Trong bối cảnh cuộc xung đột Trung Đông tiếp diễn, Iran đã phóng tên lửa vào Diego Garcia, một hòn đảo xa xôi trên Ấn Độ Dương, nơi đặt căn cứ quân sự chiến lược của Anh và Mỹ.
Vương quốc Anh ngay lập tức lên án “các cuộc tấn công liều lĩnh của Iran” dù nỗ lực tấn công này thất bại. Hiện chưa rõ các tên lửa của Iran đã bay gần đảo đến mức nào khi Diego Garcia cách Iran khoảng 4.000 km.
Trung tâm cho các hoạt động của Mỹ
Mỹ mô tả căn cứ Diego Garcia là “một nền tảng gần như không thể thay thế” cho các hoạt động an ninh tại Trung Đông, Nam Á và Đông Phi.
Căn cứ này có khoảng 2.500 nhân sự, chủ yếu là người Mỹ, từng hỗ trợ các chiến dịch quân sự của Mỹ trước đây. Năm 2008, Mỹ thừa nhận căn cứ này cũng từng được sử dụng cho các chuyến bay bí mật vận chuyển nghi phạm khủng bố.
Năm ngoái, Mỹ đã triển khai một số máy bay ném bom B-2 Spirit có khả năng mang vũ khí hạt nhân tới Diego Garcia trong bối cảnh chiến dịch không kích dữ dội nhằm vào lực lượng Houthi ở Yemen diễn ra.
Ban đầu, Anh từ chối cho phép sử dụng căn cứ này để Mỹ và Israel tấn công Iran, nhưng sau khi Iran đáp trả các nước láng giềng, Vương quốc Anh quyết định cho phép máy bay ném bom Mỹ sử dụng Diego Garcia và một căn cứ khác của Anh để tấn công các địa điểm phóng tên lửa của Iran, bao gồm cả địa điểm đang được sử dụng để tấn công tàu thuyền ở eo biển Hormuz.
Vương quốc Anh khẳng định các căn cứ của Anh chỉ được sử dụng cho “các hoạt động phòng thủ cụ thể và giới hạn”.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội X rằng Thủ tướng Anh Keir Starmer “đang đặt mạng sống người Anh vào nguy hiểm khi cho phép các căn cứ của Anh được sử dụng để gây hấn với Iran”.
Trước đây, Iran từng tự áp đặt giới hạn cho chương trình tên lửa đạn đạo của mình, cho phép tầm bắn tối đa 2.000 km. Diego Garcia nằm ngoài tầm bắn này. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ từ lâu đã cáo buộc chương trình không gian của Iran có thể giúp nước này phát triển tên lửa đạn đạo liên lục địa.
Ông Justin Bronk, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI), nhận định nỗ lực tấn công Diego Garcia có thể liên quan đến việc Iran sử dụng tên lửa đẩy Simorgh vốn dành cho phóng vệ tinh, “có thể mang lại tầm bắn xa hơn như một tên lửa đạn đạo”, dù độ chính xác sẽ giảm.
Quần đảo tranh chấp
Diego Garcia là một phần của quần đảo Chagos, gồm hơn 60 hòn đảo nằm giữa Ấn Độ Dương. Các đảo này thuộc quyền kiểm soát của Anh từ năm 1814, sau khi được Pháp nhượng lại.
Trong những năm 1960 và 1970, Anh đã "trục xuất" tới 2.000 người khỏi Diego Garcia để Mỹ xây dựng căn cứ quân sự tại đây.
Những năm gần đây, làn sóng chỉ trích ngày càng tăng đối với việc Anh kiểm soát quần đảo này và cách thức cưỡng bức di dời người dân địa phương. Liên Hợp Quốc và Tòa án Công lý Quốc tế đã kêu gọi Anh chuyển giao chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius.
Sau nhiều năm đàm phán, năm ngoái, Chính phủ Anh đạt được thỏa thuận với Mauritius về việc chuyển giao chủ quyền quần đảo. Anh sẽ thuê lại căn cứ chiến lược tại Diego Garcia ít nhất 99 năm.
Chính phủ Anh cho rằng điều này sẽ bảo vệ tương lai của căn cứ, vốn đang đối mặt với các thách thức pháp lý. Tuy nhiên, thỏa thuận này bị nhiều nghị sĩ đối lập ở Anh chỉ trích, cho rằng việc từ bỏ quần đảo sẽ khiến nơi đây có nguy cơ bị nước khác can thiệp.
Ban đầu, chính quyền Mỹ hoan nghênh thỏa thuận này, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thay đổi quan điểm vào tháng 1/2026.
Việc Thủ tướng Anh Keir Starmer ban đầu từ chối cho phép Mỹ tấn công Iran từ Diego Garcia càng khiến ông Trump tức giận. Việc thông qua thỏa thuận Anh-Mauritius tại Quốc hội hiện đang bị tạm hoãn cho đến khi có thể lấy lại sự ủng hộ từ phía Mỹ.
Việc Iran nhắm mục tiêu vào Diego Garcia cho thấy tầm quan trọng của hòn đảo này trong các chiến lược quân sự toàn cầu, đồng thời làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng tại khu vực Ấn Độ Dương. Các chuyên gia nhận định, bất kỳ động thái nào nhằm vào Diego Garcia đều có thể kéo theo những phản ứng mạnh mẽ từ phía Mỹ và các đồng minh.
>>> Mời độc giả xem thêm video: Cuộc xung đột ở Trung Đông đe dọa an ninh lương thực
