Tờ Baidu (Trung Quốc) ngày 23/9 đăng bài viết có tiêu đề “Ông Putin tung đòn bất ngờ: Ký sắc lệnh số 661, phương Tây không kịp trở tay”.
Theo đó, vào ngày 17/9 vừa qua, Tổng thống Nga Vladimir Putin ký sắc lệnh đưa phần vốn tại Nga của một loạt doanh nghiệp phương Tây vào diện quản lý tạm thời. Danh sách có Auchan, Lemana PRO và một cái tên khiến tác giả đặc biệt chú ý: Nestlé của Thụy Sĩ.
Ông Putin ký sắc lệnh số 661
Theo bài viết, quyết định của ông Putin gây bất ngờ vì Moscow không chỉ nhắm đến các doanh nghiệp Pháp như Auchan hay Lemana PRO. Nestlé, một trong những tập đoàn thực phẩm lớn nhất thế giới, cũng xuất hiện trong danh sách. Tác giả xem đây là dấu hiệu cho thấy phạm vi các doanh nghiệp có thể chịu tác động từ biện pháp của Nga đang mở rộng.
Văn bản công bố ngày 17/9 cho thấy sắc lệnh số 661 chuyển phần vốn của nhà đầu tư nước ngoài tại Nestlé Russia, Nestlé Kuban và Auchan sang chế độ quản lý tạm thời. Lemana PRO xuất hiện thông qua pháp nhân Le Monlid.
Ngoài ba thương hiệu được bài viết nhấn mạnh, quyết định còn liên quan đến FM Logistic và một số công ty kho vận. Đơn vị được giao quản lý là Công ty L.E.V. Management.
Tổng thống Nga Vladimir Putin ký văn bản tại bàn làm việc. Ảnh tư liệu. Nguồn: Kremlin.ru
Với Nestlé, câu chuyện không chỉ nằm ở tên gọi một tập đoàn quốc tế. Hãng vẫn có hoạt động sản xuất tại Nga, trong đó có cà phê, thức ăn cho thú cưng và sữa công thức. Auchan cũng vận hành mạng lưới siêu thị lớn tại nước này.
Vì thế, thay đổi người quản lý phần vốn có thể tác động trực tiếp đến cách những doanh nghiệp này điều hành hoạt động thường ngày.
Bài viết trên Baidu gọi sắc lệnh là một “đòn đánh bất ngờ”. Song, về cơ bản, văn bản mới sử dụng cơ chế quản lý tạm thời đã được Nga thiết lập từ năm 2023.
Người quản lý được thực hiện nhiều quyền liên quan đến tài sản, song không có quyền tự mình định đoạt tài sản. Sắc lệnh số 661 chưa tuyên bố tịch thu hay chuyển quyền sở hữu các công ty sang Nhà nước Nga.
Vì sao Nestlé khiến phương Tây chú ý?
Theo tác giả bài viết, sự xuất hiện của Nestlé là chi tiết đáng chú ý nhất. Trước đây, các biện pháp tương tự ít được nhắc đến trong mối liên hệ với doanh nghiệp Thụy Sĩ. Nay một tập đoàn của nước này bị đưa vào danh sách, khiến câu hỏi về phạm vi đáp trả của Moscow trở nên cấp thiết hơn đối với các nhà đầu tư nước ngoài.
Sau khi sắc lệnh được công bố, Nestlé xác nhận đang đánh giá tình hình và cân nhắc các lựa chọn. Tập đoàn tuyên bố sẽ thực hiện những bước cần thiết để bảo vệ quyền lợi, đồng thời duy trì hoạt động kinh doanh vì lợi ích của các bên liên quan, đặc biệt là nhân viên. Bộ phận Nestlé tại Nga sau đó cho biết vẫn tiếp tục hoạt động và thực hiện nghĩa vụ với khách hàng, đối tác, người lao động.
Tranh cãi về tài sản bị đóng băng là một phần trong căng thẳng kinh tế giữa hai bên. Ảnh minh họa. Nguồn: Reuters
Chính phủ Thụy Sĩ bày tỏ lo ngại và cho biết đang hỗ trợ Nestlé tìm cách đảo ngược quyết định. Trong khi đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov liên hệ biện pháp mới với hành động của những nước Moscow coi là “không thân thiện”. Ông nhấn mạnh rằng Nga hiện xem xét việc quản lý tạm thời đối với những tài sản này.
Bài bình luận trên Baidu diễn giải lập trường của Nga bằng nguyên tắc “ăn miếng trả miếng”. Theo tác giả, phương Tây đã tạo tiền lệ khi đóng băng tài sản Nga, nên Moscow cũng sử dụng tài sản doanh nghiệp phương Tây làm công cụ đáp trả.
Hội đồng Liên minh châu Âu cho biết khoảng 210 tỷ euro tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga đang bị đóng băng tại EU. Khối này đã cho phép dùng khoản thu bất thường phát sinh từ tài sản ấy để hỗ trợ Ukraine.
Dù có liên hệ về mặt chính trị, hai biện pháp không hoàn toàn giống nhau: EU đóng băng tài sản ngân hàng trung ương và sử dụng khoản thu phát sinh, còn Nga áp dụng chế độ quản lý tạm thời với phần vốn tại các doanh nghiệp đang hoạt động. Cách gọi “ăn miếng trả miếng” là nhận định của tác giả bài bình luận.
Phương Tây sẽ đối diện điều gì tiếp theo?
Theo dự đoán được bài viết dẫn lại, Auchan và Nestlé có thể phải ghi nhận thiệt hại, còn đại diện các bên tìm cách đàm phán về việc bán tài sản. Tác giả cho rằng thu hồi được 30–50% giá trị ban đầu đã có thể xem là kết quả tương đối khả quan. Hiện chưa có thỏa thuận bán tài sản hay mức giá nào được công bố để xác nhận kịch bản này.
Câu hỏi trước mắt là các tập đoàn còn quyền kiểm soát hoạt động tại Nga đến mức nào và chế độ quản lý tạm thời sẽ kéo dài bao lâu. Nestlé đã lên tiếng bảo vệ quyền lợi của mình, nhưng Moscow chưa thông báo bước đi tiếp theo về quyền sở hữu. Theo sắc lệnh nền tảng năm 2023, việc kết thúc quản lý tạm thời thuộc thẩm quyền quyết định của tổng thống Nga.
Bài viết trên Baidu khép lại bằng cảnh báo: nếu phương Tây tiến tới tịch thu tài sản Nga, Moscow có thể tiếp tục mở rộng các biện pháp đáp trả.
Song, đó vẫn là dự báo của tác giả. Trước mắt, sắc lệnh số 661 đã đặt thêm nhiều doanh nghiệp lớn vào vòng xoáy tranh chấp tài sản giữa Nga và phương Tây, trong khi kết cục đối với Auchan, Nestlé và các công ty liên quan vẫn bỏ ngỏ.
