Chương trình tiêm kích thế hệ thứ năm Advanced Multirole Combat Aircraft (AMCA) của Ấn Độ đang đối mặt với các trì hoãn mới, khi chuyến bay đầu tiên của nguyên mẫu AMCA Mk1 tiếp tục bị lùi thời hạn. Ban đầu, máy bay dự kiến bay thử trong giai đoạn 2028–2029 và đi vào hoạt động khoảng 2033-2034, song hiện Defence Research and Development Organisation cho biết mốc trực chiến có thể phải lùi tới 2034-2035.

Cho đến nay, chưa có nguyên mẫu hoặc cấu phần nào của AMCA được công bố công khai, làm dấy lên nhiều nghi ngại về tính khả thi của dự án. Biến thể AMCA Mk2 sử dụng động cơ nội địa lực đẩy 120 kN, từng được kỳ vọng đưa vào hoạt động vào năm 2038, cũng có nguy cơ tiếp tục chậm tiến độ.

Tháng 5/2025, Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh đã phê duyệt việc thúc đẩy chương trình, nhấn mạnh đây là bước đi quan trọng nhằm tăng cường năng lực quốc phòng tự chủ và phát triển hệ sinh thái công nghiệp hàng không trong nước. Dự án đã được triển khai gần một thập kỷ, với Hindustan Aeronautics Limited bước vào giai đoạn thiết kế chi tiết từ năm 2019.

Tuy vậy, các chậm trễ kéo dài, kể cả với những dự án ít phức tạp hơn như tiêm kích Tejas, khiến giới chuyên gia đưa ra dự báo khá bi quan về khả năng AMCA có thể tạo ra một tiêm kích thế hệ năm thực sự trong vòng 15 năm tới. Năm 2022, nhà phân tích quốc phòng Amit Cowshish nhận định AMCA “nhiều khả năng sẽ mất thời gian phát triển dài hơn đáng kể so với các dự báo hiện tại”, do hạn chế về quy mô nghiên cứu và trình độ công nghiệp.

Trong bối cảnh đó, việc AMCA liên tục chậm tiến độ được cho là sẽ khiến Ấn Độ phải phụ thuộc nhiều hơn vào các giải pháp nhập khẩu, đặc biệt là tiêm kích Su-57 của Nga, nhằm nhanh chóng đạt năng lực không chiến thế hệ năm. Cựu Thống chế Không quân Anil Chopra cảnh báo rằng đến năm 2035, Trung Quốc có thể sở hữu khoảng 1.500 tiêm kích tàng hình J-20, trong khi Ấn Độ mới bắt đầu đưa AMCA vào biên chế.

Theo ông Chopra, New Delhi cần một giải pháp trung gian để thu hẹp khoảng cách năng lực, trong khi lựa chọn tiêm kích thế hệ năm phương Tây bị hạn chế bởi các yếu tố chính trị và kiểm soát công nghệ. Trong bối cảnh đó, việc mua thêm Su-57 được xem là phương án khả thi nhất trong ngắn hạn.

Cuối tháng 1 vừa qua, Bộ Quốc phòng Ấn Độ được xác nhận đã đạt tiến triển kỹ thuật đáng kể trong các cuộc đàm phán sản xuất Su-57 theo giấy phép, với hợp đồng có thể bao gồm ít nhất 140 máy bay. Số lượng đặt mua có thể tiếp tục tăng nếu AMCA gặp thêm khó khăn, tương tự cách New Delhi từng mở rộng đặt hàng Su-30MKI do chương trình Tejas chậm tiến độ.

Một yếu tố đáng chú ý là Nga được cho là đã đề nghị cung cấp quyền truy cập sâu vào mã nguồn và công nghệ Su-57 trong khuôn khổ hợp tác sản xuất. Giám đốc Cơ quan Hợp tác Kỹ thuật – Quân sự Liên bang Nga Dmitry Shugayev thậm chí ám chỉ khả năng chương trình có thể phát triển thành dự án hợp tác chung trong tương lai.

Nếu AMCA tiếp tục bị trì hoãn tới thập niên 2040 như một số dự báo, việc Ấn Độ xây dựng lực lượng Su-57 quy mô lớn có thể trở thành lựa chọn chiến lược lâu dài, thậm chí đóng vai trò thay thế tạm thời cho tham vọng phát triển tiêm kích tàng hình nội địa của nước này.