Bí ẩn thành phố đá khổng lồ giữa rừng mây ở Peru

Ở độ cao khoảng 3.000 m, trên một đỉnh núi nhìn xuống thung lũng sông Utcubamba ở miền Bắc Peru, Kuélap hiện ra như một thành phố cổ giữa biển mây. Công trình này là một trong những dấu tích quan trọng nhất của nền văn hóa Chachapoya, từng phát triển tại vùng Andes đông bắc trước khi người Inca mở rộng quyền lực đến khu vực này.

Ảnh: Wikimedia Commons

Kuélap gây ấn tượng trước hết bởi những bức tường đá khổng lồ. Một số đoạn cao tới 20 m, bao quanh một quần thể rộng hàng hecta. Bên trong có hơn 400 công trình, phần lớn có mặt bằng hình tròn – một đặc điểm rất điển hình của kiến trúc Chachapoya. Những ngôi nhà từng có mái hình nón bằng vật liệu thực vật, tạo nên một diện mạo hoàn toàn khác với các thành phố đá nổi tiếng của người Inca.

Điều thú vị là Kuélap thường được gọi là “pháo đài”, nhưng các nghiên cứu khảo cổ cho thấy chức năng của nó phức tạp hơn nhiều. Đây từng là trung tâm cư trú, nghi lễ, hành chính và tang lễ, đồng thời có thể giữ vị trí chính trị đặc biệt trong mạng lưới các cộng đồng Chachapoya. UNESCO cho biết quy mô và sự phức tạp của Kuélap phản ánh một xã hội có tổ chức và phân tầng khá rõ rệt.

Ảnh: calendarioperu

Những lối vào của Kuélap cũng khiến công trình trở nên kỳ lạ. Một số cổng được thiết kế rất hẹp và kéo dài, khiến người đi vào phải di chuyển trong không gian bị giới hạn bởi những bức tường cao. Cách bố trí này có thể mang ý nghĩa phòng thủ, kiểm soát người ra vào hoặc nghi lễ, nhưng chức năng chính xác của từng lối đi vẫn là chủ đề nghiên cứu.

Bên trong thành còn có những công trình đặc biệt như đền Mayor và Torreón. Các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều dấu tích chôn cất và nghi lễ, cho thấy Kuélap không đơn thuần là một nơi sinh sống. Một số di vật có nguồn gốc từ những vùng khá xa cũng cho thấy nơi đây từng có các mối liên hệ với những cộng đồng khác ở Peru.

Ảnh: Wikimedia Commons

Kuélap được nhà địa phương Juan Crisóstomo Nieto ghi nhận trong chuyến thám hiểm năm 1843, sau nhiều thế kỷ bị rừng núi che phủ. Ngày nay, di tích vẫn được nghiên cứu và bảo tồn. Bộ Văn hóa Peru xem Kuélap là một biểu tượng quan trọng của vùng Amazonas.

Điều khiến Kuélap hấp dẫn không chỉ nằm ở những tảng đá cổ. Đứng giữa những bức tường phủ rêu, nhìn mây trôi qua các đỉnh Andes, người ta có thể hình dung một xã hội từng xây dựng cả một thành phố trên núi cao – rồi để nó biến mất giữa rừng mây.