Lá chắn bằng khí cầu
Trước làn sóng tập kích dồn dập khiến nhiều nhà máy lọc dầu bốc cháy, bài toán bảo vệ các cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết đối với Nga. Nhằm gia cố "lá chắn" an ninh cho các cơ sở này, Điện Kremlin đã quyết định đưa vào triển khai hệ thống rào chắn bằng khí cầu đánh chặn.
Cấu tạo của hệ thống gồm hai khí cầu kích thước khá nhỏ, được nối với nhau bằng mạng lưới cáp kim loại mỏng. Lưới cáp này đóng vai trò như một "bẫy trên không" nhằm quấn chặt hoặc làm hư hại máy bay không người lái khi chúng lao vào. Theo thiết kế, các khí cầu sẽ được bố trí áp sát hoặc bao quanh trực tiếp các mục tiêu chiến lược.
Tuy nhiên, điểm yếu chết người của phương án này nằm ở giới hạn không gian. Các UAV đối phương hoàn toàn có thể dễ dàng vọt lên cao, bay vượt qua mép lưới để tiếp cận và oanh tạc nhà máy lọc dầu cùng các hạ tầng thiết yếu.
Để khắc phục lỗ hổng trên, phía Nga đã phát triển cơ chế tự động hóa: tích hợp dữ liệu từ radar để xác định độ cao của UAV, từ đó điều khiển hệ thống ròng rọc thu – thả cáp để thay đổi độ cao của lưới chặn nhằm đón đường bay của mục tiêu.
Dẫu vậy, giới chuyên gia vẫn đặt dấu hỏi lớn về tốc độ phản ứng của hệ thống: liệu mạng lưới cáp cồng kềnh có thể nâng hạ đủ nhanh để chặn một UAV đang liên tục cơ động thay đổi quỹ đạo hay không?
Chưa kể, trong trường hợp đối phương triển khai đòn tấn công phối hợp bằng nhiều UAV ở các độ cao khác nhau cùng lúc, hệ thống này chắc chắn sẽ bị quá tải và không thể vô hiệu hóa toàn bộ.
Điểm yếu của giải pháp quá khứ
Sự nghi ngờ còn đến từ chính thiết kế của tấm lưới bảo vệ. Trong các đợt kiểm tra thực địa, Nga được cho là chỉ sử dụng một mẫu UAV siêu nhỏ, kích thước gần như đồ chơi – hoàn toàn không thể so sánh với những dòng UAV tự sát tầm xa hiện đại mà Ukraine đang sở hữu.
Việc né tránh thử nghiệm với các mẫu UAV cỡ lớn khiến tính hiệu quả của phương án này bị đặt một dấu hỏi lớn. Liệu một dải lưới mỏng manh có thể trụ vững trước cú va chạm trực diện của một UAV tầm xa nặng hàng trăm kg đang lao đến với vận tốc hàng trăm km/h, chứ chưa nói đến việc ngăn chặn nó nổ tung tại mục tiêu?
Bên cạnh đó, yếu tố thời tiết cũng là thách thức vô cùng lớn. Khi gặp dông bão hoặc gió lớn, lực giật mạnh hoàn toàn có thể xé rách lưới hoặc thổi giật khí cầu khỏi vị trí cố định. Tất cả những hạn chế này khiến giới quan sát nghi ngờ về tính khả thi thực tế của giải pháp.
Hiện Nga đang đồng loạt triển khai một số dự án rào chắn khí cầu song song. Tuy nhiên, chưa có chương trình nào thu được kết quả khả quan và tất cả vẫn chỉ dừng lại ở mức thử nghiệm.
Về mặt lịch sử, mô hình rào chắn này là sự "hồi sinh" của một công nghệ từ thời Thế chiến I. Khí cầu chặn đánh từng được ứng dụng rộng rãi trong Thế chiến II, tiêu biểu là chiến dịch của Quân đội Anh nhằm bảo vệ thủ đô London trước bom bay V-1 của Đức Quốc xã. Thế nhưng, thống kê cho thấy trong toàn bộ chiến dịch đó, khí cầu đánh chặn cũng chỉ đánh hạ khoảng 5% tổng số bom V-1 bị tiêu diệt.
Sẽ còn phải chờ xem liệu Nga có cải tiến một giải pháp mang tính chất lịch sử để đánh chặn các đòn tấn công hiện đại hiệu quả ở mức độ nào.
