ quan chức năng khi tiếp nhận nguồn tin về tội phạm lừa đảo trực tuyến cần nhanh chóng chuyển thông tin về cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao để kịp thời phối hợp, yêu cầu các ngân hàng thương mại, công ty tài chính chặn, sàn giao dịch tài sản số tạm dừng giao dịch các tài khoản số liên quan đến dòng tiền lừa đảo để xử lý theo quy định.
