Sự thật thú vị về một hành tinh lang thang

Khám phá mới về bầu khí quyển của một hành tinh lang thang: những đám mây cát silic và cực quang làm tăng nhiệt độ trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Các nhà thiên văn học gần đây đã sử dụng Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) để quan sát một hành tinh lang thang có tên là SIMP-0136, nằm cách Trái đất khoảng 20 năm ánh sáng. Họ bất ngờ phát hiện ra rằng, "hành tinh lang thang" này, vốn không quay quanh một ngôi sao chủ nào cả, lại có hiện tượng đảo ngược nhiệt độ đáng kinh ngạc trong khí quyển và hiện tượng cực quang bí ẩn, mang đến một góc nhìn hoàn toàn mới cho việc nghiên cứu sự hình thành và tiến hóa của các hành tinh lang thang.

SIMP-0136 có kích thước lớn hơn sao Mộc khoảng 1,2 lần và khối lượng lớn hơn 12,7 lần, và quay cực nhanh, hoàn thành một vòng quay chỉ trong 2,4 giờ. Tốc độ quay cao này cho phép nhóm nghiên cứu quan sát toàn diện những thay đổi trong khí quyển của SIMP-0136. Thông qua các mô hình máy tính phức tạp, nhóm đã phân tích sâu khí hậu và thành phần của hành tinh SIMP-0136, phát hiện ra những hiện tượng vô cùng bất thường.

anh-chup-man-hinh-2026-06-08-090259.png
Bầu khí quyển của hành tinh lang thang SIMP-0136 thể hiện hiện tượng đảo ngược nhiệt độ đáng kinh ngạc và cực quang bí ẩn. Ảnh: @Technice.

Điều bất ngờ lớn nhất là hiện tượng "ngược nhiệt": thông thường, giống như Trái Đất, nhiệt độ khí quyển giảm theo độ cao, nhưng trên SIMP-0136, nhiệt độ lại tăng theo độ cao, đạt trên 1500°C. Nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng, chính hiện tượng cực quang chiếu sáng trên hành tinh này đã làm nóng tầng khí quyển phía trên, tạo ra sự đảo ngược nhiệt độ ngoạn mục như vậy.

Hơn nữa, những đám mây trên SIMP-0136 bao phủ toàn bộ địa cầu gần như suốt ngày đêm, trái ngược hoàn toàn với lớp mây che phủ không liên tục và thay đổi cục bộ trên Trái đất. Những đám mây này không phải là giọt nước hay tinh thể băng, mà được cấu tạo từ các hạt silicat giống như cát, trông giống như những cơn bão bụi trôi nổi, mang lại cho hành tinh này một vẻ đẹp kỳ ảo.

Nghiên cứu này giúp cộng đồng thiên văn học hiểu sâu hơn về cấu trúc khí quyển, cũng như giúp làm sáng tỏ nguyên nhân đằng sau những thay đổi trong các đám mây khí quyển và các điểm nóng của hành tinh lang thang.

Được biết, các hành tinh lang thang là một nhóm hành tinh khá bí ẩn trong thiên văn học. Những "kẻ phiêu bạt" không quay quanh một ngôi sao chủ nào, chúng có thể là những hành tinh bị hệ sao ban đầu bỏ rơi, hoặc là những vật thể thiên thể nằm giữa các hành tinh và sao lùn nâu. Hiện nay, người ta ước tính có thể có hàng tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ hành tinh lang thang như vậy trong Dải Ngân hà.

Mời Quý Độc Giả cùng xem video: “Phát hiện mộ cổ niên đại khoảng 5.000 năm tại Trung Quốc”. Nguồn video: @VTV24.

Hình ảnh tuyệt đẹp từ tàu Mars Express về cỗ máy phun cát trên sao Hỏa

Tàu Mars Express gửi về hình ảnh tuyệt đẹp, cho thấy những cơn gió mạnh giống như một cỗ máy phun cát, đang tạo hình cho Hành tinh Đỏ.

Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) đã chia sẻ một hình ảnh tuyệt đẹp được tàu vũ trụ Mars Express truyền về, tiết lộ hiện tượng “phun cát vũ trụ” mạnh mẽ ngay tại khu vực gần xích đạo sao Hỏa.

Vốn dĩ, thuật ngữ "phun cát" ban đầu dùng để chỉ việc sử dụng luồng khí áp suất cao trong công nghiệp để phun cát nhằm loại bỏ rỉ sét hoặc dùng để chạm khắc. Ở đây, nó được sử dụng như một phép ẩn dụ sinh động để mô tả quá trình gió mạnh mang theo các hạt cát trên sao Hỏa mài mòn và bào mòn các tảng đá trên bề mặt, tương tự như máy phun cát công nghiệp.

Khai thác tiểu hành tinh để xây dựng các thành phố trên sao Hỏa

Bằng cách khai thác các tiểu hành tinh gần Trái Đất, một "chuỗi cung ứng không gian" có thể được thiết lập để hỗ trợ căn cứ trên sao Hỏa, không cần vận chuyển vật liệu xây dựng và nhiên liệu từ Trái Đất.

Theo các báo cáo từ SciTechDaily và Daily Galaxy, các mô hình nghiên cứu liên quan chỉ ra rằng, các tiểu hành tinh rất giàu tài nguyên kim loại như sắt và niken. Trong tương lai, những tài nguyên này có thể được khai thác và xử lý sơ bộ bởi robot vũ trụ, trước khi vận chuyển đến quỹ đạo sao Hỏa hoặc bề mặt Mặt trăng để làm nguyên liệu thô cho việc xây dựng căn cứ và sản xuất thiết bị.

anh-chup-man-hinh-2026-06-04-130749.png
Tiểu hành tinh có thể trở thành trạm tiếp tế cho sao Hỏa? Các nhà khoa học đề xuất "chuỗi cung ứng khai thác không gian", có khả năng viết lại mô hình đổ bộ của con người lên Hành tinh Đỏ. Ảnh: @Technice.

Tàu vũ trụ MAVEN bay quanh sao Hỏa của NASA kết thúc sứ mệnh

Sau 6 tháng mất liên lạc, NASA tuyên bố tàu vũ trụ MAVEN bay quanh sao Hỏa chính thức dừng hoạt động.

NASA mới thông báo chấm dứt sứ mệnh của tàu thăm dò MAVEN sau 11 năm hoạt động. Lần cuối cùng Mạng lưới Không gian Sâu (DSN) của NASA nhận tín hiệu từ Maven là ngày 6/12/2025, trước khi tàu vũ trụ chạy bằng năng lượng Mặt trời này bay ra phía sau sao Hỏa. Theo dữ liệu đo từ xa, khi xuất hiện trở lại phía bên kia hành tinh, tàu MAVEN đã chuyển sang chế độ an toàn và quay mất kiểm soát, dẫn đến mất năng lượng. NASA nỗ lực thiết lập lại liên lạc với MAVEN suốt 6 tháng qua nhưng đều thất bại.

phiii-8.png
Tàu thăm dò MAVEN của NASA kết thúc sứ mệnh sau 11 năm hoạt động. Ảnh: NASA/Goddard/University of Colorado/Laboratory for Atmospheric and Space Physics.