Armenia: Quan hệ với Nga đã thay đổi
Quan hệ giữa Armenia và Nga đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi, theo tuyên bố mới nhất của Thủ tướng Nikol Pashinyan tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.
Phát biểu ngày 24/9, ông Pashinyan cho biết quan hệ Armenia - Nga đang trong "giai đoạn chuyển đổi", đồng thời cho rằng đây là một quá trình tự nhiên sau khi tình hình giữa Armenia và Azerbaijan thay đổi.
Theo nhà lãnh đạo Armenia, trong nhiều năm, yếu tố lớn nhất tác động đến quan hệ Yerevan - Moscow là xung đột Armenia - Azerbaijan. Nay khi hai nước đã thiết lập hòa bình, quan hệ Armenia - Nga cũng sẽ thay đổi theo.
Ông Pashinyan nhấn mạnh mong muốn của Yerevan là xây dựng quan hệ với Moscow trên cơ sở tình hữu nghị và tôn trọng lẫn nhau.
Tổng thống Nga Valdimir Putin bên cạnh Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan. Ảnh: Reuters
"Chính sách đối ngoại cân bằng và thận trọng mà Armenia theo đuổi xuất phát từ logic đa cực, một trong những nguyên tắc chủ chốt của Liên Hợp Quốc. Trong những năm gần đây, chúng tôi đã thiết lập quan hệ chiến lược với Georgia, Pháp, Trung Quốc, Hà Lan, Kazakhstan, Đức, Luxembourg, Vương quốc Anh, Bulgaria, Croatia, Lithuania, Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu...
Quan hệ của chúng ta với Nga đang trong giai đoạn chuyển đổi, và đây là một quá trình tự nhiên, bởi vì trong suốt giai đoạn trước đó, yếu tố lớn nhất ảnh hưởng đến quan hệ giữa Armenia và Nga là cuộc xung đột Armenia-Azerbaijan", Thủ tướng Armenia phát biểu.
Giờ đây, khi chúng ta đã thiết lập được hòa bình với Azerbaijan, quan hệ Armenia-Nga đương nhiên sẽ thay đổi, và chúng tôi mong muốn những mối quan hệ này phát triển trên cơ sở các nguyên tắc hữu nghị và tôn trọng lẫn nhau.
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Armenia những năm gần đây từng bước điều chỉnh chính sách đối ngoại, đồng thời tăng cường quan hệ với Mỹ và Liên minh châu Âu.
Tuy nhiên, Yerevan vẫn khẳng định theo đuổi chính sách đối ngoại cân bằng. Trong bài phát biểu tại LHQ, ông Pashinyan liệt kê một loạt đối tác mà Armenia đang phát triển quan hệ, trong đó có Mỹ, EU, Pháp, Đức, Anh, Trung Quốc và các nước Trung Á.
Căn cứ Nga ở Gyumri thành vấn đề đáng chú ý
Một dấu hiệu khác cho thấy quan hệ hai nước đang thay đổi nằm ở căn cứ quân sự số 102 của Nga tại Gyumri, thành phố nằm gần biên giới Armenia - Thổ Nhĩ Kỳ.
Ngày 17/9, ông Pashinyan nói Armenia không phản đối nếu Nga quyết định rút căn cứ này. Thủ tướng Armenia đồng thời khẳng định Yerevan chưa từng chủ động đưa vấn đề rút căn cứ Nga vào chương trình nghị sự.
"Nếu họ muốn rút, thì hãy rút", ông Pashinyan nói.
"Tôi khẳng định rằng các sự kiện tháng 9 năm 2022 cho thấy Căn cứ Quân sự 102 không có ý nghĩa sống còn đối với an ninh của Armenia. Chưa từng có trường hợp nào các quan chức của chúng tôi nêu vấn đề này hoặc đặt câu hỏi như vậy với bất kỳ quan chức Nga nào. Nếu họ quyết định rút quân, chúng tôi sẽ không phản đối. Căn cứ Quân sự 102 không đóng góp gì cho an ninh của Armenia. Nếu họ không muốn rút quân, chúng tôi cũng sẵn sàng thảo luận vấn đề đó", ông Pashinyan nói.
Căn cứ tại Gyumri là một trong những biểu tượng quan trọng nhất cho sự hiện diện quân sự của Nga tại Armenia. Theo Moscow Times, cơ sở này có khoảng 3.000 binh sĩ Nga và thỏa thuận hiện hành cho phép Nga duy trì căn cứ đến năm 2044.
Đáng chú ý, trước đó Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng tuyên bố Moscow sẵn sàng rút căn cứ nếu Armenia không còn muốn sự hiện diện quân sự của Nga.
Căn cứ quân sự số 102 của Nga đóng tại Gyumri, Armenia. Ảnh: armenpress
Moscow và Yerevan vẫn duy trì các kênh liên lạc
Dù quan hệ đang thay đổi, Armenia chưa cắt đứt quan hệ với Nga.
Hai bên vẫn duy trì các kênh chính trị, kinh tế và năng lượng. Ngay trong tháng 9, ông Pashinyan và Tổng thống Putin đã có cuộc gặp tại Bishkek. Phía Nga cũng cho biết hai nước tiếp tục duy trì liên lạc ở cấp cao.
Về kinh tế, Nga vẫn giữ vai trò quan trọng đối với Armenia, dù thương mại song phương trong 5 tháng đầu năm 2026 được báo cáo giảm 20,5% so với cùng kỳ năm trước.
Nguồn cung khí đốt cũng cho thấy mức độ gắn kết vẫn còn. Gazprom đã nối lại dòng khí sang Armenia ngày 25/9 sau đợt bảo dưỡng đường ống.
