Ba Lan đang tiến tới việc bàn giao những chiếc MiG-29 cuối cùng cho Ukraine, một bước đi được kỳ vọng sẽ tạo tác động đáng kể lên cán cân không quân trên chiến trường. Động thái này đồng thời khép lại gói viện trợ từng giúp Warsaw trở thành quốc gia NATO đầu tiên cam kết chuyển giao tiêm kích cho Kiev từ năm 2023.
Đáng chú ý, việc chuyển giao lần này không chỉ dừng lại ở máy bay. Thỏa thuận giữa hai bên còn bao gồm trao đổi công nghệ máy bay không người lái và tên lửa từ Ukraine sang Ba Lan - một điểm khác biệt lớn so với các đợt viện trợ trước đó, phản ánh mức độ hợp tác quân sự ngày càng sâu rộng giữa hai nước.
Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, Bộ Tổng tham mưu Lực lượng vũ trang Ba Lan xác nhận, các cuộc đàm phán chuyển giao đang được tiến hành. Cơ quan này nhấn mạnh rằng phi đội MiG-29 đã chạm ngưỡng tuổi thọ, không còn phù hợp để nâng cấp theo các tiêu chuẩn tác chiến của NATO, nên việc loại biên và chuyển giao cho Ukraine là hướng đi hợp lý.
Dù quyết định cuối cùng vẫn chưa được đưa ra, nhưng Bộ Tổng tham mưu khẳng định động thái này nằm trong khuôn khổ chính sách hỗ trợ Ukraine của NATO, đồng thời giúp tăng cường sự ổn định cho sườn phía đông liên minh - nơi đang chịu sức ép trực tiếp từ các hoạt động quân sự của Nga.
Sau khi MiG-29 rút khỏi biên chế, nhiệm vụ bảo vệ không phận Ba Lan sẽ được chuyển giao cho phi đội F-16C/D Block 52+ và các máy bay FA-50 của Hàn Quốc, vốn đã được đưa vào hoạt động từ năm 2023. Đây là bước quan trọng trong quá trình chuẩn hóa lực lượng chiến đấu của Ba Lan theo tiêu chuẩn NATO.
Đáng chú ý, thỏa thuận lần này không chỉ nhằm “bù đắp trang bị” mà còn mở rộng hợp tác công nghiệp quốc phòng. Ba Lan kỳ vọng cùng Ukraine phát triển công nghệ UAV, tên lửa và các nền tảng chiến đấu mới - những lĩnh vực Kiev đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong hơn ba năm xung đột.
Hiện Ba Lan vẫn duy trì 14 chiếc MiG-29, gồm 11 bản một chỗ và 3 bản huấn luyện hai chỗ. Điểm đặc biệt của phi đội này là nguồn gốc hết sức hỗn hợp, từ máy bay Liên Xô cũ đến các khung thân từng phục vụ tại Tiệp Khắc, Cộng hòa Séc và Đông Đức, sau đó được Không quân Đức chuyển giao lại cho Ba Lan vào thập niên 2000.
Dù đã cao tuổi, MiG-29 của Ba Lan vẫn hoạt động tích cực. Tháng 10 năm 2025, các phi công nước này hai lần xuất kích chặn máy bay trinh sát Il-20 của Nga trên Biển Baltic, cho thấy MiG-29 vẫn là lực lượng tuyến đầu cho đến hiện tại.
Đối với Ukraine, nhu cầu bổ sung MiG-29 đang trở nên cấp bách. Kiev bước vào chiến sự với khoảng 50 chiếc, nhưng theo dữ liệu xác nhận bằng hình ảnh của Oryx, ít nhất 33 máy bay đã bị phá hủy. Tổn thất ở dòng Su-27 còn nghiêm trọng hơn, trong khi loại này gần như không có nguồn thay thế.
Dù đã tiếp nhận F-16 và Mirage 2000 trong thời gian gần đây, MiG-29 vẫn giữ vai trò then chốt trong không quân Ukraine nhờ độ linh hoạt, dễ bảo trì và khả năng tích hợp đa dạng vũ khí do trong nước phát triển hoặc do phương Tây cung cấp.
Nếu Ba Lan bàn giao nốt 14 chiếc Fulcrum cuối cùng, Bulgaria sẽ trở thành quốc gia NATO duy nhất còn vận hành MiG-29 với khoảng 10 chiếc. Tuy nhiên, khi Sofia đang nhận bàn giao loạt F-16 Block 70 mới, khả năng họ cân nhắc chuyển giao MiG-29 cho Ukraine trong tương lai không phải điều quá xa vời.
Về phía Ba Lan, nước này hiện vận hành 47 tiêm kích F-16, song song đó, Ba Lan đã đưa vào biên chế 48 máy bay FA-50 để tăng cường năng lực tác chiến hạng nhẹ. Trong những năm tới, 32 tiêm kích tàng hình F-35A sẽ tiếp tục được bàn giao và Warsaw thậm chí đang xem xét khả năng mua thêm F-15EX nhằm hoàn thiện một đội hình không quân thế hệ mới, mạnh nhất Đông Âu.
